Uzasadnienie
W dniu 26 maja 2017 r. T. W. (zwany dalej stroną, skarżącym lub wnioskodawcą) zwrócił się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Wójta Gminy Ś. o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie:
- 1) jaka kancelaria prawna sprawuje obsługę prawną gminy;
- 2) jaka jest wysokość miesięcznego wynagrodzenia umownego brutto kancelarii prawnej z tytułu świadczenia obsługi prawnej gminy;
- 3) kiedy kończy się umowa na obsługę prawną gminy;
- 4) czy w/w kancelaria została wyłoniona w trybie ustawy – Prawo zamówień publicznych.
Następnie pismem nadanym w placówce operatora wyznaczonego w dniu 11 czerwca 2017 r. strona wystąpiła do tutejszego Sądu ze skargą na bezczynność organu, zarzucając mu naruszenie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., zwanej dalej u.d.i.p.) poprzez nieudostępnienie w przewidzianym terminie informacji publicznej, pomimo, że był on do tego zobowiązany.
Skarżący wskazał, że złożony przez niego wniosek dotyczył niewątpliwie danych mających publiczny charakter i został skierowany do podmiotu zobowiązanego do ich udostępnienia. Jednakże wskazane żądanie, wniesione na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, nie zostało załatwione w ustawowym, czternastodniowym terminie, który upłynął z dniem 9 czerwca 2017 r. Nie podjęto również żadnych innych czynności zmierzających do jego rozpoznania. W takiej sytuacji – zdaniem strony – organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zaś wniesiona skarga była konieczna i uzasadniona.
Mając powyższe okoliczności na uwadze strona skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę podmiot zobowiązany stwierdził, że nie doszło w niniejszej sprawie do bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej. Skarżący wystąpił ze swoim żądaniem w piątek 26 maja 2017 r., po godzinach pracy urzędu, a jego wpływ został odnotowany w dniu 29 maja 2017 r.
W dniu 13 czerwca 2017 r. skarżącemu została zaś udzielona odpowiedź na wniesione przez niego zapytanie.
Organ wyjaśnił, że osoba odpowiedzialna za udostępnianie informacji publicznej w dniach 30.05-05.06.2017 r. przebywała w delegacji służbowej. Bezpośrednio po jej powrocie zostały podjęte czynności zmierzające do rozpoznania wniesionego żądania, a odpowiedź została udzielona jeszcze przed wpłynięciem skargi do urzędu gminy.
Podmiot zobowiązany dodał również, że wskazana skarga została przesłana w niedzielę 11 czerwca 2017 r., a więc na dzień przed upływem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Stąd też organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego, względnie oddalenie wniesionej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej.
Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym.
Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
W myśl art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1240) oraz partie polityczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się między innymi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Trzeba przy tym zauważyć, że z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wynika konieczność niezwłocznego udostępnienia danych publicznych. Wskazany w tym przepisie czternastodniowy termin powinien być zaś stosowany w wyjątkowych sytuacjach, gdy nie jest możliwe niezwłoczne rozpatrzenie złożonego wniosku.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że Wójt – jako podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. – zobowiązany był do udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji publicznych. Nie budzi również wątpliwości fakt, że oczekiwane przez stronę dane zostały jej udostępnione przez organ w dniu 13 czerwca 2017 r., a więc dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność do tutejszego Sądu, która została nadana za pośrednictwem pocztowego operatora wyznaczonego w dniu 11 czerwca 2017 r.
Nie można przy tym zaaprobować stanowiska organu, że odpowiedź została udzielona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a skarga została wniesiona jeszcze przed jego upływem.
Jak wynika bowiem z akt sprawy, wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do podmiotu zobowiązanego w dniu 26 maja 2017 r. na jego oficjalny adres e-mailowy: urzad@gmina.[...].pl.
Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem sądów administracyjnych przyjmuje się, że postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone. Tym samym wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny co jest jego przedmiotem. Dlatego dopuszczalne jest złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej i to nawet w sytuacji, w której do autoryzacji tego zapytania nie zostanie użyty bezpieczny podpis elektroniczny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1277/08, 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1991/12, 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1013/12).
Zatem wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony w niniejszej sprawie za pośrednictwem poczty elektronicznej był skuteczny już od momentu jego wpłynięcia do elektronicznej skrzynki pocztowej organu. Dla rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie miało przy tym znaczenia, że żądanie skarżącego wpłynęło w piątek po zakończeniu pracy organu, bądź też, że w istocie organ je zarejestrował dopiero w dniu 29 maja 2017 r.
W takiej sytuacji należało uznać, że czternastodniowy termin na udostępnienie informacji publicznej zaczął biec już kolejnego dnia po wniesieniu żądania przez skarżącego, tj. od 27 maja 2017 r. i upłynął z dniem 9 czerwca 2017 r.
Z tej okoliczności wynikają zaś dwa istotne w niniejszej sprawie fakty, że – po pierwsze – przedmiotowa skarga została nadana już po upływie czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust.1 u.d.i.p. oraz – pod drugie – że w dacie wniesienia rzeczonej skargi organ pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej.
Niemniej jednak podmiot zobowiązany stan ten usunął przesyłając skarżącemu stosowne dane e-mailem w dniu 13 czerwca 2017 r.
Podkreślić w tym miejscu należy, że podniesiona przez organ nieobecność osoby odpowiedzialnej za udostępnianie informacji publicznej nie miała znaczenia w niniejszej sprawie. Zwłaszcza, że wskazany pracownik powrócił do pracy jeszcze przed upływem czternastodniowego terminu.
Zwrócić również należy uwagę, że odpowiedź sporządzona w dniu 13 czerwca 2017 r. nie miała złożonego charakteru i ograniczała się wyłącznie do stwierdzenia, że gmina nie korzysta z obsługi zewnętrznej kancelarii prawnej. Wobec tego udostępnienie informacji publicznej w niniejszej sprawie, winno nastąpić niezwłocznie. Nie zaistniały bowiem okoliczności tego rodzaju, że koniecznym było skorzystanie z maksymalnego, czternastodniowego terminu na rozpoznanie wniesionego żądania.
Skoro udostępnienie informacji publicznej nastąpiło po wniesieniu skargi na bezczynność, zbędnym było zobowiązywanie organu do rozpoznania żądania strony skarżącej. Zatem postępowanie w tym przedmiocie okazało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.
Umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia skarżącemu danych publicznych, o które zawnioskował, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a.
Poddając analizie uchybienie terminom udostępnienia informacji publicznej należało przede wszystkim wziąć pod uwagę, że organ pozostawał w bezczynności w bardzo krótkim, bo zaledwie kilkudniowym okresie. Stąd też należało uznać, że bezczynność podmiotu zobowiązanego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym – na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. – orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie III wyroku, wynikało z treści art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność należy bowiem traktować jako jej uwzględnienie przez organ (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08).