Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2020r. (data wpływu: [...] lutego 2020 r.), adresowanym do Prezesa Sądu Rejonowego w L., R. S. (dalej: skarżący) zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016r. rejestrowanych w repertorium "C" pod symbolami 056 i 056s, wskazując, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD.
W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek Prezes Sądu Rejonowego w L. pismem z dnia [...] marca 2020r. poinformowała skarżącego, że w 2016r. w tutejszym Sądzie pod symbolami 056 i 056s odnotowano 34 sprawy, w których wydano wyroki o wskazanych w tej odpowiedzi sygn. akt oraz że przedmiotowe wyroki opublikowane zostały i są dostępne na Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w L. w wersji zanonimizowanej pod adresem [...].
Kolejnym pismem z dnia [...] marca 2020r (data wpływu: [...] marca 2020r.) skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w L. w związku z pismem z dnia [...] marca 2020r. o podanie dat opublikowania wyroków w Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w L. w zakresie wskazanych w piśmie 34 wyroków.
Zarządzeniem z dnia [...] marca 2020r. nr sprawy [...]. Wiceprezes Sądu Rejonowego w L. zobowiązała Kierownika Sekretariatu I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w L. do wskazania dat publikacji wyroków wnioskowanych do upublicznienia przez skarżącego oraz przedłożenia informacji w tym zakresie Prezesowi Sądu Rejonowego w L. do dnia [...] kwietnia 2020r. W korespondencji mailowej z dnia [...] kwietnia 2020r. Kierownik Sekretariatu I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w L. poinformowała Kierownika Oddziału Administracyjnego Sądu Rejonowego w L. o datach publikacji w Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w L. wyroków wskazanych we wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2020r. o udostępnienie informacji publicznej.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020r. nr sprawy [...] Wiceprezes Sądu Rejonowego w L. poinformowała skarżącego - w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lutego 2020r. - o sygnaturach akt spraw w których wydano wyroki w Sądzie Rejonowym w L. w sprawach zarejestrowanych w Repertorium "C" pod symbolami 056 i 056S oraz o opublikowaniu tych orzeczeń w wersji zanonimizowanej, dacie publikacji i dostępności tych orzeczeń na Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w L. pod adresem [...].
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w L. w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący domagał się:
1/ stwierdzenie bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej w związku z wnioskiem z dnia [...]lutego 2020r., 2/ zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego w L. do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia [...] lutego 2020r., 3/ ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu, zwolnienie go z opłat i kosztów sądowych, 4/zasądzenie od Prezesa Sądu Rejonowego w L. zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów wysyłanej korespondencji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że wnioskiem z dnia [...] lutego 2020r. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w L. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2016r. rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056 i 056s oraz nadto dodał, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD. Pismem z dnia [...] marca 2020r. organ poinformował go, że żądane wyroki zostały opublikowane na stronie sądu. Według skarżącego, ponieważ wyroki opublikowano pomiędzy dniem [...] lutego 2020r. a dniem [...] marca 2020r., to informacja nie została udostępniona w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem określonym w art.14 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a przez to organ pozostaje w zwłoce.
Prezes Sądu Rejonowego w L. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, ewentualnie o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w związku z udostępnieniem już skarżącemu informacji publicznej określonej we wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2020r. W szczególności organ podniósł, że nie polegają na prawdzie twierdzenia skargi jakoby Prezes Sądu Rejonowego w L. nie podjął stosownych czynności zmierzających do udostępnienia skarżącemu żądanej informacji publicznej w ustawowym terminie i aby informacja ta skarżącemu nie została przez Prezesa Sądu Rejonowego w L. udostępniona i aby w związku z tym, Prezes Sądu Rejonowego w L. pozostawał nadal w zwłoce z udostępnieniem skarżącemu żądanej informacji publicznej określonej we wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2020r. W tym zakresie organ wskazał,że po wpływie przedmiotowego wniosku Prezes Sądu Rejonowego w L. niezwłocznie podjęła działania zmierzające do udostępnienia skarżącemu żądanych wyroków wraz z uzasadnieniami po niezbędnej anonimizacji danych osobowych stron postępowań sądowych w których zostały wydane żądane wyroki.
