Uzasadnienie
Pismem z 30 września 2015 r. R.S. wniosła skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju jako organu II instancji w przedmiocie odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki o nr. ew. [...], [...], [...], [...] położone w [...], objętych decyzją wywłaszczeniową Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji [...] pn. [...].
Wniosła o stwierdzenie, że:
- - Minister Infrastruktury i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w tej sprawie;
- - że przewlekłość miała charakter rażący;
- - zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania decyzji w terminie 7 dni od dnia zwrotu akt;
- - przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 18 917,30 zł.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przestawiła przebieg postępowania w sprawie ze szczególnym uwzględnieniem postępowania przed organem II instancji. Wskazała, że odwołanie zostało przesłane temu organowi 8 września 2014 r. 30 września 2014 r. Wojewoda [...] przesłał organowi II instancji stanowisko wyrażone przez pełnomocnika skarżącej. Wskazała, że zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu [...] odwołanie od decyzji Wojewody [...] powinno być rozpatrzone w terminie 14 dni podczas gdy postępowanie trwa już 28 miesięcy z czego przed organem II instancji 1 rok. Poza tym Minister nie wykonuje w odróżnieniu od organu I instancji, obowiązku określonego w art. 36 K.p.a. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, brak merytorycznego uzasadnienia dla opieszałości w podejmowaniu czynności, brak skomplikowanego charakteru sprawy uzasadnia, zdaniem skarżącej, stwierdzenie o rażącym charakterze naruszeń i uzasadnia orzeczenie o przyznaniu od organu na rzecz skarżącej, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 18 917,30 zł.
Pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. skarżąca wezwała Ministra do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie zostało doręczone organowi 6 sierpnia 2015 r. i pozostało bez odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z 22 września 2015 r Minister Infrastruktury i Rozwoju zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego H.J. o wyjaśnienie kwestii aktualności operatu szacunkowego z [...] grudnia 2013 r. Rzeczoznawca nie potwierdził aktualności. Ponadto powołując się na obowiązek organu wynikający z art. 7 i 77 K.p.a. stwierdził, że zobligowany jest to analizy dokumentów i weryfikacji rozstrzygnięcia organu I instancji. Z uwagi na "rozbudowany i wielowątkowy charakter sprawy, rozliczną ilość akt i stron postępowania oraz szczegółową analizę materiału dowodowego nie można zarzucić organowi przewlekłości postępowania".
Decyzja merytoryczna została wydana [...] grudnia 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle obowiązujących przepisów prawa, sąd w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w sprawach skarg na podejmowane przez organy inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.
Sąd orzeka również w zakresie skarg na bezczynność i przewlekłość organów administracji w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy (art. 3 § 2 pkt 8). Właściwość sądu w tym ostatnim przypadku dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych lub opieszałego ich prowadzenia.
Przedmiotem sprawy jest przewlekłość postępowania Ministra Infrastruktury i Rozwoju w związku z koniecznością rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki o nr. ew. [...], [...], [...], [...] położone w [...], objętych decyzją wywłaszczeniową Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji [...] pn. [...].
Zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Także w przypadku przewlekłego postępowania administracyjnego nie ma znaczenia fakt z jakich powodów akt nie został podjęty a w szczególności czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a., co stanowi o wypełnieniu przesłanki przewlekłości postępowania.
Analiza dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą wskazuje, iż od momentu przekazania Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju akt sprawy z odwołaniem, co miało miejsce 15 września 2014 r (data wpływu akt do organu), tenże mimo skierowanego do niego przez skarżącą pisma z wnioskami o udzielenie informacji na temat stanu sprawy, i wezwania do usunięcia naruszenia prawa, dopiero po roku (pismo z 22 września 2015 r.) podjął pierwszą czynność w sprawie tj, zwrócił się do biegłego o potwierdzenie aktualności operatu. Rzeczoznawca pismem z 7 października 2015 r. nie potwierdził aktualności operatu. Do chwili wniesienia skargi (5 październik 2015r.) organ nie podjął innej czynności w sprawie. Decyzja merytoryczna została wydana [...] grudnia 2015 roku.
Z powyższego wynika, że skarga jest w przeważającej części uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z przepisów postępowania administracyjnego, nie informował wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 K.p.a., o przyczynach niezałatwienia sprawy. Charakter sprawy nie jest skomplikowany, a wobec jego przedmiotu (odszkodowanie) oczywistym było że najistotniejszym dowodem jest operat szacunkowy, który musi być aktualny. Zwrócić należy uwagę, że ustawa na podstawie której toczy się postępowanie w art. 24e ust 1 – 3 określa termin do ustalenia wysokości odszkodowania (30 dni od dnia wszczęcia postępowania) i 14 dniowy termin do rozpatrzenia odwołanie od decyzji ustalającej odszkodowanie – art. 34 ust. 3 tej ustawy. Terminy te są szczególne w stosunku do terminów kodeksowych przewidzianych do załatwienia sprawy.
Wskazać należy, że przepis art. 149 p.p.s.a. zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie ale i na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. Analiza § 2 art. 149 k.p.a. i użytego tam wyrazu "jednocześnie" w zw. z art. 4171 § 3 kodeksu cywilnego wskazuje, że uwzględnienie skargi może polegać na stwierdzeniu że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub nie mimo, że istnieją podstawy do umorzenia postępowania z uwagi na wydanie aktu jeszcze przed wydaniem przez Sąd wyroku (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r, sygn. akt. II OSK 1360/12 w CBONSA, postanowienie NSA z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12, Lex nr. 1247155).
Sąd uznał, że w sprawie zaistniała przewlekłość z rażącym naruszeniu prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 - dostępne w CBOSA). Jak natomiast wynika z akt administracyjnych sprawy, od dnia wpłynięcia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ przez 1 rok nie podejmował żadnych czynności merytorycznych a decyzję uchylającą rozstrzygnięcie organu I instancji podjął dopiero [...] grudnia 2015 r mimo, że o konieczności sporządzenia nowego operatu został poinformowany już w październiku 2015 r. Naruszenie zasad postępowania w zakresie niezwłoczności rozpatrzenia odwołania ma charakter oczywisty a charakter sprawy nie jest w żadnym razie ani skomplikowany ani złożony. Dlatego też Sąd stwierdził rażący charakter naruszenia prawa.
Jednocześnie wobec oczywistości naruszenia norm prawa w zakresie terminu do rozpoznania odwołania z jednej strony i wydania decyzji z drugiej strony nałożył na organ na podstawie art. 149 § 2 K.p.a. obowiązek uiszczenia sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł. W ocenie Sądu brak było podstaw do określenia tej kwoty w maksymalnej wysokości, jak żądano w skardze ponieważ przewlekłość organu II instancji, na tle innych spraw rozpoznawanych przez sądy, trwała ok roku (inne trwają znacznie dłużej), organ ostatecznie wydał decyzję.
Wobec wydania decyzji merytorycznej, organ umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do jej wydania, uznając ten wniosek za bezprzedmiotowy na podstawie art. 161 P 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.