Uzasadnienie
W piśmie z dnia 10 grudnia 2014 r. U. P., E. P. i L. G., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na przewlekłość postępowanie prowadzonego przez Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2, uregulowany w księdze wieczystej o numerze [...], zajęty pod drogę publiczną (ul. [...]) w części tj. ½ całości odszkodowania za nieruchomość.
Pełnomocnik skarżących Prezydentowi W. zarzuciła prowadzenie wskazanego postępowania z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 12, 35 § 1 i 36 § 1 kpa poprzez rażące i nieuzasadnione przekroczenie terminu załatwienia sprawy, pomimo zgromadzenia całego materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia.
Wskazując na powyższe, wniosła o:
- 1. nakazanie Prezydentowi W. załatwienie sprawy w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienie się wyroku,
- 2. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa,
- 3. nałożenie grzywny na Prezydenta W.,
- 4. zasądzenie od Prezydenta W. na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazała, że postepowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za grunt stanowiący działkę nr [...] zostało wszczęte wnioskiem B. P. z dnia 4 maja 2004 r. Jako osoby uprawnione do uzyskania odszkodowania stronami tego postępowania byli:
- - do ½ B. P. i M. P. (czyli po ¼ odszkodowania należnego za tę działkę dla każdego z nich),
- - do ½ U. P., E. P. i L. G. (czyli po 1/6 dla każdego z nich z całego odszkodowania należnego za tę działkę).
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Prezydent W. ustalił wysokość odszkodowania za działkę nr [...] na kwotę [...] zł i przyznał ½ tej kwoty (tj. [...] zł) tytułem odszkodowania dla państwa P. Jednocześnie w pkt 5 decyzji Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania skarżącym, albowiem w ocenie organu skarżący nie wykazali w sposób należyty prawa własności tej działki na dzień 31 grudnia 1998 r. Na skutek złożonego odwołania Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. Dopiero Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek skargi U. P., E. P. i L. G., wyrokiem z dnia 8 marca 2013 r. uchylił obie decyzje w części w jakiej dotyczyły skarżących (sygn. akt I SA/Wa 1553/12). Od wyroku tego nie została złożona skarga kasacyjna.
Jednocześnie skarżący w kwietniu 2012 r. złożyli do Sądu Okręgowego W. pozew o ustalenie prawa własności m.in. działki nr [...] (sygn. akt [...]), skuterkiem czego w dniu [...] stycznia 2013 r. zapadł wyrok zgodnie z którym zostało ustalone, że na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielką w ½ m.in. działki nr [...] była B. P. – której bezpośrednimi spadkobiercami są skarżący.
Zdaniem pełnomocnika skarżących najpóźniej w dniu 8 marca 2013 r. Prezydent W. uzyskał wiedzę co do tego, że konieczne będzie ponowne rozpoznanie sprawy odszkodowania należnego skarżącym za działkę nr [...], albowiem już wówczas Prezydent W. kierował pisma związane ze sprawą.
Pełnomocnik skarżących wskazał, że Prezydent W. markuje działania zmierzające do wydania decyzji, kierując pytania do innych podmiotów na które uzyskał już odpowiedź przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. A w dniu 3 października 2013 r. poinformował skarżących, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 30 września 2014 r., albowiem został przygotowany projekt decyzji, który obecnie poddawany jest procedurze kontroli wewnętrznej.
W dniu 25 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżących skierowała do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłe prowadzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył trzymiesięczny termin na załatwienie sprawy.
Zdaniem pełnomocnika skarżących w sprawie nie dzieje się nic, co miałoby znaczenie dla sprawy. Wszelkie kwestie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia zostały wyjaśnione jeszcze przez wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2012 r., pozostałe kwestie istotne, które były sporne zostały ustalone w wyrokach zapadłych w dniach 24 stycznia 2014 r. i 8 marca 2013 r., które są prawomocne.
