Uzasadnienie
W dniu 15 grudnia 2022 r. R. H. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy Chocianów z wnioskiem o udostępnienie w formie elektronicznej informacji publicznej w postaci skanów planów finansowych na rok 2023 instytucji kultury, tj. Regionalnego Centrum Kultury i Biblioteki Publicznej w C. Burmistrz Miasta i Gminy Chocianów w dniu 19 grudnia 2023 r. przekazał powyższy wniosek do Regionalnego Centrum Kultury.
Pismem z dnia 2 stycznia 2023 r. Dyrektor Regionalnego Centrum Kultury wezwał wnioskodawcę do wskazania w terminie 14 dni powodów, dla których spełnienie żądania wniosku będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, ponieważ żądana informacja wymaga przetworzenia. Jednocześnie wskazano, ze w przypadku braku odpowiedzi w terminie wniosek pozostanie bez odpowiedzi.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w zakresie udostępnienia informacji publicznej, wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i wniósł o zobowiązanie Burmistrza Miasta i Gminy do załatwienia wniosku, stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że zwróciła się z wnioskiem do organu, będącego organizatorem dla gminnych instytucji kultury o udostępnienie informacji publicznej. Do dnia złożenia skargi podmiot zobowiązany nie odpowiedział na wniosek. Natomiast w dniu 2 stycznia 2023 r. strona otrzymała pismo od Regionalnego Centrum Kultury, ale nie stanowiło ono odpowiedzi na wniosek. Ponadto Dyrektor Regionalnego Centrum Kultury powołał się na wniosek z 19 grudnia 2022 r., a więc złożony w innej sprawie. Poza tym plan finansowy nie stanowi informacji przetworzonej, bowiem wnioskodawca żądał jedynie skan dokumentu.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że Regionalne Centrum Kultury jest odrębną od Gminy osobą prawną i Burmistrz nie dysponuje planami finansowymi tej jednostki. Organ założycielski nie ma wpływu na plan finansowy instytucji kultury ani też go nie zatwierdza, a jedynie przekazuje dotację, w oparciu o którą plan jest sporządzany. Dlatego też Burmistrz przekazał wniosek z dnia 15 grudnia 2023 r. do Regionalnego Centrum Kultury w dniu 19 grudnia 2023 r. Zapewne z uwagi na datę przekazania wniosku, został on powołany jako wniosek z dnia 19 grudnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 217 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m. in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanej sprawie zaskarżeniu podlegała bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej u.d.i.p.), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Mając powyższe regulacje na uwadze należy podkreślić, że w toku oceny zasadności skargi w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia, czy podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wnioskowała strona skarżąca, miały charakter informacji publicznej oraz czy żądanie wnioskodawcy zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej.
Wniosek skarżącego z dnia 15 grudnia 2022 r. został złożony do Burmistrza Miasta i Gminy. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wyjaśnił, że nie dysponuje żądaną przez skarżącego informacją publiczną, w związku z czym wniosek został przekazany do organu właściwego, dysponującego żądaną informacją publiczną, tj. do Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury.
Natomiast skarżący w skardze do WSA wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia mu informacji żądanej we wniosku na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując że nie otrzymał do dnia złożenia skargi żadnej odpowiedzi na jego wniosek od Burmistrza Miasta i Gminy.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Burmistrz Miasta i Gminy – jako podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. – zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznych.
Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca przybliżył w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W szczególności walor informacji publicznej będą posiadały informacje o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.).
Stąd też jakiekolwiek zadysponowanie majątkiem publicznym będzie stanowiło informację publiczną, niezależnie nawet od przeznaczenia wydatkowanych środków publicznych i celu, jaki mają one zaspokoić. To nie przeznaczenie środków publicznych decyduje bowiem o tym, czy konkretna informacja ma walor informacji publicznej. Już bowiem sam fakt ich wydatkowania sprawia, że informacje na ten temat mają publiczny charakter i winny podlegać ujawnieniu w trybie i na zasadach określonych ustawą o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Łd 17/16 oraz we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wr 323/15).
