Uzasadnienie
Pismem z dnia 21 grudnia 2017 r. J. B. (dalej strona lub skarżący) wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. polegającą na braku zawiadomienia go o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w dniu 6 grudnia 2017 r. zwrócił się do MOPS z prośbą o bezzwłoczne poinformowanie go na 7 dni naprzód o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jego mieszkaniu. Tymczasem MOPS w żaden sposób nie zawiadomił go o swojej wizycie, co stoi w sprzeczności z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż kontroli sądowoadministracyjnej nie podlega czynność proceduralna poprzedzająca wydanie decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej jaką jest rodzinny wywiad środowiskowy, ani też zawiadomienie wnioskodawcy o terminie jego przeprowadzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Z kolei stosownie do art. 3 § 2 wskazanej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na szeroko pojmowane akty i czynności organów administracji publicznej, a także na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowanie przez te podmioty.
Przy czym skarga na bezczynność – zgodnie z art. 3 § 8 i 9 p.p.s.a. – może dotyczyć wyłącznie spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. (decyzje administracyjne, niektóre postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte zarówno w ramach postępowania administracyjnego oraz innym wskazanych w tym przepisie procedur, jak i poza nimi.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3).
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W kontekście przywołanych przepisów należy uznać, że skarga została złożona w sprawie niepodlegającej kontroli sądu administracyjnego. Jak zasadnie bowiem zauważył organ w odpowiedzi na skargę, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego – zgodnie z art. 106 ust. 4 w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) – jest jedynie czynnością poprzedzającą wydanie decyzji przyznającej bądź odmawiającej przyznania świadczenia, przeprowadzaną u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej.
Czynność ta sama w sobie nie prowadzi więc bezpośrednio do przyznania bądź odmowy przyznania wnioskowanego przez stronę świadczenia, lecz stanowi jedynie przesłankę mającą wpływ na wydanie w tym przedmiocie stosownej decyzji administracyjnej. Strona niezadowolona z przebiegu wywiadu środowiskowego bądź też mająca zastrzeżenia co do trybu jego przeprowadzenia może zaś podnieść tę kwestię w odwołaniu do organu wyższej instancji, czy też w końcu w skardze skierowanej do sądu administracyjnego. Z tymże wówczas przedmiotem zaskarżenia zawsze będzie wyłącznie decyzja administracyjna, nie zaś czynność podjęta w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie.
W związku z powołanymi okolicznościami skargę wniesioną do tutejszego Sądu należało odrzucić, albowiem jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad prawidłowością przeprowadzenia przez pracowników socjalnych rodzinnego wywiadu środowiskowego tak w odniesieniu do podjętych w jego trakcie poszczególnych czynności przygotowawczych dotyczących choćby wyznaczenia terminu jego sporządzenia, jak i ewentualnej bezczynności organu pomocy społecznej w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia.