Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. M. S. (dalej: strona, skarżący) wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie przez Sąd Rejonowy [...] we W. (dalej: sąd rejonowy) postępowania o sygnaturze akt [...] dotyczącego odszkodowania z tytułu odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy Służby Więziennej.
W uzasadnieniu skarżący podał, że sąd rejonowy nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie przez 3 lata, zaś skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki została odrzucona przez Sąd Okręgowy we W. W związku jednak z tym, że kontrolę nad działalnością organów administracji publicznej w zakresie ich bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania sprawują sądy administracyjne, złożenie skargi do tutejszego Sądu było – zdaniem skarżącego – konieczne. Mając na uwadze powyższe okoliczności wniósł on o jej uwzględnienie i stwierdzenie, że sąd rejonowy dopuścił się zwłoki w prowadzonym przez siebie postępowaniu. Zwrócił się również o zasądzenie na jego rzecz kwoty 8.000 złotych.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego [...] we W. (dalej: organ) – po szczegółowym przeanalizowaniu dokonanych czynności procesowych – wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do uznania, aby na skutek działań lub zaniechań sądu rejonowego doszło do przewlekłości postępowania. Dodał również, że do rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania sądowego właściwy jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie.
Z tych powodów organ wniósł o oddalenie wniesionej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne – stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (tj. sprawy obejmujące – co do zasady – decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidulane interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające).
Ponadto sąd administracyjny, na mocy art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach obejmujących inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz podjęte w ramach szeroko rozumianego postępowania administracyjnego.
Jak zaś wynika z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tutejszego Sądu, który – co wymaga podkreślenia – dotyczy konkretnej sprawy toczącej się przed sądem rejonowym, należy wskazać, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii bezczynności i przewlekłości podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych, które – w zakresie wspominanych czynności – nie pełnią roli organów administracji publicznej ani w znaczeniu ustrojowym, ani funkcjonalnym. Podejmowane zaś przez nie rozstrzygnięcia procesowe nie zapadają w formie decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. A tylko w tego typu przypadkach sąd administracyjny władny jest do zbadania bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z tych powodów zarzucane przez stronę przewlekłe prowadzenie postępowania sądowego nie spełniało kryterium rzeczowego, określonego w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.
Nie istniały również jakiekolwiek inne podstaw prawne do przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że ocena sprawności toczącego się postępowania sądowego jest przedmiotem odmiennego rodzaju środków prawnych, o których mowa w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.), i z których zresztą strona już korzystała. Jak jednak wynika z art. 4 ust. 1 tej ustawy, sądem właściwym do rozpoznania tego rodzaju skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że swoją skargę strona winna skierować do Sądu Okręgowego we W., nawet jeśli poprzednia skarga została przez ten sąd odrzucona.
Reasumując należało stwierdzić, że skarga wniesiona do tutejszego Sądu podlegała odrzuceniu, albowiem jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad sprawnością postępowań toczących się przed sądami powszechnymi.
Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia.