Uzasadnienie
W dniu 12 lipca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga T. K. (zwanego dalej stroną lub skarżącym) na bezczynność w przedmiocie wszczęcia postępowania "(...) administracyjnego w tym śledztwa celem ustalenia ilu działaczy NSZZ Solidarność z okresu 09/1980 do 12/1981 podstępnie zostało zlikwidowanych po 1 lipca 1990, to jest choćby Przewodniczących Komisji Zakładowych, Regionalnych i Branżowych oraz członków tych Komisji i dlaczego nie ma wykazu w zbiorach IPN wszystkich wyżej wymienionych Przewodniczących i Członków Komisji z organizacji związkowych NSZZ Solidarność z okresu 09/1980 do 12/1981 (...)".
Jak wyjaśnił dalej skarżący, podniesione przez niego postulaty zostały zawarte we wnioskach skierowanych do Prezesa Rady Ministrów oraz Ministra Sprawiedliwości, a także w pismach z dnia: 15 listopada 2016 r. i 12 kwietnia 2017 r. przesłanych Dyrektorowi Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Powyższa skarga została wysłana na adres poczty elektronicznej Instytutu Pamięci Narodowej i przekazana następnie przez prokuratora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu do tutejszego Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 2 p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Z kolei stosownie do art. 3 § 2 wskazanej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na szeroko pojmowane akty i czynności organów administracji publicznej, a także na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowanie przez te podmioty.
Przy czym skarga na bezczynność – zgodnie z art. 3 § 8 i 9 p.p.s.a. – może dotyczyć wyłącznie spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. (decyzje administracyjne, niektóre postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego oraz innym wskazanych w tym przepisie procedur) bądź też wydania aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego oraz innym wskazanych w tym przepisie procedur.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W kontekście przywołanych przepisów należy uznać, że skarga została złożona w sprawie niepodlegającej kontroli sądu administracyjnego.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że wniesiona skarga – w ocenie Sądu – dotyczy bezczynności Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie wszczęcia stosownego śledztwa związanego z "likwidacją" – jak wyraził się skarżący – działaczy NSZZ Solidarność w okresie od września 1980 r. do grudnia 1981 r. oraz ich zewidencjonowania w zbiorach IPN.
Za przyjęciem wskazanego organu jako adresata podniesionego zarzutu bezczynności przemawia przede wszystkim treść samej skargi, w której strona powołuje się na swoje wnioski złożone w tej sprawie w dniach 15 listopada 2016 r. i 12 kwietnia 2017 r., jak i tryb jej wniesienia. Skarga została bowiem przesłana na adres poczty elektronicznej: [email protected], z wyraźnym wskazaniem pośrednictwa Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi, zaś w tytule wiadomości wpisano, że dotyczy ona "korupcyjnego pozorowania postępowania karnego p-ko zorganizowanej grupie z ZUS i innych pisma w tym PR 3 Ds.380.2016".
Nie budziło zatem wątpliwości, że wniesiona skarga jako dotycząca kwestii związanych z prowadzeniem śledztw na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1575 ze zm.), a także innej działalności IPN z tym związanej, nie podlega kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Nie mieści się bowiem w zakresie zastosowania art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., który – o czym była już mowa – odnosi się wyłącznie do bezczynności w sprawach obejmujących decyzje administracyjne, niektóre postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjęte zarówno w ramach jak i poza granicami postępowania administracyjnego oraz innym wskazanych w tym przepisie procedur.
Skoro wniesiona skarga nie podlegała właściwości sądów administracyjnych należało ją odrzucić stosownie do dyspozycji art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Na przeszkodzie temu rozstrzygnięciu nie stała regulacja art. 59 § 1 w zw. z art. 13 § 2 p.p.s.a., stanowiąca, że jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu.
Z przywołanego przepisu wynika bowiem, że przekazać sprawę można jedynie sądowi administracyjnemu właściwemu do rozpoznania sprawy. Miałby on więc zastosowanie wówczas, gdyby z treści pisma wszczynającego sprawę wynikało, że mieści się w katalogu środków prawnych, do rozpoznania których właściwe są sądy administracyjne. Oznacza to, że brak kognicji któregokolwiek z sądów administracyjnych uniemożliwia możliwość zastosowania art. 59 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 674/11).
Mając na uwadze powyższe okoliczności wniesiona skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.