Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2012r. P. S. zwrócił się do Ministra Gospodarki o wydanie zaświadczenia – w związku z wezwaniem przez sąd powszechny – zawierającego adres miejsca zamieszkania przedsiębiorcy G. S. Pismem z dnia [...] maja 2012r. P. S. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, twierdząc, że wniosek jego nie został rozpatrzony.
W odpowiedzi na wniosek z dnia 12 kwietnia 2012r. organ wystosował pismo z dnia [...] maja 2012r. podpisane przez Dyrektora Departamentu Gospodarki Elektronicznej, w którym wskazano, że zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej udostępnia się dane, za wyjątkiem m. in. adresu zamieszkania, o ile nie jest on taki sam jak miejsce wykonywania działalności gospodarczej.
Następnie P. S. złożył skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Ministra Gospodarki wnioskując o nakazanie organowi rozpatrzenie jego wniosku z dnia 12 kwietnia 2012r. o wydanie zaświadczenia o adresie miejsca zamieszkania przedsiębiorcy G. S. w terminie 7 dni. W uzasadnieniu wskazano, że organ nie wydał zaświadczenia, ani nie odmówił jego wydania w formie postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie twierdząc, że żądana informacja nie może zostać udostępniona ze względu na treść art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010r, Nr 220, poz. 1444 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
W świetle obowiązujących przepisów prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości orzeka także w zakresie skarg na bezczynność organów administracji (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz. U. z 2012r, poz. 270), oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Właściwość Sądu dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Warunkiem skutecznego złożenia skargi na bezczynność jest wyczerpanie przez skarżącego środków zaskarżenia w toku administracyjnego postępowania. Przepis art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem, a przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W zależności od rodzaju aktu wydawanego przez organ administracji, którego bezczynność miałaby dotyczyć następuje zróżnicowanie takich czynności, których dopełnienie otwiera drogę do rozpoznania skargi na bezczynność.
Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Ponieważ przepisy zarówno kpa, jak i ustrojowe nie przewidują organu wyższego stopnia nad ministrem, w niniejszej sprawie warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi na bezczynność było uprzednie skierowanie do organu wezwania o usunięcie naruszenia prawa, co nastąpiło pismem z dnia [...] maja 2012r.
Dalej wymagały rozstrzygnięcia dwie kwestie, po pierwsze na jakiej podstawie prawnej żądanie jest dochodzone – skarżący wskazuje przepisy k.p.a. oraz czy wniosek ów nie został już rozpoznany – pismo organu z dnia [...] maja 2012r.
Analizując przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010r, Nr 220, poz. 1444 ze zm.) Sąd doszedł do wniosku, że jedynym przepisem regulującym udostępnianie danych i informacji osobom trzecim zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jest norma art. 38 ust. 2 tej ustawy. Z przepisu art. 23 powołanej ustawy wynika, że tworzy się Centralną Ewidencję i Informację o Działalności Gospodarczej, zwaną dalej "CEIDG". CEIDG prowadzi w systemie teleinformatycznym minister właściwy do spraw gospodarki. Zadaniem CEIDG jest:
- 1) ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi;
- 2) udostępnianie informacji o przedsiębiorcach i innych podmiotach w zakresie wskazanym w ustawie;
- 3) umożliwienie wglądu do danych bezpłatnie udostępnianych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego;
- 4) umożliwienie ustalenia terminu i zakresu zmian wpisów w CEIDG oraz wprowadzającego je organu.
Wskazany art. 38 ust. 2 stanowi zaś, że dane i informacje, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 2 (nie dotyczy to adresu zamieszkania, o ile nie jest on taki sam jak miejsce wykonywania działalności gospodarczej) są udostępniane na stronie internetowej CEIDG. Z przepisu art. 38 ust. 1 wynika, że każdy ma prawo dostępu do danych i informacji udostępnianych przez CEIDG. Każdy podmiot zatem, bez konieczności wykazywania interesu prawnego, może uzyskać te dane w granicach przedmiotowo określonych. Służą temu strony internetowe urzędu. Ustawa nie przewiduje natomiast indywidualnego występowania do organu o udostępnienie tych danych, czy też innej formy oraz trybu ich pozyskiwania, jak choćby ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Przywołana ostatnio ustawa przewiduje przykładowo wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia informacji o środowisku.
