Uzasadnienie
M.S. pismem z [...] marca 2016 r. wniósł skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] maja 2015 r. (11 maja 2015 r. – data wpływu do ograniu) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 1981 r. nr [...] w sprawie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. nie rozpoznał jego wniosku, nie uczynił tego również mimo złożenia przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2016 r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa i wydania decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że rozpoznawana sprawa jest skomplikowana, a analiza archiwalnych akt wywłaszczeniowych wymaga obszernej znajomości przepisów prawa ówcześnie obowiązującego oraz wiedzy historycznej i znajomości pojęć. Czynności z tym związane są czasochłonne i nie sposób je pomijać przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność.
Ponadto Minister podał, że na przedłużenie postępowania wpływ miała reorganizacja Ministerstwa, jako również zmiany w organizacji Rady Ministrów. Ze względu zatem na znaczną ilość spraw prowadzonych w Departamencie Orzecznictwa (ok. 5000) usunięcie opóźnień w krótkim czasie jest niemożliwe. Niemożność zakończenia sprawy w terminie wynika także z trudnej sytuacji kadrowej w Wydziale ds. Rewindykacji Mienia. Sprawy rewindykacyjnych rozstrzygane są (co do zasady) wg kolejności wpływu, a przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze spraw nieuchronnie prowadziłoby do opóźnienia pozostałych. Nadto ze względu na trudną merytorycznie materię wdrażanie nowych pracowników, pomimo posiadania przez nich stosownego wykształcenia i innych potrzebnych kwalifikacji, ma charakter długotrwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie należy wskazać, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") ma miejsce wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go – mimo istnienia ustawowego obowiązku – wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności.
Podkreślenia również wymaga, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana przyczynami zawinionymi lub niezawinionymi przez organ. Okoliczności, które spowodowały bezczynność organu, a także jego opieszałe działanie w toku rozpoznawania sprawy, w tym znaczące przekraczanie terminów, mają znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.
Sąd stwierdza, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie są sporne. Jak wynika z akt administracyjnych organ nie rozpoznał wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 1981 r. nr [...] i do dnia orzekania przez Sąd decyzja nie została wydana.
Należy przypomnieć, że wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy wpłynął do organu II instancji w dniu [...] maja 2015 r. Minister powinien był więc, stosownie do treści art. 35 § 3 k.p.a., zakończyć sprawę do [...] czerwca 2015 r. lub też wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a., który stanowi: w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie Ministra pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należało uznać za uzasadniony.
Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 § 1 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, termin jednego miesiąca od daty zwrotu akt organowi, jest po pierwsze terminem, w którym organ jest w stanie załatwić sprawę, a po drugie jest to termin, jaki przepisy k.p.a. wyznaczają organom na załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego (art. 35 § 3 zd. 1 k.p.a.). Tak określony termin jest wobec tego terminem z całą pewnością wystarczającym do tego aby zakończyć postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy rażąco naruszył art. 35 § 3 k.p.a. Z charakteru i okoliczności sprawy nie wynika, aby organ był zmuszony podejmować jakiekolwiek skomplikowane czynności procesowe, umożliwiające mu rozpoznanie wniosku skarżącego. W dniu [...] lipca 2015 r. organ dysonował już poświadczonym aktem dziedziczenia po H.L. (stronie postępowania o ustalenie odszkodowania), niemniej pismem z dnia [...] lipca 2015 r. poinformował strony o nowym terminie załatwienia sprawy ([...] listopada 2015 r.). Organ nie dochował tego terminu, nie załatwił również sprawy mimo złożenia przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2016 r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa i wydania decyzji.
Całkowite milczenie organu w tej sprawie, nie wymagającej podjęcia żadnych szczególnych czynności, musi zostać ocenione jako całkowicie nieusprawiedliwione. Od chwili złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do dnia wyrokowania w zakresie bezczynności organu w tej sprawie upłynęło ponad 11 miesięcy. Organ nie informował też strony o kolejnym przedłużeniu terminu załatwienia tej sprawy. Nie ma więc podstaw prawnych do oddalenia zarzutu rażącej bezczynności organu odwoławczego w tej sprawie. Z tego powodu Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł. podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.
Argumenty podniesione przez Ministra w odpowiedzi na skargę o skomplikowanym charakterze sprawy, rozpoznawaniu spraw wg kolejności wpływu, zmianach organizacyjnych i problemach kadrowych nie mogą stanowić usprawiedliwienia i uzasadniać zwłokę organu w wydaniu decyzji. Niepodejmowanie przez organ czynności w sprawie mających na celu jej załatwienie należy uznać za bierność, która przesądza o jego bezczynności.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zobowiązał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie jednego miesiąca do daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz orzekł, że organ ten dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz 1a P.p.s.a. Powyższe uzasadniało wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.000 zł, na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.