Uzasadnienie
S. S. w piśmie z dnia 26 marca 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na bezczynność Komendanta Głównego Policji w rozpoznaniu zażalenia oraz na przewlekłe prowadzenie przez Komendanta Głównego Policji postępowania zażaleniowego. Sprawę ze skargi na bezczynność zarejestrowano pod sygn. akt IV SAB/Wa 252/15, a sprawę ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania pod sygn. akt IV SAB/Wa 253/15.
Referendarz sądowy postanowieniami z dnia 5 października 2015 r. w obu sprawach przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W dniu 12 listopada 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 9 listopada 2015 r. informujące o wyznaczeniu pełnomocnika dla skarżącego w osobie adwokata R. C. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 20 listopada 2015 r. sprawa ze skargi na bezczynność (IV SAB/Wa 252/15) została skierowana do rozpoznania w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2015 r. Z kolei zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 1 grudnia 2015 r. sprawa ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania (IV SAB/Wa 253/15) została skierowana do rozpoznania w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 252/15 uwzględnił skargę S. S. na bezczynność Komendanta Głównego Policji. Z kolei wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 253/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę S. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Głównego Policji.
Wyznaczony pełnomocnik do czasu wydania powołanych wyroków nie podejmował w sprawach czynności. W dniu 21 grudnia 2015 r., już po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji, przeglądał natomiast w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie akta sprawy IV SAB/Wa 253/15. W tej sprawie (w dniu 28 grudnia 2015 r.) wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
W pismach z dnia 20 stycznia 2016 r. adwokat R. C. w obu sprawach wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że nie zostały one zapłacone ani w całości, ani w części. Uzasadniając oba wnioski w ten sam sposób, wskazał, że w związku z tym, iż postępowanie było prowadzone w trybie uproszczonym, nie został zawiadomiony o terminie rozprawy, a zatem nie mógł złożyć wniosku o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Wskazał, że dokonał czynności przed Sądem, np. przeglądając akta sprawy.
Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje.
Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Wniosek adwokata R. C. obejmuje przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne.
Wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił pomocy prawnej. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika.
Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się również na powinność wykazania przez pełnomocnika, że pomoc prawna przybrała realny wymiar (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762).
Adwokat R. C. wskazuje, że podejmował czynności przed Sądem, np. przeglądał akta. Jak tymczasem wynika z akt spraw o sygn. IV SAB/Wa 252/15 i IV SA/Wa 253/15, w okresie od wyznaczenia przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] (pismo z dnia 9 listopada 2015 r.) do wydania wyroków w obu sprawach (3 grudnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 252/15 i 10 grudnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 253/15) wyznaczony pełnomocnik nie podejmował czynności w imieniu skarżącego. W sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 253/15 przeglądał wprawdzie akta w czytelni Sądu, jednakże miało to miejsce dopiero w dniu 21 grudnia 2015 r., zatem już po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji.
Ponadto, samo zapoznanie się z aktami sprawy (nawet gdyby miało miejsce przed zakończeniem postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji), bez podjęcia dalszych czynności procesowych, nie oznacza, że pomoc prawna została rzeczywiście udzielona. Zapoznanie się z aktami sprawy to jedynie czynność poprzedzająca faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, która na tym etapie postępowania zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika – np. poprzez złożenie pisma w sprawie - oceny legalności działania lub zaniechania organu administracji publicznej. Jak już natomiast wskazano, adwokat R. C. w czasie od wyznaczenia przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] do rozpoznania obu spraw w trybie uproszczonym na posiedzeniach niejawnych, nie dokonał w imieniu skarżącego jakiejkolwiek czynności w postępowaniu.
Z powyższego wynika, że ani w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 252/15, ani w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 253/15, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, wyznaczony pełnomocnik nie podjął czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącemu pomocy prawnej.
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.