Pozostaje zatem wątpliwość czy uregulowania zawarte w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej mają charakter wyczerpujący i jedyną drogą pozyskania danych zawartych w CEIDG jest zapoznanie się z nimi na stronie internetowej. Czy też możliwe jest żądanie tych danych w oparciu o przepisy ogólne tj. przepisy k.p.a. regulujące wydawanie zaświadczeń. Rozstrzygnięcie tej kwestii miało zasadnicze znaczenie w sprawie skargi na bezczynność organu. W tego rodzaju sprawach Sąd bowiem nie przesądza czy zaświadczenie ma być wydane czy też nie, natomiast przesądza, że żądanie takie znajduje oparcie w przepisach. Innymi słowy strona może ubiegać się o wydanie takiego zaświadczenia na zasadach ogólnych tj. art. 217 k.p.a. i nast., jednakże czy wniosek ten zostanie uwzględniony jest odrębną kwestią. Organ bowiem będzie obowiązany zbadać wszystkie przesłanki, których spełnienie warunkuje uzyskanie takiego zaświadczenia, wymienione w art. 217 § 2 kpa.
Wyłączenie w tego rodzaju sprawach ogólnych przepisów o zaświadczeniach zawartych w kpa byłoby bezpodstawnym ograniczeniem praw podmiotowych osób uczestniczących w obrocie gospodarczym. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. o zaświadczeniach w sprawach uzyskania informacji udostępnianych przez CEIDG.
Art. 217 § 3 k.p.a. stanowi, że zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Przepis ten należy odpowiednio odnieść do postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Z tego względu Sąd zakreślił organowi termin siedmiu dni do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.
W aktach administracyjnych znajduje się pismo podpisane przez Dyrektora Departamentu Gospodarki Elektronicznej z dnia [...] maja 2012r. skierowane do skarżącego, w którym przywołano brzmienie art. 37 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej. Sąd miał obowiązek rozważyć, czy owo pismo nie mogłoby zostać potraktowane jako postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Zakwalifikowanie tego pisma jako rozstrzygnięcia administracyjnego powodowałoby sytuację, że organ rozpoznałby wniosek skarżącego z dnia 12 kwietnia 2012r. i tym samym nie pozostawał w bezczynności.
Zgodnie z art. 126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio m. in. art. 107 § 2-5 kpa. Przepis ten nie odsyła do § 1 art. 107 k.p.a. nie mniej jednak określone w tym przepisie elementy muszą się znaleźć także w postanowieniu, aby nadać mu charakter rozstrzygnięcia administracyjnego, choćby samo rozstrzygnięcie, powołanie podstawy prawnej oraz pouczenie o możliwości zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, wniesienia powództwa do sądu powszechnego czy skargi do sądu administracyjnego.
Z kolei norma art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu omawiane pismo nie spełnia wymienionych wymogów, nie zawiera po pierwsze samego rozstrzygnięcia czyli odmowy wydania zaświadczenia, pouczenia o możliwości zaskarżenia, podstawy prawnej tj. przepisów k.p.a. regulujących kwestie wydawania zaświadczeń, a przywołanie art. 37 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej bez wskazania konkretnego punktu uniemożliwia w istocie ocenę jaka podstawa prawna zostałaby ewentualnie przyjęta do odmowy udostępnienia danych. Pismo to ma charakter jedynie informacyjny, nie zawiera natomiast cech, które nadałyby mu charakter władczego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.
Z tych względów na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. organ został zobowiązany do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 7 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem.
W stwierdzonych okolicznościach faktycznych Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie wskazany zwrot nie został przez ustawodawcę zdefiniowany to jednak, idąc za utrwalonymi w judykaturze i piśmiennictwie poglądami należy pojmować go jako oczywiste, jaskrawe naruszenie prawa, w tym przypadku relatywizowane do czasu lub sposobu działania organu w okolicznościach konkretnej sprawy administracyjnej. W przedmiotowym przepisie chodzi zatem o takie działania lub zaniechania podmiotu, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podjęcia działań zmierzających do załatwienia danej sprawy administracyjnej. Wniosek został złożony 12 kwietnia 2012r., organ w niedługim czasie podjął czynności i przekazał swoje stanowisko stronie ([...] maja 2012r.), strona natomiast już 21 maja 2012r. sporządziła skargę do sądu administracyjnego. W realiach zatem tej sprawy organ w rozsądnym terminie podjął działania, a stwierdzona bezczynność nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa.
O kosztach nie orzeczono ze względu na brak stosownego wniosku uprawnionego podmiotu.