Uzasadnienie
Skarżący J. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody D. w rozpoznaniu wniosku 500 Plus na troje dzieci (od czerwca 2019 r. na dwoje). W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że w grudniu 2019 r. jego żona E. K. wniosła ponaglenie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W dniu 22 grudnia otrzymała postanowienie, które wyznaczało Wojewodzie D. termin 30 dni do załatwienia sprawy od dnia otrzymania wszystkich niezbędnych dokumentów. Liczony w ten sposób termin minął 23 stycznia 2020 r.
W treści skargi skarżący złożył również wniosek o zwolnienie go z opłaty sądowej od skargi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o odrzucenie skargi, a z ostrożności procesowej, o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ podniósł, że skarżący nie wyczerpał środka zaskarżenia w postaci ponaglenia ani względem wniosku o ustalenie prawa do pobierania świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018, ani względem wniosku o ustalenie prawa do pobierania świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019. Wskazał organ, że wniesione przez stronę ponaglenie zostało pozostawione bez rozpoznania w związku z nieusunięciem braku formalnego pod ponagleniem w postaci własnoręcznego podpisu.
Wojewoda D. nadmienił, że zarzuty podniesione w skardze nie dotyczą sprawy z wniosków skarżącego albowiem dotyczą one zarzutów względem sposobu prowadzenia postępowania w sprawach z wniosków E. K. (małżonki) o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.
Pismem z dnia 7 lipca 2020 r. Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia dowodu poprzedzenia skargi ponagleniem wraz z dowodem jego nadania, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący otrzymał to wezwanie w dniu 22 lipca 2020 r. i nie odpowiedział na nie.
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2020 r. straszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych obowiązujące w sprawach skarg z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Merytoryczną kontrolę skargi zawsze poprzedza ocena, czy skarga jest dopuszczalna, oraz, czy nie zachodzi jedna z przesłanek jej odrzucenia w rozumieniu art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z treści powyższych przepisów wynika, Złożenie skargi na bezczynność organu jest więc możliwe dopiero po wcześniejszym wniesieniu ponaglenia do organu administracji publicznej w trybie art. 37 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.)
W myśl art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Przy czym ponaglenie wnosi się: 1/ do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, 2/ do organu prowadzącego postepowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia, o czym stanowi dalej § 3 art. 37 k.p.a.
A zatem, zanim skarżący wniesie skargę do sądu na bezczynność organu, musi wykorzystać przysługujący mu środek prawny w postaci ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, złożony do organu administracji publicznej odpowiedniego stopnia. Również z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy przy tym podkreślić, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, że przed złożeniem skargi skierowała do właściwego organu ponaglenie.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy oraz z treści odpowiedzi na skargę, wniesione przez stronę ponaglenie pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych tego ponaglenia. W konsekwencji należało uznać, że w sprawie nie zostało skutecznie wniesione ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Warto tym miejscu odwołać się do stanowiska wyrażonego w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 145/19, dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), które Sąd w całości podziela, że ponaglenie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a., a zatem powinno zawierać niezbędne elementy wskazane w art. 63 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.
Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie czyni zadość innym (niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a.) wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Do innych wymagań, o których mowa w tym przepisie, należy zaliczyć określenie żądania (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), dołączenie pełnomocnictwa, jeżeli strona działa przez pełnomocnika (art. 33 § 3 k.p.a.), a także wymagania przewidziane w przepisach szczególnych.
Wskazać również trzeba, że kierując się treścią skargi w której skarżący wskazywał na wniesienie ponaglenia z datą późniejszą aniżeli ponaglenia których dotyczy, znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, zawiadomienie o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania z dnia 22 sierpnia 2019 r., Sąd pismem z dnia 7 lipca 2020 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dowodu poprzedzenia skargi ponagleniem wraz z dowodem jego nadania, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie, a zatem należało przyjąć że nie wykazał, by poza ponagleniami z dnia 20 maja 2020 r. składał inne, późniejsze ponaglenia w sprawie.
Końcowo należy dodać, iż pogląd, ze ponaglenie dotknięte brakiem formalnym nie wywołuje skutków prawnych wynikających z wniesienia tego środka wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 729/18 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych powodów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.