Uzasadnienie
E. H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W skardze wywiedziono, że organ pozostaje w bezczynności nie rozpoznaje wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co stoi w rażącej sprzeczności z zasadami postepowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Minister wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010r. Organ wskazał, że sprawy rozpatrywane są według kolejności wpływu. Przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie rozpatrzenia jednej sprawy prowadziłoby do opóźnienia w rozpatrzeniu pozostałych. Jedynym sprawiedliwym systemem rozpoznawania jest kolejność wpływu. Zwrócono uwagę na absencję referenta prowadzącego sprawę, spowodowana jego chorobą.
Z akt sprawy wynika, że E. H., K. R. i J. K. w dniu 17 czerwca 2010 r. wnieśli odwołanie od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Minister Infrastruktury uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2010 r. i umorzył postępowanie przed Ministrem Infrastruktury.
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. Akta sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem sądu zostały doręczone organowi w dniu 29 kwietnia 2015 r.
Zawiadomieniem z dnia 26 maja 2015 r. organ poinformował strony, że z uwagi na konieczność szczegółowej analizy zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidywany termin rozpatrzenia sprawy to 31 sierpień 2015 r.
Pismem z dnia 9 lipca 2015 r. organ zwrócił się do Archiwum Wojskowego w [...] o nadesłanie kopii akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego postępowania. Pismami z tej samej daty zwrócono się o nadesłanie stosownej dokumentacji do Rejonowego Zarządu Infrastruktury w [...], Ministerstwa Obrony Narodowej, Archiwum Wojskowego W [...], Centralnego Archiwum Wojskowego w [...], Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej i Archiwum Marynarki Wojennej. Stosowne odpowiedzi napłynęły w dniach: 31 lipca 2015 r., 3 sierpnia 2015 r., 6 sierpnia 2015 r., 10 sierpnia 2015 r, 14 sierpnia 2015 r., 17 sierpnia 2015 r., 20 sierpnia 2015 r., 14 września 2015 r.
Pismem z dnia 12 listopada 2015 r. E. H. i K. R. wezwały organ do usunięcia naruszenia prawa i rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zawiadomieniem z dnia 7 grudnia organ poinformował, że z uwagi na konieczność dokonania analizy materiału dowodowego sprawa zostanie rozpoznana do dnia 31 marca 2016 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, stosownie do treści art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej sprawie, w związku z wydaniem przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r., postępowanie w zakresie obejmującym zobowiązanie organu administracji do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji w sprawie powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania organu administracji do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Z powyższych względów Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania decyzji.
Wydanie przez organ administracji decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność nie powoduje jednak, w świetle treści art. 149 § 1 i art. 149 § 1a P.p.s.a., że postępowanie staje się bezprzedmiotowe także w zakresie dotyczącym stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, oraz stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Brzmienie art. 149 § 1 i art. 149 § 1a P.p.s.a. powoduje, że nawet, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organ administracji wydał rozstrzygnięcie, to sąd administracyjny, na podstawie akt sprawy, musi dokonać oceny, czy organ ten, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, dopełniając obowiązków płynących z art. 12, a także z art. 35 i 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej powoływanej również jako K.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.
Wyrażona w art. 12 K.p.a. zasada szybkości i prostoty postępowania nakazuje organom administracji publicznej działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ogólny obowiązek szybkiego działania został skonkretyzowany w art. 35 K.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do treści art. 35 § 2 K.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Wedle natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3, co znajduje potwierdzenie w treści art. 35 § 4 K.p.a. W myśl art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Stosownie do treści art. 36 § 2 K.p.a. ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Jak wskazano, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. wpłynął do kancelarii Ministerstwa dniu 17 czerwca 2010 r. Zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem określony w art. 35 § 3 K.p.a. termin na rozpatrzenie odwołania rozpoczął bieg w dniu 18 czerwca 2016 r. Po rozpatrzeniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny akta wraz z prawomocnym wyrokiem zostały zwrócone organowi w dniu 29 kwietnia 2015 r. Pierwszą i właściwie jedyna czynność w sprawie organ podjął w dniu 9 lipca 2015 r., to jest wystosował do innych instytucji pisma z prośbą o doręczanie stosownych dokumentów. Komplet takiej dokumentacji organ posiadał w dniu 14 września 2015 r. Pomimo tego i pomimo nadesłania wezwania z dnia 12 listopada 2015 r. o usunięcie naruszenia prawa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został rozpoznany. Decyzja został wydana dopiero w dniu [...] czerwca 2016 r., a więc po prawie 9 miesiącach od otrzymania informacji od innych organów.
W ocenie Sądu opisane działanie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.) i narusza będące jej konsekwencją obowiązki organu administracji, określone w art. 35 i art. 36 K.p.a.
Odnosząc się zaś do kwestii oceny czy bezczynność organu odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa stwierdzić należy, że na gruncie procedury sądowoadministracyjnej nie zostało ustawowo zdefiniowane pojęcie rażącego naruszenia prawa. W odniesieniu do przypadków bezczynności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że rażące naruszenie prawa, jako kwalifikowana postać jego naruszenia, powinno być interpretowane ściśle. Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa przy bezczynności organu administracji wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Fakt przekroczenia ustawowych terminów załatwiania spraw sam w sobie, co do zasady, nie jest taką szczególną okolicznością.
W konsekwencji stan bezczynności, chociaż niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze tego naruszenia (por. m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu.
Taka sytuacja, w ocenie Sądu, miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Stwierdzone przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być uznane za znaczące, ewidentnie wskazujące na zaniedbanie organu administracji, lub sprawy w terminie nie może być także duża ilość spraw, czy tez zasada rozpatrywania ich według kolejności wpływu.
Okoliczności te nie mogą więc usprawiedliwiać tak długiego okresu jaki był niezbędny organowi dla rozpatrzenia odwołania. Organy powinny tak organizować pracę sowich komórek organizacyjnych, aby należcie wywiązywać się z nałożonych na nie zadań. Nie stanowi więc usprawiedliwienia ilość spraw wpływających do organu, ani też choroba referenta prowadzącego sprawę.
Powyższy okres oczekiwania na rozpatrzenie odwołania przesądza o konieczności stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W tym stanie rzeczy, Sąd:
- 1. na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 P.p.s.a.., orzekł jak w pkt 1 sentencji
- 2. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji;
- 3. na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji,
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.