Uzasadnienie
2 Sygn. akt IV SAB / Wr 3/05
S. S. w dniu [...] r. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę " na Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej MSM [...] we W. za odmowę udostępnienia " informacji publicznej z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198,zezm.).
Skarga wniesiona została w związku z tym, iż w dniu [...] r. S. S., będący członkiem Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] we W. (dalej MSM [...]), podczas pobytu w siedzibie MSM [...] zażądał pełnej i wiarygodnej informacji w sprawie realizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, dot. ustanowienia prawa odrębnej własności lokalu i gruntu.
Skarżący chciał otrzymać do wglądu następujące dokumenty:
- 1) wniosek MSM [...] do Wojewody D. z dnia [...] r. L.dz. [...] w sprawie zapewnienia dotacji budżetowej na pokrycie kosztów związanych z rozgraniczeniem nieruchomości oraz ewidencją gruntów i budynków, w tym również uzasadnionych kosztów prac geodezyjnych;
- 2) wniosek do Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. L.dz. [...] dotyczący nabycia, z zastosowaniem bonifikaty, prawa własności gruntów będących w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni.
S. S. nie otrzymał bezzwłocznie wyżej wymienionych dokumentów, został zobowiązany natomiast do złożenia stosownego wniosku i został poinformowany, iż wgląd do pism będzie możliwy w ciągu 30 dni. Nie stało się tak jednak i w dniu [...] r., podczas kolejnej bytności skarżącego w siedzibie Spółdzielni, a w dniu [...] r. S. S. otrzymał pismo Prezesa MSM [...], z którego wynika, że nie skorzystał w dniu [...] r. z możliwości wglądu do dokumentów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S. zażądał w szczególności nakazania Zarządowi MSM [...] natychmiastowego przedłożenia mu do wglądu lub przekazania odpisów powyżej wymienionych pism Spółdzielni kierowanych do organów administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargę MSM [...] wnosiła o jej oddalenie podając w uzasadnieniu, iż jej zdaniem, informacji jakich żąda skarżący nie
Sygn. akt IV SAB /Wr 3/05 3 można uznać za informację publiczną, gdyż wymienione pisma wnioski MSM [...] nie wywołują jeszcze żadnych skutków prawnych, tj. członkowie Spółdzielni nie nabywają na ich mocy żadnych praw.
Wniosek skierowany do Wojewody miał jedynie na celu zarezerwowanie środków finansowych w budżecie na ewentualne wydatki Spółdzielni " w procesie uwłaszczeniowym ". Natomiast wniosek do Gminy o wykup na własność gruntów będących w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni bez stosownych uchwał właściwych organów nie pociągał za sobą żadnych skutków prawnych.
Skarżący wezwany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do oświadczenia się, czy przed wniesieniem skargi wystąpił o usunięcie naruszenia prawa, jak stanowi art. 52 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) podał, że jego zdaniem temu wymogowi czyni zadość wyczerpanie drogi w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym, co wcześniej uczynił.
Obecny na rozprawie w dniu 19.05.2005 r. S. S. podtrzymał skargę w całości, natomiast pełnomocnik MSM [...] na rozprawie zgłosił wniosek o odrzucenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem skargi jest udostępnienie informacji publicznej, przy czym podmiotem zobowiązanym do tego udostępnienia miałyby być organy spółdzielni mieszkaniowej MSM [...].
Podstawę obowiązku udostępnienia informacji publicznej przez spółdzielnie mieszkaniowe upatrywać można jedynie w przepisach art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, ze zm.). Stanowią one, że obowiązek taki dotyczy w szczególności podmiotów reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.
Należy zauważyć, iż w odniesieniu do spółdzielni mieszkaniowych istniały wątpliwości dotyczące stosowania przez te podmioty przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Niemniej w orzecznictwie dawnego NSA ukształtowana została linia, według której ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zastosowanie również do spółdzielni mieszkaniowych. Należą one bowiem do grupy podmiotów reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, o którym mowa w 4 Sygn. akt IV SAB /Wr 3/05 art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt II SAB 113/02 LEX nr 78061.
