Uzasadnienie
Zawiadomieniem z dnia [...] września 2009 r. znak [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazał Radzie Miasta B., zgodnie z właściwością, skargę K. i R. R. na Prezydenta Miasta B. Pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. K. R. i R. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczącą ww. zawiadomienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Ramy tej kontroli zakreśla przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowiąc, iż kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Z mocy art. 3 § 3 ww. ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, a stosownie do art. 4 rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami.
Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach.
Na wstępie wskazać należy, że na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Administracji i Cyfryzacji (Dz. U. Nr 248, poz. 1479), obecnie działem administracja publiczna kieruje Minister Administracji i Cyfryzacji. Organ ten należy zatem uznać za adresata skargi.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 28 lipca 2009 r. skarżący zawiadomili Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Prezydenta Miasta B. Powyższe pismo Minister przekazał zgodnie z właściwością Radzie Miasta B. na podstawie art. 231 oraz art. 229 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a.
Skarga wniesiona na podstawie art. 227 k.p.a. może mieć za przedmiot wszelkie działania, bezczynność lub zaniechanie każdego organu państwowego i samorządowego. Przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw, jednakże nie uprawnia ona do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego.
O sposobie załatwienia skargi właściwy organ zawiadamia skarżącego, stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. Organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż wciągu miesiąca, przy czym w razie niezałatwienia skargi w tym terminie stosuje się przepisy art. 36-38, zgodnie z art. 237 § 1 i 4 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie Minister prawidłowo potraktował pismo skarżących z dnia 28 lipca 2009 r. jako skargę wniesioną w trybie art. 227 k.p.a., a następnie przekazał zgodnie z właściwością Radzie Miasta B. Zgodnie z art. 229 pkt 3 k.p.a., jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2, jest rada gminy. Pismo Ministra z dnia [...] lipca 2009 r. jedynie przekazuje skargę na działania Prezydenta Miasta B., zaś skarżący otrzymali przedmiotowe pismo w związku z dyspozycją art. 231 k.p.a., na mocy którego jeżeli organ, który otrzymał skargę, nie jest właściwy do jej rozpatrzenia, obowiązany jest niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, przekazać ją właściwemu organowi, zawiadamiając o tym skarżącego albo wskazać mu właściwy organ.
Przekazanie skargi organowi stanowi czynność techniczną, a spory dotyczące wskazania organu właściwego do rozpoznania skargi składanej w trybie postępowania w sprawach skarg i wniosków, o których mowa w dziale VIII k.p.a., nie podlegają kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt OW 166/04).
W ramach postępowania skargowego regulowanego działem VIII k.p.a. realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawo składania petycji, skarg i wniosków. Postępowanie w sprawie skarg wnoszonych na podstawie art. 227 k.p.a. cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, lecz jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie takie nie kończy się władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Zakończenie postępowania skargowego przybiera formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi, zawierającego informację o czynnościach organu załatwiającego skargę i ich rezultatach.
Zawiadomienie kończące postępowanie skargowe nie dotyczy zatem stwierdzenia, czy też uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Działania organów administracji publicznej będące przedmiotem tego rodzaju skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych, gdyż nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów, który zawiera art. 3 § 2 p.p.s.a. W związku z tym, w przypadku wniesienia skargi do organu administracji w trybie art. 227 k.p.a., na wynik tego postępowania nie służy skarga do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 241/09, Lex 557044).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że pismo skarżących z dnia 26 sierpnia 2013 r. skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stanowi w istocie skargę, o której mowa w art. 227 k.p.a. Sąd administracyjny nie jest natomiast właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII k.p.a., a więc skarg związanych z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy administracji albo przez ich pracowników. Sprawy te nie zostały poddane kontroli sądu ani na podstawie art. 3 p.p.s.a., ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1110/04, Lex 171200).
Reasumując, ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1578/10, Lex nr 737711), zaś w przypadku nierozpatrzenia skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a. stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II OSK 2019/10, Lex nr 743368). Ponieważ sposób rozpatrzenia skargi administracyjnej nie należy do przypadków określonych w art. 3 § 2 określonych w pkt 1-4a p.p.s.a., nie jest również dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Niniejsza sprawa nie należy zatem do właściwości sądu administracyjnego.
Z tych przyczyn, przedmiotowa skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.