Uzasadnienie
M. W. w piśmie z 8 sierpnia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 20 listopada 2017 r. w sprawie niedopełnienia obowiązków oraz przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego – [...] Prezesa Sądu [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Badanie merytorycznej zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej oraz skutecznie wniesionej skargi.
Niniejsza skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako "p.p.s.a."), jako niedopuszczalna.
Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 p.p.s.a., sąd orzeka w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (§ 2a p.p.s.a.) oraz sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi do sądu na określone formy działania organów administracji publicznej, w konsekwencji czego jest dopuszczalna tylko w takich granicach w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12). W konsekwencji czego skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna jedynie w sytuacji, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że przedmiot skargi nie dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej, ponieważ Rzecznik Praw Obywatelskich jest konstytucyjnym organem ochrony prawa (rozdział 9 Konstytucji RP), nie zaś organem administracji publicznej. Ponadto stosownie do treści art. 210 Konstytucji RP, Rzecznik Praw Obywatelskich w swojej działalności jest niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 1648) Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może podjąć sprawę, poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania, przekazać sprawę według właściwości lub nie podjąć sprawy – każdorazowo zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy.
Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie, ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następuje w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Dlatego też ocena podejmowanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich działań nie należy do sądu administracyjnego. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1791/06, podejmowane przez Rzecznika czynności, o których mowa w art. 11 ustawy o RPO nie są czynnościami z zakresu administracji publicznej, ponieważ nie spełniają kryteriów tego rodzaju czynności, wynikających z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Mając zatem na względzie, że działania Rzecznika Praw Obywatelskich podejmowane na podstawie przepisów ustawy o RPO nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, zatem wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.