Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 stycznia 2014 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w R. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Środowiska w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 8 sierpnia 2013 r. dotyczącego zmiany kwalifikacji lokalu mieszkalnego w [...], gm. L. jako zbędnego dla gospodarki leśnej Lasów Państwowych – Nadleśnictwo [...].
Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z nadesłanego formularza wniosku wynika, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a.
W sprawie niniejszej skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Przede wszystkim, w okolicznościach sprawy zauważyć należy, że zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
Stosownie do art. 3 § 1 powołanej ustawy, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ramy tej kontroli zakreśla przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowiąc, iż kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Z mocy art. 3 § 3 ww. ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, zaś stosownie do art. 4 rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami.
W przypadku skargi na bezczynność organu, wskazanej w art. 3 § 2 pkt 8, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał ustawowy obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyżej przytoczonych przepisów lub przepisów szczególnych zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.
Z treści wniosku skarżącego z dnia 8 sierpnia 2013 r. wynika, że został on złożony w trybie art. 221 k.p.a. Przepis ten dotyczy prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Z treści art. 241 k.p.a. wynika, że przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Stosownie zaś do art. 246 § 1 k.p.a., wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia skargi w trybie określonym w rozdziale 2 działu VIII k.p.a.
Wskazać należy, że osoba występująca do organów administracji z wnioskiem lub skargą w przedmiocie potrzeby ochrony interesu publicznego, a nie własnego – chronionego przepisami prawa materialnego, nie może uzyskać decyzji administracyjnej, której byłaby adresatem i nie przysługują jej też żadne środki odwoławcze w trybie instancyjnym od orzeczeń organów administracji dotyczących innych osób. Zarówno skargi, określone w art. 227, jak i wnioski, o których mowa w art. 241 k.p.a., mogą co najwyżej stanowić dla organów uprawnionych do działania w trybie nadzorczym sygnalizację o ewentualnych nieprawidłowościach, popełnionych przez organy orzekające w sprawach indywidualnych (por. wyrok NSA z dnia 7 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1575/97).
Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg dotyczących instytucji skarg i wniosków, uregulowanych w dziale VIII k.p.a. Sprawy te nie zostały poddane kontroli sądu ani na podstawie art. 3 p.p.s.a., ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych. W postępowaniu tym nie przysługuje również skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1110/04, Lex 171200).
Stwierdzenie braku właściwości sądu administracyjnego w sprawie jest natomiast okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 140/12, Lex nr 1120746; postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OZ 184/05, niepubl.).
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 247 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.