Uzasadnienie
W piśmie z 15 stycznia 2019 r. W. G. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wypłacenia odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić, gdyż nie podlega jurysdykcji sądów administracyjnych.
Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został zaś określony w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może stać się przedmiotem skargi tylko w takim zakresie, w jakim dotyczy niewykonywania kompetencji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy (tj. wydawania decyzji administracyjnych, określonego rodzaju postanowień oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub czynności wynikających z przepisów prawa) lub w przepisach szczególnych, do których odnosi się art. 3 § 2 pkt 9 i art. 3 § 3 powołanej ustawy.
Należy przy tym podkreślić, że w przypadku niektórych spraw kończących się wydaniem decyzji, z woli ustawodawcy ich kontrola należy do właściwości innych sądów niż sądy administracyjne. Przepis art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego zawiera definicję legalną spraw cywilnych, które określa jako sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz inne sprawy, do których przepisy Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Przyjmuje się, że sprawami cywilnymi w ujęciu materialnym są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, opiekuńczego i prawa pracy.
Natomiast sprawami cywilnymi w ujęciu formalnym są sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz inne sprawy, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego znajdują zastosowanie z mocy ustaw szczególnych. Oznacza to, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zostały pod względem formalnym zakwalifikowane przez ustawodawcę jako sprawy cywilne. Z powyższą sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, która dotyczy bezczynności organu właściwego z zakresu ubezpieczeń społecznych w przedmiocie wypłacenia odszkodowania. Jak wynika z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. zm.), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Jedynie w wypadku spraw dotyczących decyzji przyznających świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także decyzji w przedmiocie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza możliwość wniesienia odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych. Należy jednak podkreślić, że przedmiotowa sprawa nie należy do tej grupy spraw.
Skoro decyzja w przedmiocie dotyczącym wypłacenia odszkodowania z ZUS nie podlega kognicji sądów administracyjnych, to również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy w tym przedmiocie podlega takiemu wyłączeniu. Przedmiotowa skarga okazała się tym samym niedopuszczalna, gdyż dotyczy sprawy spoza zakresu właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wobec powyższego Sąd odrzucił skargę, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.