Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 28 września 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 296/23

Uzasadnienie

Pismem z 30 maja 2023 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Wałbrzycha w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z powodu wadliwego działania jego pracowników. Do skargi został dołączony wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania sądowego i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie.

Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.).

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.):

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3).

Wymaga zatem zwrócenia uwagi, iż z powyższych uregulowań wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza przede wszystkim katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność (przewlekłość) określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają dodatkowo przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w powołanym przepisie. Według zaś art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu.

Odnosząc przytoczone regulacje do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zgodnie z treścią skargi przedmiotem zaskarżenia stała się według skarżącej bezczynność i przewlekłość Kierownika MOPS (w imieniu którego działa Prezydent Miasta Wałbrzycha) a także jego pracowników w rozpoznawaniu wniosku strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Według skarżącej błędy pracowników nie zostały naprawione, a skarżąca ponosi negatywne konsekwencje finansowe wadliwych działań pracowników organu.

Wniesiona skarga dotyczy bezczynności i przewlekłości organu w zakresie rozpoznania skarg złożonych w trybie postępowania skargowego uregulowanego w przepisach działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm. – dalej jako k.p.a.). W myśl art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że skarga wniesiona w trybie art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Skargi te są załatwiane w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi). W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny, ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zainteresowanemu podmiotowi nie przysługuje prawo do zaskarżenia niesatysfakcjonującej odpowiedzi (por. np. postanowienia w sprawach sygn. akt: IV SA/Wr 246/21, II SA/Ol 514/21, VII SAB/Wa 141/20 i powołane tam orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

Powyższe stanowisko zaprezentował również już Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Lublinie w kilku sprawach skarżącego na uchwały organu wydane w ramach rozpatrzenia jego skarg wniesionych w trybie art. 227 k.p.a.

Podsumowując, forma działalności administracji obejmująca skargi powszechne w rozumieniu działu VIII k.p.a. nie została wymieniona w art. 3 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r. sygn. akt III SAB 7/99, CBOSA). Możliwość zaskarżenia działań realizowanych w ramach tego postępowania nie została także przewidziana w żadnej ustawie szczególnej. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kontroli sądów administracyjnych. W konsekwencji w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.) niezależnie od formy, jaka zostanie temu nadana.

W konsekwencji stwierdzić należało, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego przez organ z powodu wadliwego działania jego pracowników nie należy do kategorii spraw, które podlegają kontroli sądów administracyjnych i jako niedopuszczalna z tej przyczyny podlega odrzuceniu.

Z tych względów Sąd odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.

Odrębnym postanowieniem z dnia 27 września 2023 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.