Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 lutego 2009 r. K. T. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w J. G. o wydanie zaświadczenia o następującej treści, a mianowicie: " W dniu 5 lutego 2009 r. zgłosił się do sekretariatu wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w J. G. o godzinie ok. 13:45 K. T. z żądaniem udostępnienia akt sprawy o sygn. akt [...], której to sprawy jest stroną, gdzie odmówiono mu wglądu w całości akt o sygn. [...]".
W odpowiedzi na powyższy wniosek Przewodniczący Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w J. G. działający z upoważnienia Prezesa Sądu Rejonowego w J. G. pismem z dnia 12 lutego 2009 r. poinformował wnioskodawcę, że w dniu 5 lutego 2009 r. mogły mu być udostępnione akta sprawy o sygn. akt[...], bowiem Sędzia sprawozdawca wyraził na to zgodę. Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że akta postępowania przygotowawczego zostaną udostępnione po uzyskaniu zgody właściwego prokuratora, a przepisy Kodeksu postępowania karnego nie przewidują wydawania określonej treści zaświadczeń.
Pismem z dnia 16 lutego 2009 r. K. T. wezwał Prezesa Sądu Rejonowego w J. G. o usunięcie naruszenia prawa poprzez wydanie zaświadczenia o żądanej przez niego treści, wskazując na upływ 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 217 § 3 k.p.a. i nie podjęcie przez Prezesa Sądu Rejonowego w sprawie żadnych czynności.
W dniu 10 marca 2009r. K. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu we Wrocławiu na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w J. G. w przedmiocie wydania zaświadczenia, wnosząc o zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia zgodnie z jego wnioskiem z dnia 5 lutego 2009 r. lub wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia przepisu art. 217 § 3 k.p.a. poprzez niezałatwienie wniosku w terminie 7 dni. W uzasadnieniu skarżący wywodził, że pismo z dnia 12 lutego 2009 r.- podpisane przez Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w J. G.- nie zostało wydane z upoważnienia organu administracji publicznej.
Skarżący przyznał, że wprawdzie Kodeks postępowania karnego nie reguluje kwestii wydawania zaświadczeń, a zatem na podstawie jego przepisów nie jest możliwie wydanie żądanego przez niego zaświadczenia, jednakże – jego zdaniem – żaden przepis nie stoi na przeszkodzie wydaniu zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. Jednocześnie skarżący podniósł, że odmowa wydania zaświadczenia, bądź zaświadczenia o określonej treści następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenia. W ocenie skarżącego pismo Przewodniczącego Wydziału II Karnego z dnia 12 lutego 2009 r. nie spełnia tych wymogów, a ponadto – ze względu na brak upoważnienia wydanego przez właściwy organ Prezesa Sądu Rejonowego w J. G. – wspomniane pismo dotknięte jest wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie, podnosząc zarzut nieskorzystania przez skarżącego z trybu przewidzianego w przepisie art. 37 k.p.a. Odnosząc się do merytorycznych zarzutów skargi strona przeciwna podniosła, że przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nie znajduje zastosowania w sprawie, bowiem skarżący otrzymał pismo Przewodniczącego Wydziału II Karnego, który działał na polecenie Prezesa Sądu Rejonowego w J. G. i należy je traktować jako zaświadczenie, aczkolwiek o odmiennej treści niż oczekiwał skarżący. W ocenie strony przeciwnej żadna z przesłanek wskazanych w przepisie art. 217 § 1 k.p.a. nie uzasadnia wydania zaświadczenia o nieudostępnieniu skarżącemu akt sprawy [...], nie zobowiązuje do tego również żaden przepis szczególny, a ponadto skarżący nie wykazał żadnego interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia tej treści.
