Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) G. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adw. D. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Gospodarki w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1962 r. (znak: [...]) w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. M., zarzucając mu naruszenie art. 35 § 2 – 3 K.p.a. poprzez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło na podstawie wniosku G. K. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Postępowanie toczy się już zatem 3 lata. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż przedmiotowe postępowanie było poprzedzone postępowaniem przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi toczącym się w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] lutego 1956 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad ww. przedsiębiorstwem, w którym to postępowaniu – w ocenie strony skarżącej – zostały ustalone wszelkie istotne dla obecnego postępowania okoliczności faktyczne. Strona skarżąca nie zgodziła się również z tym, iż organ usiłuje ustalić następstwo prawne po A. K. (z domu K.), jako współwłaścicielce nieruchomości w chwili przejęcia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, podczas gdy ona nigdy współwłaścicielką nieruchomości nie była.
Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Ministra Gospodarki do merytorycznego zakończenia ww. sprawy w terminie 14 dni od chwili uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż postępowanie prowadzone przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest zupełnie odrębnym postępowaniem administracyjnym. Dlatego też ustalenia i ocena materiału dowodowego dokonana przez tego Ministra nie jest dla obecnego postępowania wiążąca. Nadto Minister Gospodarki wskazał, iż z akt przekazanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, iż właścicielami przedmiotowego przedsiębiorstwa w dniu nacjonalizacji byli J. K. i A. K. (z domu K.), natomiast właścicielami nieruchomości, na której mieściło się przedmiotowe przedsiębiorstwo byli J. i W. K. oraz W. K. Po śmierci W. K. prawo własności do tejże nieruchomości przeszło prawdopodobnie na rzecz jego syna Z. K. Jednak w prowadzonym postępowaniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie ustalił następstwa prawnego po zmarłym W. K., jak również po zmarłej współwłaścicielce przedsiębiorstwa A. K. Mając na uwadze przepis art. 7 K.p.a. i wynikającą z niego konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania administracyjnego, których interesu prawnego może ono dotyczyć, a także obowiązek potwierdzenia interesu prawnego wnioskodawców wynikający z art. 28 K.p.a., Minister Gospodarki wezwał zainteresowanych do przedłożenia do akt sprawy prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. oraz A. K. Wobec nieprzekazania wymaganej dokumentacji organ ponowił pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Organ wskazał iż wystąpił również do właściwych miejscowo organów o pomoc w ustaleniu następstwa prawnego po zmarłych W. K. i A. K. Wobec czasu jaki może być wymagany do ustalenia następstwa prawnego po właścicielach przedmiotowego przedsiębiorstwa organ zawiadomieniem z dnia [...] maja 2010 r. wskazał nowy termin załatwienia sprawy na dzień 31 sierpnia 2010 r., jednak do dnia dzisiejszego organ nie otrzymał wymaganej dokumentacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej P.p.s.a.) Sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów administracji publicznej, gdy organ – w przewidzianym przepisami terminie – nie wyda któregokolwiek z wymienionych z art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a. aktów administracyjnych, tj. decyzji administracyjnej, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnymi i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz innego niż wymienione aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a nadto pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w indywidualnych sprawach.
Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z bezczynnością organu.
Zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwianie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 k.p.a. stanowi natomiast, że organ jest zobligowany w razie przekroczenia terminów do załatwienia sprawy określonych w art. 35 k.p.a. do zawiadomienia stron, podania przyczyn zwłoki i wskazania nowego terminu bez względu na to czy zwłoka nastąpiła z winy organu czy też z przyczyn od niego niezależnych. Wspomniane przepisy mają nierozerwalny związek z zasadą wyrażoną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Oznacza to, że ustawodawca ograniczył organom możliwość zwlekania z wydaniem rozstrzygnięcia w sposób dowolny, zależny od woli organu. Wprawdzie Kodeks postępowania administracyjnego dopuszcza sytuację "uzasadnionej" zwłoki, która wyniknęła z przyczyn niezależnych od organu, ale mimo to zobowiązuje organ do dokonania czynności określonych w art. 36 k.p.a. Zasada wyrażona w art. 6 k.p.a. ma szczególne znaczenie przy stosowaniu jej w zw. z art. 35 i 36 k.p.a. Ustawodawca mając na celu ochronę jednostek w sposób ścisły wyznaczył terminy, w których sprawa w zależności od stopnia jej komplikacji powinna być załatwiona.
Z użytego w art. 35 § 3 k.p.a. wyrażenia "nie później" wynika, że określone w tym przepisie terminy należy traktować jako terminy maksymalne. Dlatego też organy administracji publicznej zobowiązane są rozstrzygnąć sprawę w w/w terminach, a ich przekroczenie powinno być sytuacją wyjątkową (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 15/09).
Niezależnie od powyższego sytuacja, w której organ nie dotrzymuje narzuconego mu terminu załatwienia sprawy, jednocześnie lekceważąc obowiązek poinformowania strony o przyczynach takiego postępowania, godzi w zasady ogólne postępowania wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 31 sierpnia 2010 r. wskazując, iż czas ten jest potrzebny do ustalenia następstwa prawnego po właścicielach przedmiotowego przedsiębiorstwa tj. W. K. i A. K. Jednocześnie organ administracji wskazał, iż pismem z dnia [...] września 2008 r. wezwał zainteresowane strony do przedłożenia do akt niniejszej sprawy oryginału lub uwierzytelnionej notarialnie kopii prawomocnego postanowienia spadkowego po W. K. wskazując, iż nieuzupełnienie powyższego braku w terminie 14 dni spowoduje konieczność zawieszenia postępowania do czasu wyeliminowania tego braku (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), a pismami z dnia [...] czerwca 2008 r. i [...] kwietnia 2009 r. również wezwał zainteresowanych do przedłożenia prawomocnych postanowień spadkowych po A. K. i W. K. informując, iż nieuzupełnienie ww. braków w terminie 14 dni spowoduje, iż rozstrzygnięcie sprawy nastąpi w jej aktualnym stanie faktycznym i prawnym.
Podkreślić jednak należy, iż pomimo nieuzupełnienia ww. braków Minister Gospodarki ani nie wydał stosownego orzeczenia, ani nie wydał postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zdaniem Sądu, organ powinien, w sytuacji gdy w jego ocenie nie ma podstaw do wydania orzeczenia merytorycznego, wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania do czasu uzupełnienia ww. braków. Nie wydając bowiem żadnego orzeczenia organ pozbawił stronę ochrony prawnej, uniemożliwiając jej tym samym skorzystanie ze środków prawnych służących weryfikacji stanowiska organu.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 149 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji, zasądzając jednocześnie na rzecz skarżącego – zgodnie z art. 200 P.p.s.a.- zwrot kosztów postępowania sądowego.