Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. V. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2004 r. A. V. (zwany dalej: "skarżący", "strona") zwrócił się do Ministra Infrastruktury (obecnie Ministra Infrastruktury i Rozwoju, zwany dalej: "Minister", "organ") o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] maja 1972 r. o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w G., wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w G. KW [...], oznaczonej kastralnie jako parcela nr [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej obecnie część działki nr [...] o powierzchni [...] m2) z całej nieruchomości o powierzchni [...] ha stanowiącej własność M. V., R. V. i wpisanej w księdze wieczystej B. V. oraz o przyznaniu z tego tytułu odszkodowania.
Załatwiając ww. wniosek organ podjął w dniu [...] lipca 2011 r. decyzję nr [...] o umorzeniu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] maja 1972 r. Następnie na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wydał w dniu [...] grudnia 2011 r. decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2011 r.
Wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Wa 327/11 orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu, wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 19/13 orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Prawomocny wyrok Sądu wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu 10 grudnia 2014 r.
W dniu [...] lutego 2015 r. do Ministra wpłynęło od skarżącego działającego przez profesjonalnego pełnomocnika, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa tj. do załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej: "k.p.a."). W treści złożonego pisma strona wniosła o niezwłoczne wydanie rozstrzygnięcia, wskazując że brak powyższego skutkować będzie złożeniem skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego.
W dniu 4 marca 2015 r. Minister zawiadomił stronę (jej pełnomocnika) o ponownym rozpoznawaniu sprawy, przysługujących stronom uprawnieniach i obowiązkach (odpowiednio z art. 10 § 1 i art. 41 § 1 k.p.a.) oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2015 r. Jednocześnie organ wskazał, iż zwłoka w rozpoznaniu sprawy wynika z konieczności ustalenia wszystkich stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu (o ustalenie czego wystąpił do Prezydenta Miasta G. pismem z dnia [...] marca 2015 r.).
Pismem z dnia [...] marca 2015 r. skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, na przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania w przedmiotowej sprawie. Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, po przedstawieniu stanu sprawy skarżący podał, iż po wydanych wyrokach Minister winien był podjąć postępowanie po przekazaniu akt administracyjnych z powrotem do organu. Jednakże nie przeprowadzono żadnych czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia. Ze względu na upływ terminów przewidywanych w k.p.a. pełnomocnik strony zwrócił się w dniu [...] stycznia 2015 r. do Ministra z wezwaniem do usunięcia stanu naruszenia prawa i niezwłoczne wydanie rozstrzygnięcia. Na skutek ww. wezwania, w dniu 4 marca 2015 r. organ wyznaczył przewidywany termin zakończenia sprawy na dzień [...] maja 2015 r. jako przyczynę zwłoki podając konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania. Powyższa czynność ma zdaniem skarżącego charakter pozorny i nie licuje w żaden sposób z ogólnymi zasadami postępowania przewidzianymi w k.p.a., w szczególności z zasadą szybkości postępowania. Według autora skargi tłumaczenia organu nie znajdują potwierdzenia w toku sprawy, bowiem sprawa ta była już uprzednio rozpatrywana przez organ dwukrotnie, zatem ponowne ustalenie stron postępowania ma charakter aktualizacyjny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż w sprawie zachodzi konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania. W związku z powyższym pismem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] organ wystąpił do Prezydenta Miasta G. o nadesłanie wypisu z rejestru gruntów wraz z podaniem adresów osób, którym do przedmiotowej nieruchomości przysługują prawa rzeczowe. Jednocześnie na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., poinformowano strony o terminie rozpatrzenia sprawy do dnia 31 maja 2015 r.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż ww. kwestia ma charakter pozorny i nie licuje w żaden sposób z ogólnymi zasadami postępowania przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego Minister wskazał, iż jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału stron (art. 10 k.p.a.). Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej są strony (lub ich następcy prawni) toczącego się wcześniej postępowania wywłaszczeniowego, a także osoby którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości (wyrok NSA w Warszawie z 30.10.2003 r., sygn. akt I SA 3087/01, publ. LexPolonica nr 396973). Organ zobowiązany jest do uwzględnienia z urzędu zmieniającego się stanu prawnego nieruchomości. Z uwagi na powyższe ma obowiązek ustalić wszystkie strony postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt. 1 – 4a tego artykułu.
Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia - zażalenia na przewlekłość albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w myśl art. 37 k.p.a.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, pismem z dnia 4 lutego 2015 r. skarżący wezwał organ do podjęcia rozstrzygnięcia zgodnie z regulacją art. 35 k.p.a., spełniony zatem został warunek dopuszczalności złożonego środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. w związku z art. 52 p.p.s.a.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż zgodnie z regulacją art. 35 § 1 i 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (publ. jw.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy przewlekłe prowadzenie postępowania zostało spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Przewlekłe prowadzenie postępowania występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem Minister od dnia 10 grudnia 2014 r., kiedy to do organu wpłynęły z sądu administracyjnego – prawomocny wyrok wraz z aktami administracyjnymi sprawy, do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto w okresie od daty wpływu akt do organu do dnia interwencji skarżącego nie podjął jakichkolwiek czynności.
Z akt administracyjnych wynika przy tym, że poza wydrukowaniem w dniu [...] lutego 2015 r. - a więc po złożeniu przez stronę wezwania do załatwienia spawy - treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez V Wydział Ksiąg Wieczystych w G. oraz informacji z Krajowego Rejestru Sądowego o przedsiębiorcy [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W., od powyższej daty organ jedynie raz podjął czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego, występując w dniu [...] marca 2015 r. do Prezydenta Miasta G. o nadesłanie wypisu z rejestru gruntów wraz z podaniem adresów osób, którym do przedmiotowej nieruchomości przysługują prawa rzeczowe. Informując strony o przesunięciu terminu załatwienia sprawy – do dnia [...] maja 2015 r. wskazał, że zwłoka w rozpoznaniu sprawy wynika z konieczności ustalenia wszystkich stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Minister, nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Sporządzenie wydruków z księgi wieczystej stanowiło czynność pozorną. Pierwszą i jedyną czynnością organu po wpływie akt do organu, tj. w dniu 10 grudnia 2014 r. było zażądanie w dniu [...] marca 2015 r. wypisów z rejestru gruntów, co dowodzi iż przez okres trzech miesięcy Minister nie podejmował żadnych czynności.
Biorąc pod uwagę charakter i specyfikę postępowania prowadzonego w trybie art. 156 § 1 k.p.a., w kontekście czynności podjętych przez Ministra w załatwieniu sprawy, po wpływie do organu akt sprawy Sąd uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość postępowania nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a.