Uzasadnienie
P. E. T., reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z 23 grudnia 2011 r. skargę, której przedmiot sprecyzowano pismem (k. 28), na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta gminy W. w sprawie rozpatrzenia wniosku z 25 lutego 2009 r. w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych. Uzasadniając skargę wskazano, na opieszałość w załatwianiu sprawy - łącznie ok 3 lat. Prawomocnym wyrokiem WSA z 12 marca 2010 r. (sygn. akt SAB/Wa 212/09) organ został zobowiązany do załatwienia sprawy w terminie dwóch miesięcy od otrzymania prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy. Organ wydał decyzję [...] lipca 2010 r., która został następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeczeniem z [...] grudnia 2010 r. Co najmniej od marca 2011 r. organ I. instancji posiadał akta sprawy, bowiem przeprowadził wówczas rozprawę administracyjną, do czego był obowiązany decyzją organu odwoławczego.
Wobec odpowiedzi na skargę organu administracji, który wyjaśnił, że przed wpływem skargi (co nastąpiło 27 grudnia 2011 r.) wydał [...] grudnia 2011 r. decyzję w sprawie, wskazano, że w ocenie Strony skarżącej orzeczenie zostało w istocie wydane w następstwie wniesienia skargi, lecz opatrzone wcześniejszą datą. Wskazano, iż pomimo wydania decyzji Strona jest zainteresowana orzeczeniem w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji.
W skardze odnotowano, że przed wniesieniem skargi złożono zażalenie na bezczynność organu gminy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (w dniu 21 grudnia 2011 r.).
Wniesiono o zwrot kosztów postępowania sądowego.
Na rozprawie Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że orzeczenie o przewlekłości postępowania jest niezbędne w przypadku podjęcia próby dochodzenia odszkodowania od organ administracji. Wywodzono, że w wyniku długotrwałego zalewania działki Skarżący poniósł szkody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przewlekłe prowadzanie postępowania przez organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy przewlekłe prowadzenie postępowania zostało spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz analogicznie dla instytucji bezczynności - T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia - zażalenie na przewlekłość, w myśl art. 37 K.p.a. (w tym przypadku zostało złożone). Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.).
Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest, że od marca 2011 roku organ administracji nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Nie gromadzono dodatkowego materiału dowodowego, nie dokonywano dalszych ustaleń, skoro nie ma to odzwierciedlenia w aktach sprawy. Jednocześnie wydano datowaną na dzień [...] grudnia 2011 r. decyzję. Oznacza to, iż bez obiektywnej przyczyny - nie wskazano jej w dopowiedzi na skargę ani w pismach, które winny być skierowane do Strony skarżącej w myśl art. 36 K.p.a. - doszło do zwłoki, gdy chodzi o załatwienie sprawy.
Na gruncie regulacji sprzed wprowadzenia do polskiego systemu prawnego instytucji służącej zwalczaniu przewlekłego postępowania, co dokonano ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18), był wyrażany pogląd, gdy chodzi o instytucję skargi na bezczynność, że o ile przed dniem orzekania przez Sąd wydano wymagany akt, nie jest możliwe uwzględnienie skargi. Organ administracji nie pozostawał bowiem na dzień orzekania w zwłoce, a żądana czynność (wydanie aktu lub inna) została wykonana - tu wydanie decyzji datowanej na [...] grudnia 2011 r. Wskazana wykładnia nie jest trafna w przypadku instytucji skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Mając bowiem na uwadze znaczenie wprowadzonego przez prawodawcę nowego sformułowania (przewlekłe prowadzenie postępowania) przy rozpoznawaniu skargi musi podlegać ocenie całokształt czynności organu w danej sprawie nie zaś jego zachowanie na dzień wyrokowania.
Za takim rozumieniem regulacji przemawiają również względy wykładni systemowej i celowościowej. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że z punktu widzenia roszczeń odszkodowawczych strona może być zainteresowana orzeczeniem potwierdzającym nieprawidłowości procedowania organu a nie tylko orzeczeniem dyscyplinującym organ do podjęcia wymaganych czynności a taką rolę generalnie przypisywano orzeczeniu w przedmiocie bezczynności. Ewentualne dochodzenie roszczeń odszkodowawczych jest uzależnione bowiem od uzyskania stosownego orzeczenia, co wynika z treści art. 4171 §3 K.c. W tej sytuacji samo wydanie w danym przypadku orzeczenia w sprawie, nie przesądzało jeszcze o braku możliwości uwzględnienia skargi.
W ocenie Sądu możliwość wnoszenia skargi na przewlekłość postępowania dotyczy generalnie okresu, gdy jest ono prowadzone, a żądane działanie (wydanie aktu lub czynności) jeszcze nie nastąpiło. Instytucja ta nie ma bowiem służyć wyłącznie otwarciu drogi dochodzenia roszczeń w sytuacji, gdy w toku postępowania strona nie podejmowała przewidzianych prawem środków w celu zwalczania bezczynności czy przewlekłości postępowania. Kluczowe znaczenie ma wobec tego data podjęcia pierwszych czynności w celu przeciwdziałania zwłoce w załatwianiu sprawy. Wobec konieczności złożenia w danym przypadku zażalenia w myśl art. 37 K.p.a., jako warunku wniesienia skargi, kluczowe znaczenie ma termin wystąpienia do organu odwoławczego w stosunku do dnia załatwienia sprawy. W rozpoznawanym przypadku dla skuteczności zaskarżenia, nie ma więc znaczenia czy decyzja organu I instancji została wydana [...] grudnia 2011 r. czy też faktycznie dopiero w następstwie wpływu do organu skargi, co nie oznacza, że ewentualne antydatowanie decyzji nie byłoby działaniem nagannym, jako godzące w zaufanie do organów władzy publicznej.
Kwalifikując przewlekłość postępowania, jako mającą charakter rażący, Sąd miał na uwadze, że organ administracji orzekał po wydaniu prawomocnego wyroku, którym uwzględniono skargę na bezczynność (sygn. akt SAB/Wa 212/09). Po orzeczeniu tym wydano wprawdzie decyzję w I. instancji, lecz - w wyniku jej uchylenia - sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Wobec wskazanych uwarunkowań, organ administracji publicznej był zobligowany do zachowania szczególnej staranności, aby nie uchybić wymaganiu szybkiego i wnikliwego załatwienia sprawy (art. 12 K.p.a.). W kontekście tego uwarunkowania wypada zauważyć, że w okresie, który może w niniejszej sprawie podlegać ocenie Sądu (instytucja zwalczanie przewlekłości została wprowadzone od 11 kwietnia 2011 r. - art. 4 ww. noweli K.p.a. z 2011 roku) organ przez okres ponad 8 miesięcy nie podejmował czynności w sprawie. W tej sytuacji zasadnym było także wymierzenie z urzędu grzywny w wysokości wskazanej w sentencji wyroku.
Reasumując powyższe, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną.
Z powyższych względów na podstawie art. 149 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 1- 3 sentencji wyroku.
Orzekając w punkcie 4 wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego, na które składają się: wpis sądowy od skargi – 100 zł oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego reprezentującego skarżącego - 240 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).