Uzasadnienie
A. K. w piśmie z 16 lutego 2015 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpoznaniu zażalenia z [...] czerwca 2015 r. na postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość nr [...], położoną w [...] obręb [...].
Skarżąca podniosła, że organ II instancji w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. nie rozpoznał zażalenia. Nie uczynił tego również mimo złożenia przez skarżącą w dniu 14 lutego 2015 r. (data wpływu do organu) wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Minister Infrastruktury i Budownictwa (następca prawny Ministra Infrastruktury i Rozwoju) w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Minister podał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. Organ stwierdził, że rozpoznawana sprawa jest skomplikowana, a analiza archiwalnych akt wywłaszczeniowych wymaga obszernej znajomości przepisów prawa ówcześnie obowiązującego oraz wiedzy historycznej i znajomości pojęć. Czynności z tym związane są czasochłonne i nie sposób je pomijać przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność.
Ponadto Minister podał, że na przedłużenie postępowania wpływ miała reorganizacja Ministerstwa, jako również zmiany w organizacji Rady Ministrów. Ze względu zatem na znaczną ilość spraw prowadzonych w Departamencie Orzecznictwa (ok. 5000) usunięcie opóźnień w krótkim czasie jest niemożliwe. Niemożność zakończenia sprawy w terminie wynika także z trudnej sytuacji kadrowej w Wydziale ds. Rewindykacji Mienia. Sprawy rewindykacyjnych rozstrzygane są (co do zasady) wg kolejności wpływu, a przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze spraw nieuchronnie prowadziłoby do opóźnienia pozostałych. Nadto ze względu na trudną merytorycznie materię wdrażanie nowych pracowników, pomimo posiadania przez nich stosownego wykształcenia i innych potrzebnych kwalifikacji, ma charakter długotrwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
W rozpoznawanej sprawie, dotyczącej bezczynności Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpoznaniu zażalenia skarżącej A. K. na postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość nr [...], położoną w [...] obręb [...], należy przede wszystkim wyjaśnić, że bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Sąd stwierdza, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie są sporne. Jak wynika z akt administracyjnych zażalenie skarżącej wpłynęło do organu odwoławczego w dniu [...] czerwca 2015 r. i zostało rozpoznane w dniu [...] marca 2016 r. (po wniesieniu przez skarżącą niniejszej skargi).
Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, wydanie przez organ odwoławczy postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji z [...] czerwca 2015 r. przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności, nie stanowi przeszkody do orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny w takiej sprawie. W przeciwnym razie organ mógłby zawsze uniknąć uwzględnienia przez Sąd administracyjny skargi na jego bezczynność, gdy tylko przed dniem wyrokowania przez Sąd wydałby rozstrzygnięcie w danej sprawie.
W niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ pozostawał bezczynnym, gdyż nie rozpoznał w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. zażalenia skarżącej z [...] czerwca 2015 r. Minister powinien był zakończyć sprawę do 16 lipca 2015 r. lub też wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a., który stanowi: w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie Ministra pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należało uznać za uzasadniony.
Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 § 1 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy rażąco naruszył art. 35 § 3 k.p.a. Dopiero w dniu 25 marca 2016 r., a więc 9 miesięcy po złożeniu przez skarżącą zażalenia na postanowienie organu I instancji, poinformował strony o nowym terminie załatwienia sprawy. Od chwili złożenia zażalenia do dnia wydania postanowienia przez organ odwoławczy (30 marca 2016 r.) upłynęło ponad 9 miesięcy. Nie ma więc podstaw prawnych do oddalenia zarzutu rażącej bezczynności organu odwoławczego w tej sprawie. Z tego powodu Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł. podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.
Argumenty podniesione przez Ministra w odpowiedzi na skargę o skomplikowanym charakterze sprawy, rozpoznawaniu spraw wg kolejności wpływu, zmianach organizacyjnych i problemach kadrowych nie mogą stanowić usprawiedliwienia i uzasadniać zwłokę organu w wydaniu decyzji. Niepodejmowanie przez organ czynności w sprawie mających na celu jej załatwienie należy uznać za bierność, która przesądza o jego bezczynności.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1, § 1a, § 2 w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.