Uzasadnienie
Pismem z 27 lipca 2023 r. G. N. (dalej: strona, skarżący) wniósł bezpośrednio do Sądu skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Legnicy (dalej: Prezes SR, organ) w przedmiocie wydania kopii dokumentów z akt sprawy.
Skarga, jako niewłaściwie wniesiona bezpośrednio do Sądu, została przekazana Prezesowi SR celem udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłania akt sprawy.
Po nadesłaniu skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt. IV SAB/Wr 359/23 jako skarga na bezczynność Prezesa SR w przedmiocie wydania kopii dokumentów z akt sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 1634, dalej: u.p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie.
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 u.p.p.s.a.).
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 u.p.p.s.a.):
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3).
Wymaga zatem zwrócenia uwagi, iż z powyższych uregulowań wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza przede wszystkim katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność określone w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają dodatkowo przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w powołanym przepisie. Według zaś art. 58 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu.
Kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje natomiast kontroli działalności sądów powszechnych, które nie wykonują administracji publicznej a sprawują wymiar sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Zasady udostępniania akt sądowych regulują przy tym nie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, lecz obowiązujących procedur sądowych. Nadto nadzór nad działalnością sądów sprawują sądy wyższych instancji, a nad działalnością administracyjną – prezesi sądów i Minister Sprawiedliwości (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1166). Powyższe prowadzi do wniosku, że niedopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na bezczynność sądu powszechnego w sprawie wydania kopii dokumentów z akt sprawy.
Z tych względów Sąd odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 u.p.p.s.a.