Uzasadnienie
W dniu 15 stycznia 2016 r. skarżący J. J. złożył na nieobowiązującym druku formularza PPF wniosek o prawo pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W rubryce 3 formularza PPF (informacja o przedmiocie zaskarżenia) podał, że zamierza złożyć skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wa 265/13 o odrzuceniu jego skargi bezczynność Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...].
W dniu 1 marca 2016 r. skarżący nadesłał prawidłowy (obowiązujący) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym podał, że nie posiada żądnego majątku, dochodu ani oszczędności.
J. J. w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia oświadczenia dotyczącego źródeł utrzymania i sytuacji dochodowej oświadczył, że nie pracuje, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie otrzymuje obecnie żadnych świadczeń z opieki społecznej oraz z zabezpieczenia społecznego, nie korzysta z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny. Wnioskodawca stwierdził, że nie jest zdolny do pracy, niemniej jednak z przedstawionej przez niego kopii decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z 14 stycznia 2011 r. wynika, że wnioskodawca nie posiada obecnie ustalonego stopnia niepełnosprawności, nie złożył także wniosku o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności.
Stwierdzono, co następuje:
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy (sąd) na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca wykazał co prawda, w formularzu PPF, że jest osobą nieposiadajacą żadnego majątku, bezrobotną i bezdomną, jednakże zdaniem referendarza sądowego, informacje zawarte w formularzu w części dotyczącej uzyskiwanych dochodów są niewiarygodne. Skarżący nie wyjaśnił mimo wezwania, z czego pokrywa koszty codziennego utrzymania; w sytuacji gdy nie osiąga żadnego dochodu ani nie posiada żadnego majątku, nie sposób stwierdzić, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
W tej sytuacji należy uznać, że informacje majątkowe podane przez wnioskodawcę nie wyjaśniają, jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa, tym samym nie sposób uznać, że wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji referendarz sądowy nie był w stanie zweryfikować, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy.
Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.