Natomiast w dniu 11 kwietnia 2005 r. została podjęta w trybie art. 187 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem w związku z wyłonieniem się zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 1/05, w której przyjęto, iż przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych.
NSA po rozważeniu w pierwszej kolejności treści konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP) i podkreśleniu, iż w ujęciu konstytucyjnym prawo do uzyskania informacji zostało wyraźnie związane z działalnością organów władzy publicznej, działalnością osób pełniących funkcje publiczne oraz z działalnością innych podmiotów, jeżeli wykonują zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa przyjął, że przepis art. 4 o dostępie do informacji publicznej powinien być interpretowany w kontekście art. 61 Konstytucji RP wskazującym, działalność jakich podmiotów stanowi przedmiot informacji.
Jak podano w uchwale NSA przykładowe wyliczenie w art.. 4 ust. 1 pkt 1- 5 ustawy podmiotów zobowiązanych, poprzedzone ogólnym określeniem "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne " wymaga, aby w każdym przypadku dokonywania oceny, czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, koniecznie ustalić, czy podmiot ten mieści się w wyżej zacytowanym ogólnym pojęciu.
Wskazując na obowiązujące przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1848, ze zm.) oraz ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 116, ze zm.) NSA w cyt. uchwale stwierdził, iż spółdzielnia mieszkaniowa jest dobrowolnym zrzeszeniem (korporacją) osób fizycznych, które w tej formie organizacyjnej zmierzają do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swoich członków i ich rodzin oraz potrzeb gospodarczych, kulturalnych, oświatowych i innych społecznych potrzeb, ale tylko członków tej spółdzielni, wynikających z zamieszkiwania w budynku czy spółdzielczym osiedlu, a także w tych budynkach, w których lokale i domy jednorodzinne są własnością członków spółdzielni.
Spółdzielnie mieszkaniowe jako osoby prawne są podmiotem praw i obowiązków do majątku spółdzielni w znaczeniu cywilnoprawnym.
W znaczeniu ekonomicznym mienie spółdzielni jako ogół praw majątkowych jest prywatną własnością członków.
Na tle powyższych rozważań NSA stwierdził, że nie wymaga dowodzenia to, że spółdzielnie mieszkaniowe nie mieszczą się w pojęciu "władzy publicznej ", bowiem nie są one organami państwowymi ani samorządowymi, nie są też innymi podmiotami sprawującymi w imieniu wymienionych organów funkcje publiczne.
Brak też jest podstaw prawnych, by działalność spółdzielni mieszkaniowych można było utożsamiać z wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, skoro działalność spółdzielni ogranicza się do realizacji podstawowego celu, jakim jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków danej spółdzielni mieszkaniowej i ich rodzin.
Spółdzielnie mieszkaniowe nie dysponują majątkiem publicznym, skoro w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej oznacza to mienie państwowe, mienie komunalne oraz mienie należące do podmiotów sektora finansów publicznych.
Oddanie spółdzielni mieszkaniowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie powoduje, że spółdzielnia dysponuje majątkiem publicznym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy. Nie stanowi dysponowania majątkiem publicznym zaciągnięcie kredytów przez spółdzielnię mieszkaniową, czy też poręczenie ich spłaty przez Skarb Państwa. Przewidziana w obowiązującym stanie prawnym pomoc państwa jest jedynie wyrazem wspierania budownictwa mieszkaniowego, a nie dysponowania mieniem publicznym przez spółdzielnię mieszkaniową.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni zgadza się z przytoczonym stanowiskiem NSA, w tym także ze stwierdzeniem, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być traktowana jako uzupełnienie niedostatków przepisów ustrojowych regulujących funkcjonowanie spółdzielni mieszkaniowych, a tym bardziej jako środek zaradczy na wadliwe praktyki organów spółdzielni ograniczające korzystanie z praw wynikających z członkostwa.
Wobec przyjęcia, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych należało stwierdzić, iż sprawa skargi S. S. nie należy do właściwości sądu administracyjnego, w związku z czym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono Jak w sentencji.