Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 30 września 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 451/19

Uzasadnienie

S. K. (dalej: "skarżący") pismem z dnia 29 marca 2019 r. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący podniósł, że pismem z dnia 30 listopada 2018 r. wniósł ponaglenie do Prezesa ZUS za pośrednictwem Departamentu Kontroli Wewnętrznej ZUS w związku z bezczynnością i przewlekłością organu. Skarżący wskazał, że otrzymana odpowiedź z dnia 10 grudnia 2018 r. udzielona przez Dyrektora Departamentu Kontroli Wewnętrznej "nie spełnia wskazanego środka zaskarżenia w postaci ponaglenia zgodnie z § 3 pkt 1 art. 37 Kpa."

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności.

Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W myśl art. 3 § 3 ppsa, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Jak wynika ze wskazanych powyżej przepisów, skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji jest dopuszczalna w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony.

W rozpatrywanej sprawie skarżący wskazał, że przedmiotem jego skargi jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jak wynika z akt sprawy bezczynności organu skarżący upatruje w braku właściwej reakcji na zagadnienia poruszane w pismach: z dnia 15 czerwca 2018 r. ("skarga obywatelska" – pismo adresowane do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przekazane do ZUS, zgodnie z właściwością); "Skardze" z dnia 11 lipca 2018 r; "Odpowiedzi na pismo organu" z dnia 28 sierpnia 2018 r.; "Skardze na Kierownika Inspektoratu ZUS w [...] Panią [...]" z dnia 8 października 2018 r. Skarżący w piśmie z dnia 15 czerwca 2018 r. wskazał, że wnosi skargę na podstawie art. 229 K.p.a. w związku z art. 227 K.p.a. Wskazał w nim na niewłaściwe – w jego ocenie - działania pracowników ZUS, wniósł o przeprowadzenie kontroli w organach ZUS, w szczególności w Oddziale ZUS w [...] oraz Inspektoracie w [...].

Wskazał nazwiska trzech pracowników organu, zarzucając im naruszenie prawa i niedopełnienie obowiązków. Pozostałe ww. pisma skarżącego stanowiły kontynuację zarzutów podniesionych w piśmie z dnia 15 czerwca 2018 r.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że załatwienie skargi zawartej w wyżej wymienionych pismach nie następuje w żadnej z prawnych form działania administracji, wymienionych w powołanym wyżej art. 3 § 2 ppsa, a kognicja sądu administracyjnego nie jest tu przewidziana także mocą przepisów szczególnych.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze skargą wniesioną w trybie przepisów działu VIII K.p.a., której przedmiotem może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 K.p.a.). Skargi, o których mowa w dziale VIII K.p.a. związane są z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy lub ich pracowników, a do ich rozpatrywania powołane są organy administracji wymienione w art. 229 K.p.a. lub w przepisach szczególnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie reprezentowany jest pogląd zgodnie z którym, w sprawach dotyczących postępowania skargowego uregulowanego w dziale VIII K.p.a., nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA w Warszawie z 24 listopada 2006 r. III SA/Wa 948/06, postanowienie NSA z 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1110/04). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków normowane przepisami działu VIII K.p.a. nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stanowisko to odnosi się również do skarg wnoszonych do sądów administracyjnych na bezczynność organu w sprawach prowadzonych w trybie skargowym określonym w dziale VIII K.p.a., gdyż skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna jedynie w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności.

Biorąc pod uwagę powyższe należało stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego orzeczono jak w sentencji postanowienia.