Uzasadnienie
J. H. przedmiotem skargi z dnia 19 października 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczynił przewlekłość i bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 2 września 2012 r.
Sprawa ze skargi na bezczynność została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Wa 199/12, natomiast sprawa ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania pod sygn. akt IV SAB/Wa 75/13. Skargi rozdzielono zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 25 kwietnia 2013 r., którego zasadność skarżący zakwestionował w piśmie z dnia 22 maja 2013 r., oznaczonym, jako "zażalenie".
Jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy pisma skarżącego z dnia 2 września 2012 r., zażądał on w nim podjęcia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. pełnego i jednoznacznego wyjaśnienia w terminie trzech dni: kwestii nielegalnych - zdaniem J. H. - działań podjętych przez podległego pracownika Zakładu, ustalenia, "gdzie został ukryty trzeci wniosek o wznowienie postępowania", dlaczego w decyzjach nie zostały wskazane wnioski i czego one dotyczyły, a zostały zwrócone w oryginale, dlaczego w treści decyzji zostały wskazane "fałszywe podstawy prawa procesowego".
W dopowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jajko ppsa, jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg. Stąd też obowiązkiem Przewodzącego było rozdzielenie wniesionych w jednym piśmie z dnia 19 października 2012 r. dwóch skarg J. H. na bezczynność i przewlekłość Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na co sam skarżący zwrócił uwagę w piśmie z dnia 18 kwietnia 2013 r., złożonym do sprawy sygn. akt IV SAB/Wa 199/12.
Dalej należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności.
Jednocześnie, stosownie do art. 3 § 1 i 2 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne,
- 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
- 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4. inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
- 5. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach,
- 6. oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tych przypadkach.
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w przewidzianym prawem terminie. Sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem: decyzji administracyjnych, postanowień w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, bądź też wydaniem innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
J. H. w skardze z dnia 19 października 2012 r. zarzuca administracji przewlekłość w załatwieniu wniosku z dnia 2 września 2012 r., w którym zwrócił się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. o wyjaśnienie w zakreślonym terminie nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków przez podległych pracowników oraz okoliczności dotyczących działań podjętych przez tych pracowników podczas rozpatrywania wniosków składanych przez skarżącego. Skarga J. H. dotyczy więc czynności podejmowanych przez organ administracji w trybie przepisów działu VIII K.p.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest tymczasem prawidłowy pogląd, że czynności - niezależnie od formy - podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII K.p.a. odnoszące się do skarg i wniosków nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 ppsa i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Konsekwencją tego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na bezczynność (por. wydane w odniesieniu do art. 16 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. - zachowujące aktualność w aktualnym stanie prawnym: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2000 r. sygn. akt III SAB 108/99. LEX nr 48017, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2004 r. sygn. akt OSK 642/04. LEX nr 160611).
Zatem, ponieważ skargi na nienależyte wykonywanie obowiązków przez organy administracji lub ich pracowników podlegają rozpatrzeniu w trybie przepisów działu VIII K.p.a., a w związku z tym ich rozpatrzenie nie kończy się wydaniem żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ppsa, to skarga do sądu administracyjnego na przewlekłość działania organu administracji w ich rozpoznaniu, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.