Uzasadnienie
UZASADNENIE
Wnioskiem z dnia 7 listopada 2019 r., przesłanym pocztą elektroniczną, adresowanym do Zarządu Dróg Powiatowych w O. (dalej: podmiot zobowiązany, organ) M. G. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie, a mianowicie:
" 1. Na jakim etapie realizacji jest projektowana dokumentacja techniczna dotycząca budowy ciągu pieszo rowerowego na drodze powiatowej nr [...] S.- K.?
- 2. Czy został wykonany projekt i kosztorys inwestorski powyższego zadania? Jeśli tak to proszę o podanie kosztów wykonania zadania, rozkładając kwotę na wykonanie dokumentacji projektowej i realizację inwestycji.
- 3. Czy było podpisywane porozumienie z Gminą S. na realizację zadania?
- 4. Czy w ramach realizacji zadania - dokumentacji projektowej lub koncepcji projektowej - koszty ponosi lub ponosiła Gmina S. i jakiekolwiek Sołectwo z Gminy S., jeśli tak to proszę o podanie kwoty ile Gmina S. i ile wskazane Sołectwo.
- 5. W jakim terminie ma zakończyć się wykonanie dokumentacji technicznej zadania?"
Wnioskodawca domagał się przesłania powyższej informacji drogą pocztową na adres Rady O. oraz drogą mailową na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej.
W dniu 22 stycznia 2020 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Zarządu Dróg Powiatowych w O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów:
- - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
- - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Według skarżącego, podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, co czyni skargę zasadną i konieczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w dniu 20 listopada 2019 r. została sporządzona pisemna odpowiedź na wniosek z dnia 7 listopada 20219 r. (pismo nr ZDP-DT.1431.7.2019.SA), która w dniu 21 listopada 2019 r. została wysłana drogą elektroniczną na wskazany przez wnioskodawcę adres email: [...] (taki sam adres jak wskazany w skardze).
Organ wskazał, że wnioskodawca w adresie mailowym pomylił myślnik z kropką, podając nieprawidłowy adres email i wiadomość z informacją publiczną nie dotarła do adresata. Natomiast odpowiedź nie została wysłana drogą pocztową, gdyż we wniosku nie podano adresu, wskazano ogólnie Radę Powiatu, adres nie był również możliwy do ustalenia na podstawie adresu nadania. Tym samym, pracownik organu uznał, że wysłanie odpowiedzi na wskazany adres email i elektroniczna droga złożenia wniosku, będzie wystarczające, tym bardziej, że mailowo wysłany został oficjalny dokument, który można wydrukować.
Dodatkowo organ wywodził,że w międzyczasie, Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych kilkukrotnie spotykał się i rozmawiał z wnioskodawcą, ani razu nie został poinformowany, że informacja publiczna nie dotarła do adresata. Po otrzymaniu skargi pomimo błędnego adresu wskazanego we wniosku, organ analizując akta sprawy i dane ze strony internetowej Rady Powiatu znalazł błąd w adresie email wnioskodawcy. Informacja publiczna ponownie została wysłana na poprawny adres email [...], a także pomimo braku na stronie Starostwa Powiatowego w O. adresu Rady Powiatu O., przedmiotowa informacja publiczna została przekazana do biura Rady Powiatu O. Zdaniem organu, w terminie ustawowym 14 dni od złożenia wniosku o udostępnienie informacji drogą mailową, tą samą drogą udzielono jej, uczyniono to nie tylko w ustawowym terminie, ale również przed złożeniem przez skarżącego skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, o czym stanowi art. 149 §1 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.
Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.
Przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest prawo do informacji publicznej udzielanej na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U z 2019 r. poz.1429).Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje wymienione w art. 7 ust.1 u.d.i.p. różne sposoby udostępniania. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p.
Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadzają minimum formalizmu w zakresie procedury wnioskowej, złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie zostało bowiem obwarowane żadną szczególną formą lub wymogami formalnymi. W zasadzie postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej wszczynane jest na wniosek pisemny, jeżeli jednak informacja może być udzielona ustnie niezwłocznie, wystarczy wniosek ustny. Wniosek nie musi być sformułowany w określony sposób, nie wymaga uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego, a jedynie w miarę precyzyjnego wskazania zakresu żądanych informacji oraz określenia miejsca i sposobu dostarczenia (odbioru) tych informacji.
W związku z tym w praktyce istnieje ogromna dowolność w artykułowaniu swoich żądań w zakresie dostępu do informacji publicznej, bowiem żaden z przepisów komentowanej ustawy nie nakłada wymogów proceduralnych.
