Uzasadnienie
[...] sp. jawna z siedzibą w [...] wniosła skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia skarżącej Spółki na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie ustalenia daty usunięcia naruszenia polegającego na braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie pyłów do powietrza.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktyczny i prawnych sprawy:
Postanowieniem z [...] września 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia daty usunięcia naruszenia polegającego na braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie pyłów do powietrza dla mobilnej wytwórni [...] w [...]. Skarżąca Spółka wniosła zażalenie na postanowienie z [...] września 2017 r. Zażalenie to zostało przekazane do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska dnia 3 października 2017 r., przy piśmie z dnia 27 września 2017 r. Skarżąca Spółka wniosła ponaglenie, które wpłynęło do organu w dniu 6 lipca 2018 r.
W dniu 15 lipca 2018 r. skarżąca Spółka wniosła skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia, wnosząc o:
- - zobowiązanie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do rozpoznania zażalenia na postanowienie z [...] września 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego;
- - stwierdzenie, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, przy czym miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- - wymierzenie Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska grzywny w kwocie 500 zł;
- - zasądzenie od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej Spółki sumy pieniężnej w kwocie 500 zł;
- - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania;
Skarżąca podniosła, że pomimo upływu terminu określonego w art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej K.p.a. Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy ani nie poinformował strony o przyczynach zwłoki. Organy administracji powinny działać w sprawie szybko i wnikliwie, co wynika z art. 12 § 1 K.p.a. Główny Inspektor Ochrony Środowiska przez okres ponad 9 miesięcy nie rozpoznał sprawy. Nie sposób uznać, że przekroczenie terminu do rozpoznania sprawy było nieznaczne.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska uchylił zaskarżone postanowienie z [...] września 2017 r. w części, a w części utrzymał je w mocy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania. Zarzucenie w jednym piśmie bezczynności oraz przewlekłości postępowania nie powinno być traktowane jako skumulowanie dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność działania organu w tej samej sprawie administracyjnej. W takim przypadku objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie (por. wyr. NSA z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 255/16). W okolicznościach tej sprawy Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności.
Bezczynność organu w rozumieniu przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest związana z niezałatwieniem sprawy w terminie w rozumieniu przepisów K.p.a. W myśl art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z zasady tej wypływa dla organów obowiązek prowadzenia postępowania bez zbędnej zwłoki i opieszałości w podejmowanych czynnościach. Naturalną konsekwencję zasady szybkości postępowania stanowi wprowadzenie obowiązku załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 1 – 5 K.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca (art. 35 § 3 K.p.a.). Do tego terminu nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Ponadto, stosownie do art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji jest zobowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
W rozpoznawanej sprawie od czasu wpływu do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zażalenia (3 października 2017 r. – k. 35 akt sądowych) do czasu wpływu ponaglenia (6 lipca 2018 r.) organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie, w szczególności nie zawiadomił skarżącej Spółki o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy ani nie wskazał terminu jej załatwienia. Postanowienie z [...] sierpnia 2018 r. uchylające zaskarżone postanowienie z [...] września 2017 r. w części, a w części utrzymujące je w mocy zostało wydane po upływie ponad 9 miesięcy od daty wpływu zażalenia na postanowienie, dopiero po wniesieniu ponaglenia i skargi na bezczynność w tej sprawie przez skarżącego. Tak długi okres oczekiwania na rozpatrzenie zażalenia nie został w żaden sposób usprawiedliwony przez organ. Organ odwoławczy, stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., powinien rozpatrzyć sprawę w terminie miesiąca, tymczasem organ odwoławczy dopiero po upływie 9 miesięcy podjął czynności mające na celu rozpatrzenie zażalenia.
Z akt sprawy nie wynika, aby organ odwoławczy prowadził postępowanie wyjaśniające, które przyczyniło się do tak znacznego opóźnienia w załatwieniu sprawy. To, że organ wydał postanowienie kończące postępowanie w sprawie po wniesieniu skargi na bezczynność, nie uzasadnia jej oddalenia.
Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności z uwagi na nieusprawiedliwione przekroczenie terminów, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponadto Sąd stwierdził, że bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej P.p.s.a. Analiza czynności podejmowanych w tej sprawie przez organ odwoławczy oraz okres oczekiwania na wydanie postanowienia (9 miesięcy) daje podstawy do oceny, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przemawia to również za wymierzeniem organowi grzywny (500 zł) oraz przyznaniem na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej (500 zł) na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Określając wysokość grzywny oraz sumy pieniężnej z tytułu bezczynności organu, Sąd miał na uwadze przedmiot rozpoznawanej sprawy oraz czas trwania postępowania. Postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., z uwagi na wydanie postanowienia.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty postępowania składa się: wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł), określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), określone na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz pkt IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1827. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.