Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 18 marca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 72/16

Uzasadnienie

Pismem z dnia 4 stycznia 2016 r. nadesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej R. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Kancelarii Prezydenta RP, polegającą na braku odpowiedzi na wniosek o ułaskawienie na podstawie art. 139 Konstytucji RP od płacenia podatku dochodowego. W odpowiedzi na skargę Kancelaria Prezydenta RP wniosła o odrzucenie skargi z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego nad procedurą stosowania prawa łaski. Ponadto wskazała, że poinformowała wnioskodawcę, iż akt łaski może mieć jedynie zastosowanie wobec osób skazanych wyrokiem karnym lub karno-skarbowym, wobec czego wnioskowi skarżącego nie może zostać nadany bieg.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 24 lutego 2016 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący uzupełnił braki formalne skargi w terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych przez ustawodawcę w sposób pozytywny. Zgodnie bowiem z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów i postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177).

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184).

Według art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

Z kolei art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Pozytywne określenie właściwości oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania (bezczynności) organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 p.p.s.a. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., oczywiście ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz powołanej już zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji).

Zarzucany przez skarżącego brak podjęcia odpowiednich działań w zakresie złożonego wniosku o ułaskawienie nie mieści się w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Organ pomocniczy, jakim jest Kancelaria Prezydenta RP, został powołany jako zorganizowana struktura urzędnicza do świadczenia pomocy Prezydentowi RP w zakresie wykonywania wszelkich jego kompetencji czy też uprawnień. Zgodnie z art. 143 Konstytucji, Prezydent RP nadaje statut Kancelarii oraz powołuje i odwołuje Szefa Kancelarii Prezydenta RP. Statut Kancelarii został nadany zarządzeniem Prezydenta RP z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie nadania statutu Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2006 r. Nr 49, poz. 526 ze zm.). Zgodnie z § 1 statutu, Kancelaria jest organem pomocniczym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Kancelaria wykonuje zadania wynikające z kompetencji Prezydenta RP określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i w innych ustawach oraz działa zgodnie z decyzjami i poleceniami Prezydenta.

Powyższe przepisy sytuują Kancelarię Prezydenta RP poza strukturą administracji publicznej. Niemożliwość zakwalifikowania Kancelarii Prezydenta RP do kategorii organów administracji oraz niewykonywanie przez Kancelarię Prezydenta RP zadań z zakresu administracji publicznej skutkuje brakiem kognicji sądów administracyjnych.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem, przy czym odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.

Zaskarżona bezczynność nie dotyczy sprawy wyszczególnionej w art. 3 § 2 p.p.s.a. Z tego powodu skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a.