Wniosek o udzielenie informacji publicznej można złożyć drogą elektroniczną i powinien być on opatrzony bezpiecznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Wprawdzie bezpieczny e-podpis jest konieczny, lecz jego brak nie powoduje bezskuteczności wniosku o udzielenie informacji publicznej, stanowi jedynie brak formalny podania (zob. wyrok z 21 listopada 2007 r. sygn. II SAB/Gd 25/07, LEX nr 338685). Brak e-podpisu to wada formalna, którą trzeba uzupełnić, w przeciwnym wypadku wniosek pozostawiony zostanie bez rozpoznania. Nie oznacza to jednak, że nie można przesłać zwykłego e-maila z prośbą o udzielenie informacji publicznej. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 marca 2009 r., sygn. I OSK 1277/08 (ONSAiWSA 2010, nr 5, poz. 91), przyjmując, że za wniosek pisemny o udzielenie informacji publicznej uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną, i to nawet gdy do jej autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny.
Wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem. Wnioskodawca może to uczynić również drogą elektroniczną, podając adres swojej poczty e-mailowej. Wniosek taki wszczyna postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej, ale na tym etapie nie mają jeszcze zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Co do zasady, termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku, przy czym dzień, w którym wniosek wpłynął lub został osobiście złożony, nie jest wliczany do 14-dniowego terminu, przewidzianego dla udzielenia informacji. W terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., adresat wniosku jest również zobligowany poinformować wnioskodawcę o tym, że żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub o nieposiadaniu wnioskowanej informacji.
W kontrolowanej sprawie pozostaje poza sporem,że stosowny wniosek skarżący złożył. Jak wynika z materiału aktowego przedmiotowy wniosek wpłynął do organu drogą elektroniczną w dniu 7 listopada 2019r., zaś adresat wniosku na ten wniosek zareagował pismem z dnia 21 listopada 2019 r., udzielając wnioskodawcy odpowiedzi. Powyższe pismo będące odpowiedzią na wniosek przesłane zostało drogą elektroniczną na adres e- mail wskazany we wniosku. Analiza treści powyższego pisma organu z dnia 21 listopada 2019 r., stanowiącego odpowiedź na wniosek, w kontekście złożonej przez wnioskodawcę skargi na bezczynność organu wymaga stwierdzenia, że złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku automatycznego udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on stwierdzić, czy jest on w posiadaniu wnioskowanej informacji, a następnie czy przepisy komentowanej ustawy znajdują zastosowanie w danej sytuacji.
W przypadku pozytywnej odpowiedzi w dalszej kolejności podmiot zobowiązany powinien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
W badanej sprawie pozostaje również poza sporem fakt, że informacje objęte przedmiotowym wnioskiem mają walor informacji publicznej, zaś adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Spór między stronami dotyczy jedynie oceny tego,czy organ zareagował na przedmiotowy wniosek w ustawowym terminie, przewidzianym ustawą o dostępie do informacji publicznej, a w konsekwencji oceny prawidłowości zastosowanej prawnej formy działania przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej.
Wobec tego ocena w takim kontekście działania organu podjętego w celu załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, nie uzasadnia zarzutu jego bezczynności. Podkreślić w tym miejscu należy, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w zakresie dostępu do informacji publicznej jest wówczas, gdy podmiot zobowiązany nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udzielenie takiej informacji lub odmawia udzielenia informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej, względnie nie podejmuje innej czynności uzasadnionej przepisami powołanej ustawy.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku, bowiem przyjęty przez organ tryb procedowania w odniesieniu do żądania objętego przedmiotowym wnioskiem ocenić należy jako prawidłowy. Organ w terminie przewidzianym przez ustawodawcę sporządził odpowiedź na ten wniosek i przesłał ją drogą elektroniczną na adres wskazany we wniosku. Fakt wskazania przez podmiot zainteresowany informacją publiczną błędnego adresu e- mail nie może obciążać podmiotu zobowiązanego.
W świetle ujawnionych okoliczności sprawy, w tej konkretnej sytuacji nie może skarżący przerzucać na organ skutków błędnego podania adresu, na który należy udzielić informacji. Podmiot zobowiązany był bowiem związany nie tylko treścią i zakresem wniosku, ale również wskazanym przez wnioskodawcę adresem pod który należy przesłać informację. Temu obowiązkowi organ w badanej sprawie zadośćuczynił. W sytuacji wskazania nieprawidłowego adresu, skarżący powinien był liczyć się z ewentualną konsekwencją takiego stanu rzeczy. Natomiast nie do zaakceptowania jest stanowisko, wedle którego podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ma obowiązek poszukiwania prawidłowego adresu dla potrzeb udzielenia odpowiedzi na wniosek. Nie są to czynności, które są wymagane ustawą o dostępie do informacji publicznej
Konkludując powyższe rozważania, stwierdzić należy,że działanie podmiotu zobowiązanego w reakcji na żądanie udostępnienia informacji publicznej zmaterializowane w jego piśmie z 21 listopada 2019 r. stanowi - w ocenie Sądu- prawidłową i terminową realizację obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie można tym samym pod adresem organu wyartykułować zarzutu bezczynności, bowiem przyjęty przez niego tryb procedowania w odniesieniu do danych objętych złożonym wnioskiem ocenić należy jako właściwy. Stwierdzenie powyższego oznacza, że pod adresem organu nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut bezczynności w tym zakresie, a tym samym skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.