Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 2 marca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 43/16

Uzasadnienie

P. M. i M.P., reprezentowani przez Pełnomocnika – radcę prawnego, wnieśli skargę, zarzucając Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju bezczynność przy rozpatrywaniu ich odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] września 2014 r. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość.

Skarżący żądali:

1. - zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie,
2. - oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3. - przyznania od organu, na rzecz Skarżących, zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę, podniesiono:

1. - odwołaniem z 18 września 2014 r. Skarżący zainicjowali postępowanie w administracyjnym toku instancji przed ówczesnym Ministrem Infrastruktury i Rozwoju, odwołanie zostało przekazane przez Wojewodę [...] pismem z 29 września 2014 r.,
2. - od momentu przekazania odwołania, mimo upływu piętnastu miesięcy, Minister nie podjął jakiejkolwiek czynności w sprawie; stan ten utrzymuje się pomimo złożenia przez Strony pism procesowych z 6 marca i 6 listopada 2015 r.; strona wystosowała wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pismem z 6 listopada 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa, który przejął kompetencje w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Przytoczono następująca argumentację:

1. - decyzją z [...] lutego 2016 r. organ odwoławczy uchylił w całości orzeczenie Wojewody [...] z [...] września 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; w chwili obecnej, ze względu na wydane rozstrzygnięcie dotyczące przedmiotowej sprawy, bezczynność organu nie zachodzi,
2. - procedowanie w niniejszej sprawie było realizowane w warunkach zmian organizacyjnych w urzędzie, będących wynikiem wcześniejszego przekształcenia Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa; nie pozostawało to bez wpływu na efektywność funkcjonowania urzędu,
3. - ponadto Minister Infrastruktury i Budownictwa w Departamencie Orzecznictwa prowadzi ponad 5000 spraw, przy czym w Wydziałach Odszkodowawczych spraw jest ponad 2000, a referentów prowadzących sprawy 13; znany jest z urzędu zarówno Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - co potwierdzają liczne wyroki - wysoce skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych i wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (wystąpienia o przesłanie akt, potwierdzenie stanu prawnego etc.), jak i niedokumentowanych (analiza pozyskanych akt, analiza orzecznictwa, weryfikacja pozyskanych dokumentów, przygotowywanie projektów rozstrzygnięć); również niniejsza sprawa należy do bardziej skomplikowanych; żadna z tych czynności nie może zostać pominięta, co skutkuje (przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi - ok. 150) tym. że mogą zdarzyć się opóźnienia lub niezałatwienie sprawy w terminie; w sprawach takich strony są jednak informowane o przyczynach opóźnienia i przewidywanym terminie załatwienia sprawy; taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie; nieuzasadnione jest zatem twierdzenie, jakoby organ pozostawał w bezczynności - ewentualnie przewlekłości, a tym bardziej, w stopniu rażącym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem stosownego aktu w terminie lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy zwłoka w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).

Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zażalenie na bezczynność albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa, w myśl art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". W rozpoznawanym przypadku zadość temu wymaganiu czyniło wezwanie z 6 listopada 2015 r. Przepisy nie zakreślą wymaganego minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków, wskazanych w art. 37 § 1 K.p.a. w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a wniesieniem skargi.

Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jednak w postępowaniu odwoławczym termin zakreślono na jeden miesiąc. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.).

Z akt sprawy wynika, że po wpływie odwołania do organu (6 października 2014 r.) nie podejmował on żadnych czynności, zmierzających do załatwienia sprawy. Działo się tak pomimo skierowania do organu pism z 6 marca oraz 6 listopada 2015 r. Dopiero po wpływie skargi podjęto pierwszą czynność (korespondencja do rzeczoznawcy majątkowego z 16 stycznia 2016 r.). W tym świetle bezspornie, w okresie od początku października 2014 r. do wystosowania pisma z 16 stycznia 2016 r., organ nie procedował w sprawie. Oceniając ten stan należy mieć przy tym na uwadze, że była ona prowadzona znacznie dłużej niż przewidziano to w K.p.a. (miesiąc, dla spraw w trybie odwoławczym – art. 35 § 3). Pomimo pism od Stron, stosowne czynności (wystosowanie pisma z 16 stycznia 2016 r.) zostały podjęte dopiero po wniesieniu skargi, co miało miejsce 4 stycznia 2016 r. (data na pieczęci urzędu). Organ pozostawał więc w bezczynności ponad 14 miesięcy (przy odliczeniu jednego miesiąca, jako przewidzianego do załatwienia odwołania). W takiej sytuacji bezczynność w okresie ponad 14 miesięcy, należy kwalifikować, jako rażącą, niezależnie od tego czy uchybiono treści art. 36 K.p.a.

Jak przyjęto w judykaturze, samo załatwienie sprawy administracyjnej przed wyrokowaniem sądu, nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie bezczynności organu w toku postępowania - przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie, lecz umarza postępowanie w tym zakresie.

Reasumując, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej, w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną.

W ocenie Sądu - wobec rażącego charakteru naruszenia prawa - zasadnym było także przyznanie Stronom z urzędu od organu stosownej kwoty pieniężnej, w myśl art. 149 § 1b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jej adekwatną wysokością jest w danym przypadku kwota 500 zł.

Sąd nie mógł uwzględnić argumentacji organu, gdzie wskazywano, że zwłoka w załatwianiu sprawy wynikała z trudności kadrowych (duża liczba spraw na referenta) i reorganizacji. W szczególności nie mogły mieć znaczenia przekształcenia urzędu w końcu listopada 2015 roku, gdy bezczynność miała miejsce w przeciągu 14 miesięcy. W judykaturze przyjmuje się, że trudności kadrowe nie mogą generalnie usprawiedliwiać zwłoki w załatwianiu spraw. Organ administracji ponosi odpowiedzialność za taką organizację pracy urzędu, aby – poza sytuacjami nadzwyczajnymi, obiektywnie trudnymi do przewidzenia (np. nagły wpływ) – nie dochodziło do opóźnienia w załatwianiu spraw. O ile nie podoła temu obowiązkowi, ponosi odpowiedzialność z tytułu bezczynności (ewentualnie przewlekłości postępowania). Z oczywistych powodów nie może mieć także znaczenia podnoszony, złożony charakter danej sprawy. Jak wynika z akt, we wskazanym bowiem okresie pozostawania w bezczynności, nie podejmowano żadnych działań w sprawie, zmierzających do jej załatwienia.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a i 1b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 - 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na zasądzone koszty składają się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.

1. - ---------------------- 6