Takie działanie organu - zdaniem pełnomocnika skarżących - jest nieakceptowalne i podważa zaufanie do Prezydenta W. Jeśli bowiem sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia – decyzja powinna zostać wydana. Jeśli Prezydent W. nie dysponuje środkami na wypłatę należnego odszkodowania, tak jak każdy dłużnik winien uiścić swoim wierzycielom odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. opisał szczegółowo stan sprawy i wniósł o oddalenie skargi. Poinformował, że w sprawie został zgromadzony materiał dowodowy, a obecnie przygotowywany jest projekt decyzji ustalającej odszkodowanie za przedmiotowy grunt, który poddawany jest kontroli wewnętrznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny dopuszczalności skargi należy zauważyć, że przewlekłość postępowania może być stwierdzona przez Sąd, niezależnie od tego, czy przed wniesieniem skargi lub po jej wniesieniu a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd w takiej sprawie organ podjął jakiekolwiek czynności procesowe. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, ze ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania dotyczącego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, dostępny na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo). "Przewlekłość postępowania" jest pojęciem szerszym od "bezczynności organu". Możliwa jest sytuacja, w której organ pozostaje w bezczynności, niemniej nie można zarzucić prowadzonemu przez niego postępowaniu przewlekłości (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2304/14 i z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2425/14, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo).
Przyjmuje się na ogół, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia z reguły wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 kpa zasadę szybkości postępowania administracyjnego (por. np. P. Dobosz: Milczenie i bezczynność w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2011r.s. 73 i nast., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, LEX nr 1369030). Organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy podejmuje czynności zbędne, pozorne, oraz gdy nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12).
Wynika z tego, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie, nie zaś fakt, że postępowanie to zostało wreszcie zakończone. Tym więc różni się przewlekłe prowadzenie postępowania od bezczynności organu. W tym drugim przypadku chodzi o zaniechanie organu polegające na niepodjęciu konkretnej czynności procesowej, najczęściej na niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie, ocenianym przez Sąd na dzień wydania orzeczenia sądowego w takiej sprawie.
Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi należy podnieść, że w okolicznościach niniejszej sprawy za datę, od której organ winien podjąć czynności jest lipiec 2013 r., kiedy akt sprawy po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 1553/12) zostały zwrócone do organu. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że od tej daty do dnia złożenia skargi do Sądu upłynęło sześć miesięcy. Z charakteru i z okoliczności sprawy nie wynika, aby organ był zmuszony podejmować jakiekolwiek czynności procesowe, umożliwiające mu ustosunkowanie się do wniosku skarżących. Nie informował też strony o przedłużeniu terminu załatwienia tej sprawy. Nic więc nie usprawiedliwia tej opieszałości organu i tym samym nie pozwala na oddalenie zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania w tej sprawie.
Ponadto postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] uznał za uzasadnione zażalenie skarżących na przewlekłe prowadzenie postępowania i wyznaczył dodatkowy termin do załatwienia sprawy w ciągu 3 miesięcy.
Przedstawione okoliczności, w ocenie Sądu, uzasadniają nie tylko stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, ale także stwierdzenia, że przewlekłość miała charakter rażący.
W związku z powyższym uznać należy, że powyższe skutkuje koniecznością zobowiązania organu przez Sąd do rozpoznania wniosku skarżącego w zakreślonym terminie, w związku z treścią art. 149 § 1 ppsa.
Ustalone okoliczności uzasadniały także, w przekonaniu Sądu, wymierzenie organowi grzywny. Zgodnie bowiem z art.149 § 2 ppsa sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Przepis ten nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego, w przypadku stwierdzenia, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, na tle ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy, zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.000 zł. Orzekając o wymierzeniu grzywny Sąd wziął pod uwagę przwlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ w kontekście wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 1553/12), w tym brak powiadomienia skarżącego, zgodnie z art. 33 § 1 kpa, o przyczynach zwłoki i nowym terminie rozpoznania sprawy oraz okoliczność, iż mimo upływu terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] czerwca 2014 r. jak również wpływu skargi do Sądu organ nie rozpoznał wniosku skarżącego.
Wysokość grzywny Sąd ustalił na podstawie art. 154 § 6 ppsa, zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa.