Uzasadnienie
W dniu 14 stycznia 2020 r. do A we W. (dalej jako A) wpłynął wniosek D. P. (dalej jako wnioskodawca, strona lub skarżący) o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskodawca zwrócił się o informację:
"1. Czy władze Miasta W. poinformowali Państwa o Białej Księdze Szczepień HPV autorstwa Stowarzyszenia Centrum Informacji o Zdrowiu Dobrostan?
- 2. Czy otrzymali Państwo Białą Księgę Szczepień HPV autorstwa Stowarzyszenia Centrum Informacji o Zdrowiu Dobrostan?
- 3. Czy opublikowali Państwo Białą Księgę Szczepień HPV autorstwa Stowarzyszenia Centrum Informacji o Zdrowiu Dobrostan? Jeśli tak, to gdzie można się zapoznać?
- 4. Jakie działania informacyjne podjęli Państwo w związku z otrzymaniem Białej Księgi Szczepień HPV autorstwa Stowarzyszenia Centrum Informacji o Zdrowiu Dobrostan?
- 5. Czy Państwo informowali rzetelnie pacjentów o istnieniu Białej Księgi Szczepień HPV autorstwa Stowarzyszenia Centrum Informacji o Zdrowiu Dobrostan?
- 6. Jakie dowody bezpieczeństwa i skuteczności szczepionek posiada A?
- 7. Czy Państwo honorują dożylne wlewy askobinianu sodu (witamina C)?
- 8. Czy Państwo wspierają działalność Polskiego Pogotowia Antysepsowego?
- 9. Ile NOP-ów odnotowano w A? Gdzie można zapoznać się z listą Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych w [...] A?
- 10. Czy ulotki każdej szczepionki podawanej w [...] A są jawne i dostępne dla każdego do zapoznania się?
- 11. Czy A współpracuje z przemysłem farmaceutycznym? Jeśli tak, to jakie nazwy mają te firmy?
- 12. Ile zarabiają lekarze w A?
- 13. Czy A otrzymuje dotacje od koncernów farmaceutycznych? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Na co idą pieniądze z tych dotacji?".
Pismem z dnia 8 lutego 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnioskodawca skierował skargę na bezczynność Dyrektora A (dalej również jako organ lub podmiot zobowiązany). Zarzucił podmiotowi zobowiązanemu naruszenie art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wnosząc o:
- - zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie siedmiu dni od daty doręczenia akt organowi,
- - wydanie orzeczenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- - wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy,
- - zasądzenie kosztów postepowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że organ naruszył przepisy dotyczące udostępniania informacji publicznej. Wskazał, że w dniu 10 stycznia 2020 r. wysłał wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który organ otrzymał w dniu 14 stycznia 2020 r. Do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił żądanej informacji ani nie wydał decyzji odmownej. Skarżący powołał orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynika, że szpital jako organ publiczny jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor A wskazał, że pismem z dnia 10 stycznia 2020 r. (14 stycznia 2020 r. - data wpływu do organu) skarżący wystąpił z wnioskiem zawierającym 13 pytań dotyczących informacji publicznej. Według organu, zadane pytania wymagały dokonania analizy dokumentów, dlatego odpowiedzi udzielono w dniu 10 lutego 2020 r., tym samym przekraczając wymagany termin 14-dniowy. Pismo, które zawierało odpowiedzi na wszystkie pytania wniosku wysłano do skarżącego listem poleconym, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 10 lutego 2020 r. W ocenie Dyrektora A, skoro żądane informacje zostały skarżącemu udzielone to wniosek o udzielenie informacji należy uznać za bezprzedmiotowy. Zdaniem organu, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa bowiem wniosek o udzielenie informacji zawierał aż 13 pytań obejmujących różne dziedziny działalności A a odpowiedź na nie wymagała dużego nakładu pracy.
Skoro bezczynność nie miała charakteru rażącego to także pozostałe wnioski zawarte w skardze nie powinny zostać uwzględnione. Podkreślono, że informacja została wysłana do skarżącego jeszcze przed przekazaniem skargi do Sądu, z własnej inicjatywy i bez konieczności nałożenia zobowiązania przez Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429, dalej przywoływanej jako: u.d.i.p.), stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., przywoływanej dalej jako: u.p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 1 u.p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a.).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 u.p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie wnoszenie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10). Wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Wobec powyższego skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 u.p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli – tak jak w niniejszym postępowaniu – przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tej przyczyny, w takim trybie niniejsza sprawa została rozpoznana.
Na wstępie wskazać należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności po myśli art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 u.p.p.s.a. W odmiennej sytuacji, tj. gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, wówczas skargę należy oddalić.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa udostępnienia lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie na etapie złożenia skargi do tut Sądu było rozważenie, czy wszystkie żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną, a tym samym czy Dyrektor A był zobowiązany do ich udzielania. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie Sąd zobowiązany był do oceny, czy w dniu wydania wyroku organ nadal pozostaje w bezczynności co do załatwienia wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej.
Jak wynika z akt sprawy, po wniesieniu w drodze elektronicznej w dniu 8 lutego 2020 r. skargi do tut. Sądu za pośrednictwem organu, Dyrektor A pismem z dnia 10 lutego 2020 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 10 stycznia 2020 r. (wysłanym listem poleconym w dniu 10 lutego 2020 r.). Przedmiotowa skarga wraz z odpowiedzią na nią wpłynęła do Sądu w dniu 17 lutego 2020 r.
Organ udzielił wyczerpującej odpowiedzi na pytania 1, 2, 6, 7, 9, 10, 11 i 12, natomiast odnośnie pytań 3,4,5,8 i 13 wskazał, iż pytania go nie dotyczą, bądź to z tego powodu, że A nie otrzymał takich informacji lub Białej Księgi Szczepień HPV, a tym samym nie mógł podjął czynności, o których mowa była we wniosku informacyjnym strony, bądź też nie wspierał działalności Polskiego Pogotowia Antysepsowego, ani nie otrzymywał dotacji od firm farmaceutycznych.
Stwierdzić zatem należało, że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne, w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a, podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, o którą zawnioskował, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności przez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a u.p.p.s.a. Należy brać zatem pod uwagę, że po otrzymaniu skargi w dniu 8 lutego 2020 r., organ dwa dni później, tj. pismem z dnia 10 lutego 2020 r., udzielił wnioskowanej informacji. Łączne opóźnienie w udzieleniu wnioskowanej informacji wyniosło 12 dni (skoro organ otrzymał wniosek w dniu 14 stycznia 2020 r. to 14 – dniowy termin do udzielenia informacji minął w dniu 28 stycznia 2020 r.). Stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.
Zaistniałe opóźnienie w stosunku do ustawowego terminu zostało wyjaśnione przez organ. Wyjaśnienie to nie wpływa wprawdzie na kwestię uwzględnienia skargi co do stwierdzenia bezczynności, lecz świadczy o staraniu organu w przedstawieniu przyczyn opóźnienia, co należy wziąć także pod uwagę. Uwzględniając motywy działania organu nie można dopatrzeć się jednoznacznej złej woli organu w procesie udostępniania skarżącemu żądanej informacji. Sąd uwzględnił fakt, że organ, nie kwestionując swojego obowiązku w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w dniu 10 lutego 2020 r. po otrzymaniu skargi, jeszcze w tym samym dniu rozpoznał wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
Nie można zatem przyjąć, że bezczynność organu była spowodowana lekceważeniem podmiotu wnioskującego, czy też celowym przedłużeniem postępowania, wobec czego nie sposób zakwalifikować zaistniałej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W takim stanie rzeczy Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w myśl art. 149 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oparte zostało na dyspozycji art. 149 § 1a u.p.p.s.a.
W zaprezentowanym wyżej świetle Sąd nie uwzględnił również wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny uznając, że ma ona pełnić rolę prewencyjną, a jej wymierzenie przez Sąd powinno być ostatecznością. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w analizowanej sprawie, stąd też w tej części skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w pkt III wyroku.
Zawarte w punkcie IV wyroku orzeczenie o kosztach sądowych znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 200 u.p.p.s.a. Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota 100 zł odpowiada wartości wpisu od skargi, jaki skarżący uiścił inicjując postępowanie sądowe w sprawie.