Podległe Prezesowi Sądu Rejonowego w L. służby ustaliły następnie w jakich sprawach żądane we wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2020r. wyroki zostały wydane, dokonały anonimizacji tych orzeczeń wraz z uzasadnieniami i udostępniły te wyroki wraz z uzasadnieniami do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej Sądu Rejonowego w L. w zakładce: "Informacje dla interesantów" - "Portal orzeczeń", w którym to Biuletynie treści tych określonych we wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2020r. wyroków wraz z uzasadnieniami po anonimizacji nadal są publicznie dostępne i skarżący może zapoznać się z ich treścią, o czym został poinformowany pismami z dnia [...] marca 2020r. oraz z dnia [...] kwietnia 2020r., w których to pismach poinformowano skarżącego o sygnaturach akt spraw, w których w 2016r. wydano wyroki w sprawach zarejestrowanych w repertorium "C" o symbolach 056 i 056s oraz o publikacji tych wyroków pod adresem: [...].
Według organu, skoro żądana przez skarżącego informacja publiczna została już udostępniona publicznie w Biuletynie Informacji Publicznej Sądu Rejonowego w L. pod adresem [...], o czym skarżący został poinformowany w korespondencji z dnia [...] marca 2020r. i z dnia [...] kwietnia 2020r, to obecnie brak jest podstaw do udostępniania skarżącemu tej informacji publicznej w innej formie na jego wniosek. Prezes Sądu Rejonowego w L. nie pozostaje także w zwłoce z udostępnieniem skarżącemu żądanej pismem z dnia [...] lutego 2020r. informacji publicznej, która jest już udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej Sądu Rejonowego w L., a przez to nie podlega już udostępnieniu w innej formie określonej we wniosku skarżącego z dnia [...]lutego 2020r.
Organ jednocześnie przyznał, że udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej Sądu Rejonowego w L. wyroków wydanych w 2016r. wraz z uzasadnieniami określonych we wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2020r. w części tych wyroków nastąpiło z jednodniowym opóźnieniem do udostępnienia skarżącemu żądanej pismem z dnia [...] lutego 2020r. informacji publicznej, co było spowodowane trudnościami technicznymi w publikacji tych orzeczeń. Obecnie jednakże informacja ta jest publicznie udostępniona w powyższym Biuletynie Informacji Publicznej i nie podlega więc już udostępnieniu w innej formie żądanej przez skarżącego, a to doręczenia skarżącemu kopii wyroków wraz z pisemnymi uzasadnieniami lub zapisu tych orzeczeń wraz z uzasadnieniami na nośnikach CD/DVD, skoro skarżący może zapoznać się z żądaną informacją publiczną poprzez portal Biuletynu Informacji Publicznej Sądu Rejonowego w L., o czym był poinformowany w korespondencji skierowanej do niego przez Prezesa Sądu Rejonowego w L..
Przy czym – jak wskazał organ - skarżący ma możliwość szybkiego wysortowania i zapoznania się z treścią żądanych przez niego orzeczeń z uzasadnieniami opublikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej Sądu Rejonowego w L. poprzez wpisywanie w przeglądarce orzeczeń sygnatur akt spraw sądowych wskazanych mu w piśmie Prezesa Sądu Rejonowego w L. z dnia[...]marca 2020r. oraz w piśmie Wiceprezesa Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 2020r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, o czym stanowi art. 149 §1 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.
Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.
Przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest prawo do informacji publicznej udzielanej na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U z 2019 r. poz.1429) dalej: u.d.i.p..Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje wymienione w art. 7 ust.1 u.d.i.p. różne sposoby udostępniania. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. Co do zasady, termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku. W terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., adresat wniosku jest również zobligowany poinformować wnioskodawcę o tym, że żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub o nieposiadaniu wnioskowanej informacji.
Wymaga też podkreślenia,że o bezczynności organu możemy mówić wyłącznie wtedy, kiedy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Oznacza to, że w grę wchodzi zarówno przedmiotowy, jak i podmiotowy zakres ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dysponent informacji pozostaje w zwłoce.
W analizowanej sprawie pozostaje poza sporem między stronami, że adresat wniosku, czyli Prezes Sądu Rejonowego w L. należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznych, o których mowa w art.4 ust.1pkt 1 u.d.i.p.
Przechodząc kolejno do oceny zasadności wywiedzionej skargi należy przypomnieć, że badanie przez sąd administracyjny bezczynności organów na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzedzone być musi oceną, czy żądanie domagającego się udzielenia informacji podmiotu mieści się w jej obszarze. Przesądzenie powyższego, a więc że skarga jest dopuszczalna, pozwala bowiem dopiero na przejście do drugiego etapu kontroli – to jest do rozstrzygnięcia, czy w sprawie występuje bezczynność (por. postanowienia NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 1475/12, I OSK 392/12, I OSK 1377/12, I OSK 1445/12, CBOSA). W tym zakresie sąd administracyjny ocenia, czy organ podjął jakiekolwiek działanie, czy dokonał tego w prawem wymaganej formie, a jeśli udzielił żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy wykonany został obowiązek działań wymaganych w u.d.i.p.
