Uzasadnienie
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie profesjonalny pełnomocnik, działając w imieniu T. K., T. S., S. W., M. K., Ł. R., zarzucił bezczynność Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rozpoznania odwołania złożonego przez Skarżących od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].10.2015 r. nr [...], w pkt. 1, przyznającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, a w pkt.2 odmawiającą jego zwiększenia o 5 %. pełnomocnik Skarżących wniósł o:
- 1) stwierdzenie bezczynności Ministra i rozstrzygnięcie, czy Organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa,
- 2) przyznanie od Organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
- 3) zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego, według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę pełnomocnik podniósł, że odwołanie Skarżący wpłynęło do Ministra 10.11.2015 r. Wobec braku reakcji Ministra, pismem z dnia 8.01.2016 r. Skarżący wezwali go do usunięcia naruszenia prawa. Minister jednak nie tylko nie wydał decyzji i nie załatwił sprawy, ale także nie wykonał obowiązku ciążącego na nim z mocy art. 36 k.p.a. Nadto przez kolejne miesiące nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy. Pierwszą podjętą czynnością było dopiero wydanie przez Ministra decyzji z dnia [...].04.2016 r. nr [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy zauważył, że nie pozostaje już w bezczynności, bo decyzję wydał. Wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego podjął działania mające na celu zebranie pełnego materiału dowodowego. Zaznaczył, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadmienił, iż ma 5000 spraw do rozstrzygnięcia, a jest tylko 13 referentów je prowadzących. Winny być one też rozpatrywane zgodnie z kolejnością wpływu. Nadmienił przy tym, że rozpatrywanie spraw zgodnie z kolejnością wpływu praktykowane jest również w sądach administracyjnych. Wymóg taki wynika z § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) ma miejsce wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go – mimo istnienia ustawowego obowiązku – wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Nadto skarga na bezczynność dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna tej opieszałości jest zawiniona, czy też nie.
Należy nadmienić, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sądy orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów tylko wówczas, gdy te zobowiązane są do wydania:
- 1. decyzji administracyjnych;
- 2. postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty;
- 3. postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4. innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
4a. pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach.
Rozpoznanie niniejszej sprawy mieści się więc w kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Trzeba też nadmienić, że w myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. ustawodawca nie uzależnił możliwości rozpoznania przez Sąd sprawy w trybie uproszczonym od zgody pozostałych stron postępowania, czy też od zgody organu (por. a contrario art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). Mając zatem na uwadze, że stan niniejszej sprawy jest dostatecznie wyjaśniony i jednoznaczny, Sąd nie stwierdził potrzeby skierowania jej do rozpoznania na rozprawie. Przeciwnie ustalił, że zachodzi możliwość rozpoznania jej w trybie uproszczonym, zwłaszcza że art. 119 pkt 4 P.p.s.a. nie zawiera żadnych warunków wstępnych skierowania tego typu sprawy do postępowania uproszczonego. Z tego względu w myśl art. 120 P.p.s.a. sprawa rozpoznana została w tym trybie na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów.
Przystępując zatem do rozpoznania niniejszej sprawy we wskazanym trybie potwierdzić należy, że Minister w chwili wyrokowania nie pozostawał już w bezczynności. Rozstrzyganie w przedmiocie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniesionego przez Skarżących odwołania stało się bezprzedmiotowe, wobec wydania decyzji w dniu [...].04.2016 r. nr [...] - stąd w tym zakresie należało postępowanie umorzyć (pkt 1 sentencji wyroku).
Przechodząc do zarzutów skargi, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że artykuł 35 § 3 k.p.a. stanowi, iż załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w myśl § 5 art. 35 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa na dokonanie określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Minister w niniejszej sprawie nie wykazał, aby po wniesieniu przez Skarżących odwołania i jego wpływie 10.11.2015 r. do Ministerstwa przez cały ten okres, do wydania decyzji z [...].04.2016 r. miały miejsce okoliczności wskazane w § 5 art. 35 k.p.a. Ich zaistnienie nie wynika też z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych tej sprawy.
Niewątpliwie Organ odwoławczy - jako zobowiązany w myśl art. 15 k.p.a. do ponownego wnikliwego rozpoznania sprawy w jej całokształcie - musi dysponować odpowiednią ilością czasu na przeprowadzenie koniecznych w niej ustaleń. Organ podał, że przedmiotowa sprawa należała do skomplikowanych. Jednakże, w myśl art. 35 § 3 k.p.a., zobowiązany był do wydania rozstrzygnięcia w ciągu miesiąca. Gdyby jednak było to niemożliwe w tym terminie, winien był zastosować art. 36 k.p.a. Jeśli zatem nie było możliwe dotrzymanie owego miesięcznego terminu, zobowiązany był do zawiadomienia o tym Skarżących - w myśl art. 36 § 1 k.p.a. – oraz do podania przyczyn zwłoki i wskazania terminu załatwienia sprawy. Tego obowiązku Minister Infrastruktury i Budownictwa nie dopełnił. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by Skarżący byli informowani w trybie art. 36 k.p.a. Nie wynika z nich też, by przed dniem 13.04.2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa podejmował jakieś czynności w sprawie.
W tym okresie miała więc miejsce bezczynność Organu odwoławczego (pkt 2 sentencji wyroku). Sąd dostrzega z urzędu, że w okresie od 16.11.2015 r. do 07.12.2015 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa nie mógł upoważnić swych pracowników do podjęcia czynności w sprawie. Brak było w tym okresie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie utworzenia Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa. Rozporządzenie takie zostało wydane dopiero w dniu 07.12.2015 r. i opublikowane w Dz. U. z dnia 8.12.2015 r. (poz. 2080).
Jakkolwiek więc co do zasady, do okoliczności objętych przepisem art. 35 § 5 k.p.a. nie można zaliczyć zmian organizacyjnych i przekształceniowych w Ministerstwie, czy problemów kadrowych, to brak udzielenia stosownych upoważnień (brak podstawy normatywnej) taką okoliczność stanowił. Podkreślenia jednak wymaga fakt, że i po opublikowaniu wskazanego rozporządzenia sytuacja w sprawie nie uległa zmianie. Zważywszy, że pełnomocnik Skarżących wezwał Ministra do usunięcia naruszenia prawa 8.01.2016 r., dalszą bezczynność należało uznać za rażącą, zwłaszcza wobec faktu, że miała miejsce w tej sprawie po raz kolejny. Nadmienić bowiem należy, że co do uprzedniej bezczynności Ministra w tej sprawie wypowiedział się już NSA w wyroku z dnia 17.12.2014 r., sygn. akt I OSK 2075/14, potwierdzając jej zaistnienie.
Na rażący charakter obecnie zarzuconej bezczynności miało zatem wpływ nie tylko zaniechanie dopełnienia wymogów wynikających z art. 36 k.p.a. (pkt 3 sentencji wyroku). W tym stanie rzeczy, w myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., na wniosek Strony, należało przyznać od Organu na rzecz Skarżących sumę pieniężną w kwocie 225 zł. W niniejszej sprawie jest to suma adekwatna do stopnia naruszenia zasady szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 k.p.a.) oraz przepisów o terminowym załatwianiu spraw (art. 35 §§ 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a.), mając na uwadze, że tym razem bezczynność nie trwała zbyt długo (pkt 4 sentencji wyroku).
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis sądowy, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz uiszczone opłaty skarbowe od udzielonych pełnomocnictw (pkt. 5 sentencji wyroku).
Wobec wskazanych okoliczności i poczynionych ustaleń, Sąd rozstrzygnął zatem jak w sentencji.