Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez O. A. Z. Z. w W. reprezentowany przez jego Prezesa J. B. jest bezczynność organu - Rzecznika Dyscyplinarnego dla Nauczycieli przy Wojewodzie D. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem skarżącego dnia [...] r.
Na rozprawie przed sądem administracyjnym w dniu 30 maja 2012 r. skarżący zgłosił wniosek o wyłączenie sędziego Tadeusza Kuczyńskiego ze składu orzekającego do rozpoznania niniejszej sprawy, jednocześnie wnioskując o zakreślenie 7 –dniowego terminu celem uzasadnienia przedmiotowego wniosku. W uzasadnieniu tego wniosku jako przyczynę uzasadniającą wyłączenie sędziego Tadeusza Kuczyńskiego skarżący wskazał na nierówne jego traktowanie w porównaniu z identyczną co do przedmiotu sprawą, w której wskazany sędzia orzekał, uczestnicząc w wydaniu wyroku z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 20/11. Według skarżący sędzia we wskazanej sprawie ze skargi na bezczynność organu przyjął metodologię pracy, polegającą na ustaleniu czy żądana informacja jest informacją publiczną oraz organ jest w posiadaniu powyższej informacji, bowiem tylko wówczas może być zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej. W ocenie skarżącego, wskazany sędzia we wszystkich sprawach ze skarg wywiedzionych przez skarżącego przeciwko Rzecznikowi Dyscyplinarnemu przy Wojewodzie D. nie postępuje w taki sam sposób.
W związku ze złożonym wnioskiem sędzia złożył pisemne oświadczenie, że w przedmiotowej sprawie nie istnieje między nimi, a stroną tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozpoznawanej sprawie oraz nie występują w sprawie żadne okoliczności wymienione w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. W związku z tym, że tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie.
Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony lub na żądanie tego sędziego, którego dotyczą, nie są wymienione w ustawie w sposób wyczerpujący. Ustawodawca tylko ogólnie je scharakteryzował poprzez odwołanie się do stwierdzenia, że chodzi o taki "stosunek osobisty" między sędzią a jedną ze stron, który "mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego".
W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Z wykładni tego przepisu dokonywanej w judykaturze i piśmiennictwie wynika, że o osobistym charakterze stosunku łączącego sędziego z jedną ze stron decyduje rodzaj jego emocjonalnego zaangażowania w odniesieniu do strony postępowania sądowego. Jako przykłady wskazuje się: przyjaźń, nienawiść, więź rodzinną, powiązania majątkowe i gospodarcze, jak również ujawnioną niechęć lub sympatię do strony albo faworyzowanie jednej ze stron kosztem drugiej. Stosunek osobisty jest z zasady stosunkiem emocjonalnym lub też z natury gospodarczej (postanowienie SA w Łodzi z 5 lutego 1992 r., I A/Co 2/92, OSA 1993, nr 9, poz. 67 oraz "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, wydanie 2, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 173).
Natomiast ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego, albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (postanowienie SN z 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59 oraz "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, wydanie 2, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 173).
Stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny.
Z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego nie wynika, aby pomiędzy wymienionym sędzią a skarżącym zachodził stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie SN z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55).
Odnosząc się zatem do okoliczności podnoszonych przez skarżącego, mających uzasadniać przedmiotowy wniosek, stwierdzić należy, że nie stanowią one przesłanek, o których mowa w art. 18 p.p.s.a, stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego. Skarżący również nie uprawdopodobnił, aby w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego. W szczególności powodu do wyłączenia sędziego od rozstrzygania w danej sprawie nie stanowi błędne – według oceny skarżącego – przekonanie o stosowaniu niewłaściwej metodologii pracy przez sędziego,a także prezentowane przez stronę niezadowolenie z wyroku, jaki zapadł z jej skargi w innej sprawie.
Tytułem wyjaśnienia w tym miejscu wskazać należy, że zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 ustawy p.p.s.a. jest to, że wojewódzki sąd administracyjny na rozprawach i posiedzeniach jawnych orzeka w składzie trzech sędziów zawodowych. Wyjątki od tej reguły przewidziane są w omawianej ustawie oraz w ustawach szczególnych. Zgodnie z § 40 i 41 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) przed rozprawą odbywa się narada wstępna składu orzekającego w celu omówienia występujących w sprawie zagadnień. Z kolei przewodniczący składu orzekającego zapewnia, aby:
- 1) członkowie składu orzekającego zapoznali się z aktami sprawy przed posiedzeniem;
- 2) posiedzenie rozpoczęło się punktualnie i przebiegało w sposób niezakłócony;
- 3) w toku posiedzenia nie pominięto okoliczności koniecznych do wyjaśnienia sprawy i jej sprawnego zakończenia;
4)podczas narady omówiono wszystkie wyłaniające się zagadnienia i aby rozstrzygnięte zostały wszystkie wnioski stron.
Z powyższych unormowań wynika zatem,że wyrok wydawany jest przez skład orzekający w sprawie (nie zaś przez jednego sędziego), na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w odniesieniu do konkretnej sprawy, a kontrola jego zasadności odbywa się jedynie w drodze zaskarżenia – przez sąd wyższej instancji.
Wobec tego przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. ich wyłączenie. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego, albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Natomiast sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (postanowienie SN z 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59 oraz postanowienie NSA z dnia 5.09.2008 r., I OZ 665/08, LEX nr 440113, a także T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 2, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 173).
Skoro skarżący nie wykazał, aby w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego, w świetle oświadczenia złożonego przez sędziego, Sąd doszedł do przekonania, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.