Uzasadnienie
Skargą z dnia 1 III 2024 r. Z. W. (dalej jako "skarżąca") zakwestionowała m.in. bezczynność Wójta Gminy Marciszów (dalej jako "wójt") w zakresie aktualizacji stawki wyjściowej czynszu za 1 m2 powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych z gminnego zasobu mieszkaniowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że obecna stawka czynszu wynosząca 2,50 zł za 1 m2 ustalona została w 2011 r., zaś w międzyczasie zmieniły się zasadniczo uwarunkowania cenowe i gospodarcze na rynku nieruchomości, co obliguje wójta do jej urealnienia. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że ubiegała się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, jednak z powodu nierealnej stawki czynszu, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego, otrzymuje decyzje odmowne. Wydatki na lokal są bowiem uwzględniane wyłącznie do wysokości czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Zaniżona stawka czynszu uniemożliwia skarżącej uwzględnienie realnych wydatków jakie ponosi na stanowiący jej własność lokal, a tym samym wyklucza możliwość otrzymania dodatku mieszkaniowego.
W odpowiedzi na skargę wójt wyjaśnił, że stawka czynszu wynosząca 2,50 zł za 1 m2 ustalona została zarządzeniem nr 99/11 z dnia 15 XI 2011 r. i obowiązuje od 1 III 2012 r. Zaznaczył, że na przestrzeni lat nie zmienił się standard lokali komunalnych. Jest on generalnie niski, zaś gmina z uwagi na ograniczone środki finansowe dokonuje jedynie bieżących napraw, niezbędnych do dalszej eksploatacji budynków. Nadto znaczna cześć najemców to osoby starsze, samotne, borykające się z problemami zdrowotnymi i o niskich dochodach. Stąd też zdecydowano się utrzymać stawki czynszu na dotychczasowym poziomie. Wyjaśniono również, że gmina świadoma jest inflacji i wzrostu kosztów bieżącego utrzymania budynków dlatego nie wyklucza weryfikacji w niedalekiej przyszłości wysokości stawki czynszu.
Skarżąca, pismami procesowymi z dnia 16 V oraz z 12 VI 2024 r. umotywowała obszernie swoje stanowisko, podkreślając konieczność aktualizacji stawek czynszu oraz oświadczając, że jej interes prawny w kwestionowaniu zaniechań wójta w powyższym zakresie wynika z faktu, że ich konsekwencją jest w istocie pozbawienie skarżącej prawa do dodatku mieszkaniowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skargę należało uznać za niedopuszczalną.
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich, może zaskarżyć tego rodzaju zaniechanie lub czynność do sądu administracyjnego.
Powyższe wynika z art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 III 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, ze zm.), zwanej dalej "USG".
Zgodnie z art. 101 ust. 1 USG, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Stosownie zaś do art. 101a ust. 1 USG, przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich.
Z powołanych przepisów wynika więc m.in. prawo do kwestionowania zaniechań organu gminy w zakresie "czynności nakazanych prawem", w tym sytuacji tzw. zaniechań prawodawczych.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażane było stanowisko, że skarga na bezczynność w zakresie działalności prawodawczej gminy może być skuteczna jedynie w przypadku gdy przepisy prawa nakładają na organ gminy "obowiązek" podjęcia uchwały lub zarządzenia w określonej sprawie (zob. np.: postanowienie z 18 IV 2007 r., I OSK 396/07; postanowienie z 12 V 2011 r., II OSK 803/11; wyrok z dnia 5 III 2020 r., II OSK 1131/18 – publ. CBOSA).
W rozpatrywanym przypadku kwestionowana jest bezczynność w zakresie aktualizacji stawki wyjściowej czynszu za 1 m2 powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych z gminnego zasobu mieszkaniowego.
Podstawę prawną do podjęcia zarządzenia w powyższym zakresie stanowi art. 7 ust. 1 w zw. z art. 8 pkt 1 ustawy z 21 VI 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 725, ze zm.). Według art. 7 ust. 1 powołanej ustawy, w lokalach wchodzących w skład publicznego zasobu mieszkaniowego właściciel ustala stawki czynszu za 1 m2 powierzchni użytkowej lokali, z uwzględnieniem czynników podwyższających lub obniżających ich wartość użytkową, a w szczególności: 1) położenia budynku;
- 2) położenia lokalu w budynku;
- 3) wyposażenia budynku i lokalu w urządzenia techniczne i instalacje oraz ich stanu;
- 4) ogólnego stanu technicznego budynku. Zgodnie zaś z art. 8 pkt 1 tej ustawy, jeżeli właścicielem jest jednostka samorządu terytorialnego, stawki czynszu, o których mowa w art. 7, ustala organ wykonawczy tej jednostki w przypadku gminy - zgodnie zasadami polityki czynszowej oraz warunkami obniżania czynszu określonymi w wieloletnim programie gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy.
Oceniając powyższą regulację z perspektywy wymagań dopuszczalności skargi wynikających z art. 101a ust. 1 USG, stwierdzić należy, że z przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie wynika normatywny obowiązek organu gminy przeprowadzania zmiany czy aktualizacji stawki czynszu określonej na podstawie art. 8 pkt 1. Przepisy te nie obligują organu gminy do zmian w tym zakresie i nie wyznaczają żadnych terminów dla takich zmian. Skoro więc z przepisów prawa nie wynika obowiązek podjęcia przez wójta zarządzenia zmieniającego ustaloną w 2011 r. stawkę czynszu za 1 m2 powierzchni użytkowej lokali, to skargę na bezczynność w tym zakresie należało uznać za niedopuszczalną. Nie kwestionując argumentacji przywołanej przez skarżącą, odwołującej się do względów celowości czy gospodarności, podkreślić należy, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej wyłącznie pod kątem kryterium legalności działania.
Jak wynika z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa, sąd postanowieniem odrzuca skargę, która jest niedopuszczalna. W konsekwencji Sąd orzekł na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa.