Uzasadnienie
P. M. W. wniosła skargę, zarzucając Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa, bezczynność przy rozpatrywaniu wniosku Miasta [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] listopada 2002 r., którą uchylono orzeczenie Wojewody [...] z [...] października 2002 r. i stwierdzającej nieważność decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowanie za nieruchomość, przejętą na własność Skarbu Państwa, położoną w [...] przy ul. [...] (działki ew. nr [...], [...], [...], [...], [...]).
Uzasadniając skargę, podniesiono:
- - akta niniejszej sprawy, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2015 r. (sygn. akt I OSK 1534/13), wpłynęły do organu 11 czerwca 2015 r.; dopiero pismem z 8 grudnia 2015 r. zawiadomiono strony, że przewidywany termin rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy to 31 stycznia 2016 r.,
- - do dnia wniesienia skargi (8 luty 2016 r.) nie wydano jednak decyzji, ani nie poinformowano o ewentualnych etapach postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sformułowano następująca argumentację:
- - na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności uzasadniające twierdzenie, że organ jest w bezczynności,
- - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona,
- - przedmiotowa sprawa ma skomplikowany charakter i wymaga analizy obszernego materiału dowodowego; ponadto organ podejmował niezbędne do wydania rozstrzygnięcia działania w sprawie,
- - pismem z 24 czerwca 2015 r. organ wystąpił do Miasta [...] o wyjaśnienie w kwestii jego czynnej legitymacji w przedmiotowej sprawie; odpowiedź wpłynęła 17 sierpnia 2015 r.,
- - pismem z 8 grudnia 2015 r. organ zawiadomił strony o prowadzonym postępowaniu oraz wskazał przewidywany termin rozpatrzenia sprawy,
- - następnie, pismami z 27 stycznia oraz 15 i 17 lutego 2016 r., organ wystąpił o informacje o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości,
- - pismem z 2 marca 2016 r. organ poinformował strony o zebranym materiale dowodowym, niezbędnym do rozstrzygnięcia, wyznaczając im termin 14 dni od dnia otrzymania zawiadomieniu do zapoznawania się z zebranym materiałem dowodowym; po jego upływie zostanie wydane rozstrzygnięcie,
- - zasada szybkości postępowania określona w art. 12 K.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej; kładąc na szali te dwie zasady, trzeba dojść do wniosku, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona,
- - organ centralny prowadzi aktualnie ponad 5000 spraw; w każdej z nich muszą być podejmowane rozmaite czynności procesowe, zarówno widoczne dla stron, jak wystąpienia o akta archiwalne, stan prawny, adresy stron itp., jak też i niewidoczne, takie jak analiza obszernych akt sprawy, weryfikacja stron na podstawie treści ewidencji gruntów, elektronicznych ksiąg wieczystych, KRS itp. oraz przygotowywanie projektów rozstrzygnięć; każda z tych czynności musi być podjęta i nie może być realizowana jednocześnie we wszystkich sprawach; każda z nich wymaga także czasu; z uwagi na dużą liczbę spraw, podjęcie wszystkich niezbędnych czynności w każdej z tych spraw w sposób terminowy jest niemożliwe, pomimo podejmowanych przez organ starań; sprawy, ze względu na ilość, są - co do zasady - rozpatrywane według kolejności wpływu,
- - zaistniały też niezależne od organu okoliczności wpływające na opóźnienia w wydawaniu rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych, prowadzonych przez Departament Orzecznictwa urzędu; w związku z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Budownictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 1907), doszło do znaczących zmian organizacyjnych i personalnych, które miały istotny wpływ na toczące się dotychczas postępowania nadzorcze; niezbędne było ustalenie nowej struktury urzędu, obsadzenie stanowisk kierowniczych, a następnie uzyskanie niezbędnych pełnomocnictw; te - niezależne od organu - okoliczności miały decydujący wpływ na wydłużenie niniejszego postępowania.
Wobec wezwania Sądu organ wyjaśnił (pismo k. 22), że 2 sierpnia 2016 r. wydano orzeczenie w sprawie (złączono kopię decyzji – k. 23-28).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem stosownego aktu w terminie lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy zwłoka w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zażalenie na bezczynność albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa, w myśl art. 37 K.p.a. W rozpoznawanym przypadku zadość temu wymaganiu czyniło wezwania z 19 listopada 2015 r. Przepisy nie zakreślą wymaganego minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków, wskazanych w art. 37 § 1 K.p.a., w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wniesieniem skargi.
Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.).
Z akt sprawy wynika, że - po wydaniu wyroku o sygn. akt I OSK 1534/13 i zwrocie akt - organ administracji (Minister Infrastruktury i Rozwoju, w którego miejsce wstąpił później Minister Infrastruktury i Budownictwa) podejmował pewne czynności, celem uzupełnienia materiału dowodowego bądź ustalenia kręgu stron postępowania. Jednakże, od dnia wpływu do organu ostatniego pisma w sprawie - 17 sierpnia 2015 r. - nie podejmował żadnych działań, do czasu wezwania go do usunięcia naruszania prawa. Wystosowano wówczas pismo z 8 grudnia 2015 r., gdzie zakreślono termin załatwienia sprawy (do 31 stycznia 2016 r.), przy czym nie został on dotrzymany. Zmierzające do załatwienia sprawy czynności zostały podjęte przez organ dopiero w styczniu i lutym 2016 roku.
W tym świetle bezspornie, w okresie od połowy sierpnia (17) do końca grudnia 2015 roku organ administracji pozostawał w bezczynności. Oceniając ten stan należy mieć przy tym na uwadze, że po wpływie wezwania podjął on generalnie czynności, zmierzające do załatwienia sprawy. W takiej sytuacji bezczynność w okresie nieco 3 miesięcy, gdy w końcowej jej części doszło do reorganizacji urzędu, nie może być kwalifikowana, jako rażąca.
Jak przyjęto w judykaturze, samo załatwienie sprawy administracyjnej przed wyrokowaniem sądu, nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie bezczynności organu w toku postępowania - przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie, lecz umarza postępowanie w tym zakresie.
Reasumując, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną.
Sąd nie mógł uwzględnić argumentacji organu, jakoby w sprawie w ogóle nie doszło do bezczynności. Nie może mieć znaczenia podkreślany, złożony charakter danej sprawy, czy potrzeba ustalenia stron i zapewnienia im udziału w postępowaniu. We wskazanym bowiem okresie pozostawania w bezczynności nie podejmowano żadnych czynności w sprawie, zmierzających do jej załatwienia. Podnoszone kwestie, dotyczące potrzeby wnikliwej analizy akt i ustaleń operacyjnych (w rejestrach itp.) nie mogą mieć przesądzającego znaczenia. Wskazać bowiem wypada, że prawodawca przewidział stosowny czas właśnie m.in. na ich dokonywanie, zakreślając go na 2 miesiące, gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana. Od czasu ponownego wpływu sprawy do wydania orzeczenia w danej sprawie minęło łącznie 14 miesięcy, niewątpliwie więc termin zakreślony przez prawodawcę został przekroczony.
Jednocześnie poza zakresem sprawy, wobec braku w tym zakresie stosownej dokumentacji (przekładane są akta sprawy, obejmujące okres do wniesienia skargi), poza oceną Sądu pozostawało procedowanie organu po przekazaniu skargi na bezczynność.
Wobec stwierdzenia nie podejmowania w sprawie czynności przez okres 3 miesięcy, zasądzono z urzędu od organu na rzecz Skarżącej sumę pieniężną w kwocie 150 zł (po 50 zł za każdy pełny miesiąc).
Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1-3 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.