W ocenie Sądu, oczekiwane przez stronę we wniosku informacje – plany finansowe na rok 2023 Regionalnego Centrum Kultury, stanowią informację publiczną, albowiem dotyczą one wydatków ponoszonych przez Gminę (dotacja), a więc finansowanych ze środków publicznych. Są to informacje o sposobie wydatkowania środków publicznych przez jednostkę samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.).
W związku z powyższym skarżący uprawniony jest do uzyskania informacji żądanej we wniosku, tj. informacji dotyczącej planów finansowych na rok 2023 Regionalnego Centrum Kultury.
Należy zauważyć, że z dostępnych materiałów sprawy wynika, iż organ ograniczył się jedynie do przekazania wniosku do Regionalnego Centrum Kultury, nie informując o przekazaniu wniosku skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że nie dysponuje żądaną informacją publiczną, bowiem nie opracowuje planów finansowych Regionalnego Centrum Kultury, a jedynie zobowiązany jest do przekazania dotacji tej jednostce.
Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 194) działalność kulturalną mogą prowadzić osoby prawne, osoby fizyczne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 cyt. ustawy instytucje kultury uzyskują osobowość prawną i mogą rozpocząć działalność z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez organizatora.
Natomiast stosownie do art. 28 ust. 3 cyt. ustawy organizator przekazuje instytucji kultury środki finansowe w formie dotacji:
- 1) podmiotowej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów;
- 2) celowej na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji;
- 3) celowej na realizację wskazanych zadań i programów.
W myśl art. 27 ust. 1 cyt. ustawy instytucja kultury gospodaruje samodzielnie przydzieloną i nabytą częścią mienia oraz prowadzi samodzielną gospodarkę w ramach posiadanych środków, kierując się zasadami efektywności ich wykorzystania. Podstawą gospodarki finansowej instytucji kultury jest plan finansowy ustalony przez dyrektora, z zachowaniem wysokości dotacji organizatora (art. 27 ust. 3). Instytucja kultury sporządza plan finansowy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (art. 27 ust. 4).
Jak wskazał organ, Regionalne Centrum Kultury posiada osobowość prawną. Zgodnie z przepisami ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej organ jako organizator przekazuje Regionalnemu Centrum Kultury środki finansowe w formie dotacji, przeznaczone na działalność tego Centrum. Dyrektor Centrum sporządza samodzielnie plan finansowy z zachowaniem wysokości otrzymanej dotacji otrzymanej od organizatora. Plan finansowy jest podstawą gospodarki finansowej Centrum. Z powyższych względów organ nie dysponuje planem finansowym Centrum i niosek skarżącego został przekazany do Regionalnego Centrum Kultury.
Należy zauważyć, że ocenie Sądu nie podlega argumentacja organu zawarta jedynie w odpowiedzi na skargę, bowiem odpowiedź na skargę stanowi pismo procesowe skierowane do Sądu. W rozpatrywanej sprawie, organ zobowiązany był do poinformowania skarżącego o nieposiadaniu wnioskowanej przez niego informacji publicznej i przekazaniu wniosku do właściwego do udzielenia informacji podmiotu.
Natomiast organ zaniechał poinformowania skarżącego, że nie dysponuje żądaną informacją publiczną i wniosek został przekazany do podmiotu, posiadającego tę informację.
W związku z powyższym Sąd zobowiązał Burmistrza Miasta i Gminy do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 15 grudnia 2022 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (punkt I sentencji wyroku).
Sąd uznał, że Burmistrz Miasta i Gminy dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego i bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa mówimy przede wszystkim, jeżeli bezczynność jest wynikiem lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków. Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, albowiem organ wyjaśnił w odpowiedzi a skargę, że nie posiada planów finansowych Regionalnego Centrum Kultury, a ponadto wniosek skarżącego został przekazany do podmiotu posiadającego żądaną informację. Nieudostępnienie informacji żądanej we wniosku nie nastąpiło z powodu złej woli organu, ale wskutek błędnego rozumienia przepisów u.d.i.p.
O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt III sentencji wyroku (wpis od skargi - 100 zł).