Uzasadnienie
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
D. K. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) - wnioskiem z 1 grudnia 2023 r. - wystąpił do Wójta Gminy Rudna (dalej: Wójt, organ) o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
"1. Jaką ilość wyroków wskazujących naruszenie przepisów prawa otrzymał Wójt Gminy Rudna z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w 2023 roku?
- 2. Jakie wykształcenie, doświadczenie i kwalifikacje posiada pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku Dyrektora Wydziału Administracyjnego Urzędu Gminy Rudna?".
W odpowiedzi z 14 grudnia 2023 r. Wójt poinformował, że pytanie sformułowane w pkt 1 wniosku dotyczy informacji publicznej przetworzonej i wezwał wnioskodawcę do wykazania, jaki szczególny interes publiczny przemawia za jej udostępnieniem - w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jednocześnie wskazał, że na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - dalej: u.d.i.p.) termin na załatwienia sprawy zostaje przedłużony do 1 lutego 2024 r., z uwagi na konieczność uzyskania dodatkowych informacji. W zakresie pkt 2 wniosku organ udzielił wnioskowanej informacji.
W dniu 20 grudnia 2023 r. wnioskodawca wezwał organ do udostępnienia informacji lub wydania decyzji w odniesieniu do pkt 1 żądania.
Pismem z 1 lutego 2024 r. Wójt udzielił informacji. Wskazał, że w 2023 r. nie otrzymał prawomocnych wyroków stwierdzających, iż bezczynność w załatwieniu wniosków miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący złożył skargę na bezczynność organu. Zarzucił naruszenie:
- 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie swobodnego wyrażania opinii obejmującym swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji;
- 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez jego niezastosowanie, skutkujące nieudostępnieniem informacji podlegającej udostępnieniu lub wydaniem decyzji administracyjnej odmownej, a tym samym pozbawienie obywatela możliwości prawidłowej realizacji prawa do informacji;
- 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie;
- 3) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 13 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że podmiot zobowiązany jest w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji, poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu na rozpatrzenie wniosku lub wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, poprzez ich niezastosowanie, skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej zawierającej odmowę udostępnienia informacji w określonym ustawowo terminie.
Skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że organ udostępnił informację inną od tej, która została objęta żądaniem pkt 1 wniosku.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że skarżący zadał pytanie dotyczące wyroków "wskazujących naruszenie przepisów prawa", a organ nie jest uprawniony do dokonywania wiążącej wykładni wyroków, stąd dokonując literalnego odtworzenia meritum wniosku, udzielił informacji na temat prawomocnych wyroków w sprawach ze skarg na bezczynność, stwierdzających rażące naruszenie przepisów prawa.
Pismem z 10 kwietnia 2024 r. skarżący podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej jest uzasadniona.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczą bezczynności organu. Stąd aktualny jest wypowiadany w orzecznictwie sądowym pogląd, że warunkiem wykluczenia zarzutu bezczynności na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest to, aby stosowne działanie podmiotu zobowiązanego podjęte było - w wymaganych przepisami tej ustawy - terminie i formie. Oznacza to, że adresat wniosku, jeżeli jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeżeli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w zw. z art. 5 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.) - por. wyrok WSA w Warszawie z 26 lipca 2022 r., II SAB/Wa 51/22, dostępny w CBOSA.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku - Wójt - jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a żądane w pkt 1 wniosku informacje mają walor informacji publicznej, gdyż odnoszą się do kontroli nad działalnością organu administracji publicznej, sprawowanej na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) przez sąd administracyjny.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy organ - udzielając odpowiedzi pismem z 1 lutego 2024 r. - wyczerpał żądanie strony, sformułowane w pkt 1 wniosku. Przypomnienia bowiem wymaga, że pojęcie bezczynności mieści w sobie także sytuację, w której zobowiązany ustawowo organ co prawda udziela odpowiedzi, ale nie stanowi ona całkowitej realizacji wniosku strony, który w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej winien zostać rozpoznany.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją. Pytanie skarżącego dotyczyło ilości wyroków wskazujących naruszenie przepisów prawa, które otrzymał Wójt z WSA we Wrocławiu w 2023 r. W ocenie Sądu, należało odkodować je w ten sposób, że wyrokiem sądu administracyjnego, który wskazuje na naruszenie przepisów prawa, jest każdy wyrok, którym nie oddalono skargi w całości. Dotyczyć to będzie wyroków ze skarg na akty, czynności, bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowań w sprawach wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., a także w sprawach sprzeciwów od decyzji (art. 3 § 2a p.p.s.a.) i w sprawach, gdzie sądowa kontrola została przewidziana przez przepisy ustaw szczególnych (art. 3 § 3 p.p.s.a.), którymi to wyrokami uchylono akt, stwierdzono jego nieważność lub wydanie z naruszeniem przepisów prawa, stwierdzono bezskuteczność aktu lub czynności czy stwierdzono bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Przy czym należało też przyjąć - mając na uwadze treść pytania - że żądaniem objęte zostały zarówno wyroki prawomocne, jak i nieprawomocne, doręczone (a nie wydane) organowi w 2023 r., w których Wójt występował jako strona postępowania (organ). Tymczasem, udzielając odpowiedzi na pytanie, Wójt bezpodstawnie zawęził jego zakres jedynie do wyroków prawomocnych, dotyczących bezczynności, w których stwierdzono rażące naruszenie prawa. Tak udostępniona informacja publiczna nie stanowi pełnej realizacji wniosku skarżącego, gdyż jedynie wybiórczo i w niewielkim zakresie odpowiada na sformułowane w pkt 1 wniosku pytanie.
Sąd - w pkt I zdaniu pierwszym sentencji wyroku - stwierdził tym samym bezczynność organu w załatwieniu pkt 1 wniosku, a w pkt II zobowiązał organ do rozpoznania go w tym zakresie w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, gdyż - jak wykazano powyżej - odpowiedzi organu z 1 lutego 2024 r. nie można uznać za wystarczającą dla załatwienia sprawy.
Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym przesądził w pkt I zdaniu drugim sentencji wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego, czego w sprawie Sąd się nie dopatrzył. Organ nie zignorował wnioskodawcy i udzielił odpowiedzi na wniosek, jednak zrealizował go w niepełnym zakresie.
Orzekając jak w pkt I-II sentencji wyroku Sąd działał na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota kosztów odpowiada wartości wpisu sądowego, jaki uiścił on inicjując postępowanie sądowe w sprawie.