Uzasadnienie
W piśmie z dnia 29 października 2014 r. A.S., reprezentowany przez brata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju polegającą na nierozpoznaniu w ustawowym terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 1972 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] grudnia 1971 r. o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] marca 1958 r. oznaczonej jako parcela 1 kat. [...], lwh. [...] i nieruchomość oznaczoną jako parcela 1 kat. [...].
W uzasadnieniu skarżący podał, że w dniu [..] lipca 2014 r. złożył podanie zawierające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od wskazanej decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. W dniu [...] października 2014 r. skarżący wezwał Ministra do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu, ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., znak [...] zakończył postępowanie i utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r.
Ponadto Minister wskazał, że postępowanie prowadzone w trybie nadzoru wymagało dokładnego wyjaśnienia sprawy. W sprawie zaś zebrano obszerny materiał dowodowy, a zawiły stan faktyczny wymagał jej wnikliwej analizy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 20002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w brzmieniu sprzed nowelizacji - ponieważ te przepisy mają w sprawie zastosowanie - sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wskazać należy, że w orzecznictwie i doktrynie bezczynność organu administracji publicznej definiuje się jako sytuację, w której organ administracji, mimo ciążącego na nim obowiązku w terminie ustalonym przez obowiązujące przepisy, nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął właściwej czynności. Trzeba również zaznaczyć, że celem wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu polskiego prawa instytucji skargi na bezczynność była ochrona uprawnień jednostki do żądania od organu administracji zachowania gwarantowanego jednostce przez przepis prawa. Skarga ta stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ administracji do podjęcia żądanego działania.
Ocena zarzutu bezczynności wymaga zatem skontrolowania sposobu prowadzenia postępowania przede wszystkim w kontekście terminów załatwiania spraw określonych w art. 35 § 3 i § 4 Kpa. W przypadkach, w których niemożliwe jest dotrzymanie ustawowych terminów, organ może skutecznie uchylić się od zarzutu bezczynności gdy z akt wynika, że podejmuje czynności procesowe zmierzające do usunięcia przeszkody w zakończeniu postępowania. Wynika z tego, że przeszkody w terminowym załatwieniu sprawy nie zwalniają organu od podejmowania czynności procesowych, w szczególności stosowania obligatoryjnych instytucji procesowych przewidzianych w Kpa.
Ponadto wskazać należy, że rozpoznając skargę na bezczynność organu Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Oznacza to, że w sytuacji wydania przez organ decyzji lub postanowienia przed dniem orzekania przez Sąd, organ w bezczynności już nie pozostaje i nie ma możliwości zobowiązania go do wydania w zakreślonym terminie decyzji.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2014 r., - a więc już po wniesieniu skargi na bezczynność - Minister wydał decyzję o nr [...], którą zakończył postępowanie w sprawie. Wobec tego żądanie skarżącego do zobowiązania Ministra do wydania odpowiedniego aktu stało się bezprzedmiotowe. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Obowiązkiem Sądu w sprawach dotyczących skarg na bezczynność jest również ocena, czy zachowanie to nosiło znamiona rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu, taka sytuacja w niniejszej sprawie miała miejsce.
Z akt sprawy wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] sierpnia 2014 r. (data prezentaty). Następnie w dniu [...] września 2014 r. wysłano informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Następnie w dniu [...] października 2014 r. (data prezentaty) A. S. złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z dnia [...] października poinformowano skarżącego o treści art. 10 K.p.a. i poinformowano, że zakończenie postępowania przewidywane jest do [...] listopada 2014 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...] Minister zakończył utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r., a więc zakończył postępowanie w sprawie.
Zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż od dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister nie podjął żadnych czynności które usprawiedliwiałyby wydanie decyzji kończącej postępowanie administracyjne w terminie przewidzianym w art. 35 K.p.a. Organ nie prowadził dodatkowego postępowania dowodowego, nie występował o uzupełnienie akt, strony nie przedkładały do akt sprawy pism, czy wniosków dowodowych, które wymagałyby załatwienia. Uznać zatem należy, że rozstrzygnięcie w sprawie zostało wydane z rażącym naruszeniem terminu art. 35 K.p.a. Ubocznie jedynie wskazać należy, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 1972 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] grudnia 1971 r. toczyło się przez Ministrem Infrastruktury i Rozwoju od stycznia 2012 r. Wobec tego strona, ze względu na znaczny okres rozpatrywania sprawy w I. instancji, i złożenia kolejnej skargi na bezczynność, miała prawo oczekiwać, że w postępowaniu odwoławczym jej wniosek zostanie rozpoznany w ustawowo określonym terminie.
Termin o jakim mowa w art. 35 K.p.a. nie został jednak dochowany z przyczyn leżących po stronie organu. Z tego względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 zd. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu sprzed nowelizacji) orzekł jak w pkt 2 sentencji.
W pkt 3 orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 cyt. ustawy.