Oceniając pod takim kątem żądanie objęte przedmiotowym wnioskiem stwierdzić należy,że informacje, których on dotyczy niewątpliwie mają walor informacji publicznej i są objęte zakresem przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji. Dotyczą bowiem przedmiotu, o którym mowa w art. art. 6 ust. 1 pkt 4a u.d.i.p., a więc informacji o danych publicznych tj. treści orzeczeń sądów powszechnych.
W kontrolowanej sprawie pozostaje poza sporem,że stosowny wniosek skarżący złożył. Jak wynika z materiału aktowego przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] lutego 2020r., zaś adresat wniosku Prezes Sądu Rejonowego w L. na ten wniosek zareagował pismem z dnia [...] marca 2020 r., udzielając wnioskodawcom odpowiedzi. Analiza treści powyższego pisma organu z dnia [...] marca 2020 r., stanowiącego odpowiedź na wniosek oraz kolejnego pisma organu z dnia [...] kwietnia 2020r. w kontekście złożonej przez wnioskodawcę skargi na bezczynność organu wymaga stwierdzenia, że złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku automatycznego udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on stwierdzić, czy jest on w posiadaniu wnioskowanej informacji, a następnie czy przepisy komentowanej ustawy znajdują zastosowanie w danej sytuacji.
W przypadku pozytywnej odpowiedzi w dalszej kolejności podmiot zobowiązany powinien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Ocena w takim kontekście działań organu podjętych w celu załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej nie uzasadnia zarzutu jego bezczynności. Podkreślić w tym miejscu należy, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w zakresie dostępu do informacji publicznej jest wówczas, gdy podmiot zobowiązany nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udzielenie takiej informacji lub odmawia udzielenia informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej, względnie nie podejmuje innej czynności uzasadnionej przepisami powołanej ustawy.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w badanej sprawie, bowiem przyjęty przez organ tryb procedowania w odniesieniu do żądań objętych przedmiotowym wnioskiem ocenić należy jako prawidłowy. W tym miejscu wskazać należy,że tryb wnioskowy jest przewidziany dla informacji, których nie zamieszczono w BIP lub w centralnym repozytorium. Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wprowadza tzw. negatywną klauzulę wnioskowego trybu udzielania informacji. Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. W przypadku złożenia wniosku podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku stosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP wraz z podaniem precyzyjnego adresu internetowego, pod którym się ona znajduje (zob. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, PPP 2007, nr 3, s. 18).
Oznacza to, że podmiot zobowiązany nie ma obowiązku udostępniać informacji publicznej w formie i w sposób wskazany we wniosku jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w BIP, zaś zakres żądania sformułowany we wniosku o jej udostępnienie i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Dodać należy,że udostępnienie informacji publicznej w BIP zwalnia również podmiot zobowiązany z obowiązku potwierdzania na piśmie jej istnienia. Natomiast w przypadku informacji udostępnionej w BIP na dysponencie tej informacji nie spoczywa obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu i przesyłania ich żądającemu informacji (podobnie wyrok NSA z 25 września 2008 r., I OSK 416/08, LEX nr 490132).
Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, że przedmiotowy wniosek został przez skarżącego wniesiony w dniu [...] lutego 2020 r., zaś rozpoznanie tego wniosku nastąpiło pismami z dnia [...] marca 2020 r. i z dnia [...]kwietnia 2020r. poprzez wskazanie,że żądana przez skarżącego informacja została opublikowana Biuletynie Informacji Publicznej Sądu Rejonowego w L. w zakładce: "Informacje dla interesantów" - "Portal orzeczeń" pod adresem: [...]. Oznacza to,że na dzień wniesienia skargi, to jest[...]kwietnia 2020 r. organ nie pozostawał bezczynny.
Konkludując powyższe rozważania, stwierdzić należy,że działanie podmiotu zobowiązanego w reakcji na żądanie udostępnienia informacji publicznej stanowi - w ocenie Sądu- prawidłową i terminową realizację obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie można tym samym pod adresem organu wyartykułować zarzutu bezczynności, bowiem przyjęty przez niego tryb procedowania w odniesieniu do danych objętych złożonym wnioskiem ocenić należy jako właściwy. Stwierdzenie powyższego oznacza, że pod adresem organu nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut bezczynności w tym zakresie, a tym samym skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W pkt. II wyroku przyznano radcy prawnemu G. I. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę [...] zł brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, mając na względzie dyspozycję art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2, § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2016, poz. 1715 ze zm.).