Uzasadnienie
J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] marca 1979 r. o przejęciu na własność Państwa jako mienia opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 59,58 ha wraz z zabudowaniami, położonego we wsi W. w gminie G., zapisanego w rejestrze ewidencji gruntów pod numerem jedn. rejestr. [...] nr KW [...] o nr działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...].
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do bezzwłocznego wydania decyzji rozpatrującej powyższy wniosek oraz o zasądzenie na swą rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 20 października 2008 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji z dnia [...] marca 1979 r., zaś jego wniosek w dniu 14 grudnia 2008 r. przekazano Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy. Do dnia wniesienia skargi sprawa nie została załatwiona, a organ nie zawiadomił o ewentualnych przeszkodach. W tym stanie rzeczy organ naruszył obowiązek wynikający z art. 35 § 1 i 3 oraz art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.".
W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że w dniu [...] kwietnia 2010 r. wydał postanowienie o przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością do Wojewody [...], w związku z czym wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p. p. s. a., a więc m. in. w sprawach, gdy organ pozostaje w bezczynności w wydaniu decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p. p. s. a.).
W niniejszej sprawie oczywiste jest zdaniem Sądu, że organ pozostawał w bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w dniu wniesienia skargi. Wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Naczelnika Gminy w G. wpłynął bowiem do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 17 grudnia 2008 r., łącznie z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2008 r. o przekazaniu Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi tego wniosku do rozpatrzenia jako organowi właściwemu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył więc obowiązujące go terminy załatwienia sprawy administracyjnej. Organy administracji publicznej obowiązane są bowiem załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k. p. a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k. p. a.).
Nawet jeżeli więc przyjąć, że sprawa z wniosku skarżącego jest szczególnie skomplikowana, to i tak od dnia 18 lutego 2010 r. organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu sprawy. Skargę zaś wniesiono w dniu 23 marca 2010 r. Ponadto o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k. p. a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k. p. a.), czego organ nie uczynił.
Wziąć jednak należy pod uwagę okoliczność, że w dniu orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności, ponieważ w dniu [...] kwietnia 2010 r. wydał postanowienie o przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością do Wojewody [...].
Stosownie do art. 161 § 1 p. p. s. a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
W ocenie Sądu postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p. p. s. a. w związku z wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowienia z dnia [...] kwietnia 2010 r.
Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (opubl. w ONSAiWSA 2009/4/63) art. 161 § 1 pkt 3 p. p. s. a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p. p. s. a. - organ wyda akt, co do którego pozostawał w bezczynności.
Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego wobec wydania aktu przez organ, stanowiącego o bezprzedmiotowość postępowania, oznacza, że przegraną stroną procesu jest organ, który w wyniku wniesienia skargi przez stronę usunął stan niezgodności z prawem. W takiej sytuacji Sąd nie może uwzględnić skargi na podstawie art. 149 p. p. s. a. przez nakazanie określonego działania, gdyż organ nie jest już bezczynny.
Z dniem doręczenia skargi organowi następuje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, w ramach którego organ może w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p. p. s. a.) podjąć rozstrzygnięcie w sprawie. Może tego dokonać uwzględniając skargę w całości, a zatem wydając żądany przez stronę akt.
Z art. 149 p. p. s. a. wynika ponadto a contrario, że wydanie aktu przez organ wyłącza możliwość uwzględnienia skargi przez sąd nawet wówczas, gdy akt wydany został z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania. Oznacza to, że organ wprawdzie pozostaje w zwłoce, lecz nie jest bezczynny, a przedmiotem skargi z art. 3 § 2 pkt 8 p. p. s. a. jest właśnie bezczynność.
Sąd byłby natomiast uprawniony do oddalenia skargi w przypadku stwierdzenia, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Gdy jednak sąd dojdzie do wniosku, że organ w dniu wniesienia skargi był bezczynny, ale przestał nim być (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie), to powinien uznać, że sprawa sądowoadministracyjna w przedmiocie bezczynności organu przestała istnieć, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem sama bezczynność organu, a nie wadliwość jego działania (dokonanie czynności po terminie).
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p. p. s. a. orzeczono, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia na podstawie art. 201 § 1 p. p. s. a.