W piśmie procesowym z dnia 4 maja 2009 r. skarżący nie zgodził się z twierdzeniem strony przeciwnej co do faktu niewyczerpania przez niego środków zaskarżenia w sprawie. Dodatkowo skarżący podniósł, że działanie organu w tej sprawie pozbawia go praw płynących z art. 10 Europejskiej Konwencji 4 listopada 1950 r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. 1993 r., Nr 61, po. 284), której regulacje zawarte w art. 10 dotyczą spraw udzielania informacji w zaświadczeniu. Wskazał ponadto, że jeśli nawet jego działanie jest nacechowane brakiem interesu prawnego, to i tak organ w tej sprawie pozostaje w bezczynności, ponieważ w takim przypadku powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Badanie merytorycznej zasadności skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego musi zawsze poprzedzać zbadanie przesłanki dopuszczalności zaskarżenia określonego aktu lub czynności względnie bezczynności organu administracji publicznej w tym zakresie Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kryterium wyznaczającym zakres sądowej kontroli jest czynność z zakresu administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
A zatem przedmiotem osądu w postępowaniu sądowo - administracyjnym może być sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej.
Istota sporu w analizowanej sprawie dotyczy udzielenie odpowiedzi na pytanie, ,czy bezczynność, której skarga dotyczy - w zakresie wydania zaświadczenia w trybie art. 217 Kodeksu postępowania administracyjnego przez Prezesa Sądu Rejonowego – jest sprawą administracyjną, a wskazany podmiot działa w charakterze organu administracji publicznej. Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, ze skarżący domagał się wydania zaświadczenia określonej treści w sprawie, która była przedmiotem postępowania toczącego się na gruncie kodeksu postępowania karnego. W treści tego zaświadczenia żądał umieszczenia informacji o odmowie udostępnienia mu akt sprawy o sygn. [...] toczącej się przez Sądem Rejonowym w J. G., w której był stroną. W tym zakresie stwierdzić należy, że przepisy postępowania administracyjnego - w tym również przepisy dotyczące wydawania zaświadczeń uregulowane w przepisach działu VII k.p.a. - nie znajdują zastosowania w tej sprawie.
Pogląd taki uzasadniony jest brzmieniem przepisu art. 156 § 1 ustawy z dnia 6.06.1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 Nr 89, poz.555), wedle którego stronom, podmiotowi określonemu w art.416, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Przytoczony przepis w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z dostępem do akt postępowania karnego, również w odniesieniu do strony takiego postępowania. Niewątpliwie Prezes Sądu może w określonych przypadkach działać w charakterze organu administracji publicznej, co wynika z przepisów art. 1 pkt 2 k.p.a. i art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., jednakże dotyczy się to sytuacji, kiedy jest on z mocy prawa powołany do załatwiania indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej.
Jednak w rozpatrywanej sprawie Prezes Sądu działał jako organ władzy sądowniczej, a nie inny organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 5 §2 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego, wobec tego nie był uprawniony, a tym bardziej zobowiązany do wydania zaświadczenia, bądź postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, o których mowa w art. 219 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie jest bowiem dopuszczalne korzystanie przez stronę określonego postępowania –normowanego w tym przypadku przepisami k.p.k. – z innych trybów przewidzianych w innych procedurach normujących sposób załatwiania innych spraw, w sytuacji, gdy w postępowaniu, w którym strona uczestniczy jest kompleksowo uregulowana kwestia objęta żądaniem strony, jak również status podmiotu podejmującego rozstrzygnięcie w jej sprawie.
Niezależnie od tego już tylko na marginesie sprawy w pełni zaaprobować należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 sierpnia 1997 r. sygn. akt I SA 1377/96, w którym stwierdzono,że przedmiotem zaświadczenia w rozumieniu art. 217 k.p.a. nie mogą być opisy działania lub zachowania się innej osoby w odrębnym postępowaniu oraz ocena ich legalności.
Konkludując powyższe stwierdzić należy, że wniesiona skarga na bezczynność Prezesa Sadu Rejonowego nie należy do kategorii spraw, w których zgodnie z przepisem art.3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. można wnieść skargę na bezczynność organu administracji publicznej, a zatem skarga wniesiona w tej sprawie jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, do czego był zobligowany Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.