Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 29 września 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 238/16

Uzasadnienie

P. H. K., reprezentowana przez Pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła skargę, zarzucając Wojewodzie [...] bezczynność przy rozpatrywaniu jej wniosku w przedmiocie nieważności decyzji Urzędu Rejonowego [...], Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] sierpnia 1987 r. (żądanie stwierdzenie nieważności bądź orzeczenie o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa).

Skarżąca wniosła o:

1. - stwierdzenie, że w postępowaniu zachodzi bezczynność i ma ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
2. - wyznaczenie organowi terminu na załatwienie sprawy,
3. - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniając skargę, podniesiono m.in., że:

1. - przed organem toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1987 roku,
2. - decyzją z [...] lutego 2014 r. odmówiono stwierdzenia nieważności powyższej decyzji,
3. - organ II instancji orzeczeniem z [...] stycznia 2015 r., uchylił powyższy akt i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; według informacji uzyskanych przez Pełnomocnika, akta postępowania zwrócono do organu I. instancji 4 grudnia 2015 r.,
4. - zakończenie postępowania niezwłocznie, w maksymalnym miesięcznym terminie, było uzasadnione tym, że organ prowadził uprzednio postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1987 roku, rozpatrzył zebrany w sprawie materiał dowodowy i wydał już raz decyzję w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie

Przywołano następującą argumentację:

1. - zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "K.p.a.", na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekle prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa; dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania; przy tym skarga taka jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia; w niniejszej sprawie organ II. instancji nie rozstrzygnął w przedmiocie bezczynności w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1987 roku; do dnia udzielenia odpowiedzi na skargę (21 czerwca 2016 r.) organ wyższego stopnia nie zobligował Wojewody [...] do wydania orzeczenia w określonym terminie poprzez wydanie stosownego postanowienia; o wystąpieniu przez Skarżącą z zażaleniem na bezczynność organ ten nie został nawet poinformowany przez organ nadzoru,
2. - w niniejszej sprawie, niezwłocznie po wystąpieniu ze skargą na bezczynność (6 czerwca 2016 r.), organ decyzją nr [...] z [...] czerwca 2016 r. rozpatrzył wniosek o stwierdzenie nieważności aktu z 1987 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem stosownego aktu w terminie lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy zwłoka w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).

Skarga może być wniesiona po upływie terminu, przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zażalenie na bezczynność albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa, w myśl art. 37 K.p.a. W rozpoznawanym przypadku zadość temu wymaganiu czyniło zażalenie z 11 kwietnia 2016 r. Przepisy nie zakreślą minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków, wskazanych w art. 37 § 1 K.p.a. w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wniesieniem skargi. Z K.p.a. nie wynika także obowiązek wnoszenia danego rodzaju zażalenia za pośrednictwem organu I. instancji. Stąd okoliczność, że Wojewoda [...] nie był świadomy wniesienia zażalenie (argumentacja z odpowiedzi na skargę) nie może być przeszkodą dla rozpatrzenia skargi. Nie zwalnia go także z odpowiedzialności za nie załatwienie sprawy w terminie, skoro obowiązek w tym zakresie jest pochodną stosownej regulacji ustawowej (przepisów K.p.a.) nie zaś wezwań czy monitów od stron postępowania.

Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.).

Z akt sprawy wynika, że po wydaniu decyzji kasatoryjnej z [...] stycznia 2015 r. akta zostały przekazane do organu I. instancji 3 kwietnia 2015 r. (nie zaś 4 grudnia 2015 r.). Od otrzymania akt organ nie podejmował żadnych działań, nie informując nawet Strony o przesunięciu terminu załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.).

W tym świetle bezspornie, w okresie od 3 kwietnia 2015 r. do wniesienia skargi, organ nie podejmował żadnych działań w sprawie. Oceniając ten stan należy mieć przy tym na uwadze, że sprawa była prowadzona po wydaniu decyzji kasatoryjnej a – już po wpłynięciu skargi do organu – bez potrzeby podejmowania dodatkowych czynności wydano decyzję. Przyjmując więc, że sprawa nie była szczególnie skomplikowana, maksymalny termin jej załatwienia wynosił miesiąc. Organ nie podejmował natomiast żadnych czynności w sprawie około 14 miesięcy (od 3 kwietnia 2015 r. do 16 czerwca 2016 r.). Całkowite zaniechanie czynności w takim okresie, gdy Strona nie była nawet informowana o zakładanych terminach załatwienia sprawy oraz o przyczynach zwłoki (w myśl art. 36 K.p.a.) ma charakter rażącej bezczynności.

Jak przyjęto w judykaturze, samo załatwienie sprawy administracyjnej przed wyrokowaniem sądu, nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie bezczynności organu w toku postępowania - przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie, lecz umarza postępowanie w tym zakresie.

Reasumując, skoro nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną.

Wobec rażącego charakteru naruszenia prawa zasadne było także wymierzenie organowi grzywny z urzędu, w myśl art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jej adekwatną wysokością jest w danym przypadku kwota 1300 zł., przy przyjęciu 100 zł za każdy miesiąc pozostawania przez organ w bezczynności przez okres 13 miesięcy. W istocie bowiem przez 14 miesięcy nie były podejmowane czynności zaś maksymalny czas załatwienia tego rodzaju sprawy wynosił jeden miesiąc (wobec jej nieskomplikowanego charakteru).

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 - 3 sentencji wyroku.

W pkt 4 sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na zasądzone koszty składają się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.