Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010r. (sygn. akt IV SA/Wa 620/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2010r. oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] grudnia 2009r. Rozstrzygnięcia organu zapadły w wyniku rozpatrzenia wniosku W. M. z dnia [...] września 2006r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w J. z dnia [...] maja 1976r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 2,75 ha położonego w L., gmina J. Przy czym uprzednio, tj. 28 sierpnia 2009r. został wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrok (sygn. akt IV SAB/Wa 75/09) zobowiązujący Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia powyższego wniosku W. M. w terminie 1 miesiąca od otrzymania prawomocnego wyroku z aktami administracyjnymi. Po uprawomocnieniu się wyroku jego odpis z aktami administracyjnymi został przesłany do organu w dniu 27 października 2010r.
W dniu 7 grudnia 2010r. (data wpływu do organu 9 grudnia 2010r) W. M. złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie w powołaniu na art. 37§1 kpa. Minister pismem z dnia 20 stycznia 2011r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w J. o podanie przeciętnych plonów czterech zbóż i ziemniaków osiąganych w L. w latach 1974-1976.
Następnie W. M. wniosła skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącej organ naruszył art. 36 § 1 kpa, nie załatwił bowiem sprawy, która "leży już piąty rok".
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, twierdząc, że nie pozostaje w bezczynności wobec wystąpienia do Starostwa Powiatowego w J. o podanie przeciętnych plonów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
W świetle obowiązujących przepisów prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości orzeka także w zakresie skarg na bezczynność organów administracji (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Właściwość Sądu dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Warunkiem skutecznego złożenia skargi na bezczynność jest wyczerpanie przez skarżącego środków przewidzianych w art. 37 kpa (vide wyrok NSA z dnia 30 października 2001r., sygn. akt IV SAB 53/01). Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy bezczynność dotyczy takiego organu, nad którym nie występuje w strukturze organizacyjnej organ wyższego stopnia. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi sam jest organem wyższego stopnia w stosunku do Wojewodów. Z tego względu nie było konieczne wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 37 kpa do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W następnej kolejności Sąd bada, czy organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności, z tym, że oceny tej dokonuje biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy sądowej.
W ocenie Sądu analizowana pod kątem zgodności z prawem procesowym skarga na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżony organ - wbrew ustawowemu obowiązkowi ustosunkowania się do wniosku strony skarżącej z dnia [...] września 2006r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w J. z dnia [...] maja 1976r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 2,75 ha położonego w L., gmina J. - nie wydał decyzji kończącej na tym etapie postępowanie administracyjne. Mimo, że sprawa była już przedmiotem wielokrotnego rozpoznania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, mimo także tego, że uprzednio już skarżąca skutecznie wykazała organowi, że pozostaje w bezczynności.
Zgodnie z przepisem art. 35 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym w przedmiotowej sprawie możność procedowania przez organ rozpoczęła się w dacie przekazania akt przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie tj. od dnia 27 października 2010r. Jedyną czynnością organu do dnia wyrokowania było pismo do Starosty w J. Nie można uznać w takiej sytuacji, aby istniały przesłanki do uznania, że organ działał, a okoliczności niezależne od niego spowodowały niemożność zakończenia sprawy i załatwienia wniosku.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 1 powołanej ustawy.