Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 31 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 522/23

Uzasadnienie

M. Ł. (dalej "skarżąca"), pismem z 25 X 2023 r., wniosła skargę na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej "DWKZ") w przedmiocie doręczenia decyzji z 26 II 1980 r. o wpisie do rejestru zabytków miasta - Szklarska Poręba.

W motywach skargi skarżąca podniosła, że wspomniana decyzja nie została doręczona, ponadto nie zawiera oznaczenia stron i pouczenia o trybie odwołania, natomiast zawiera błędną informację o jej ostateczności i natychmiastowej wykonalności. Z kolei błąd co do jej ostateczności powoduje, że prawa właścicieli nieruchomości zlokalizowanych m.in. w S. są bezprawnie naruszane przez organy administracji publicznej, które bezzasadnie domagają się od nich uzyskania bezprzedmiotowych pozwoleń konserwatorskich i w ten sposób pozbawiają ich ułatwień oraz uproszczeń, które przysługują na obszarach nieobjętych wpisem do rejestru zabytków.

W związku z powyższym, w ocenie skarżącej, brak doręczenia decyzji stronie razem z wymaganym pouczeniem oraz wprowadzenie w błąd wszystkich zainteresowanych adresatów co do jej prawomocności jest bezczynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "ppsa".

W odpowiedzi na skargę DWKZ, wnosząc o jej oddalenie, wskazał, że decyzja z 26 II 1980 r. została wydana prawidłowo, tj. zgodnie z obowiązującymi w tym dniu przepisami prawa. Ponadto stanowiła ona przedmiot wielu postępowań administracyjnych, które następnie były weryfikowane przez sądy administracyjne i dotychczas nie dopatrzono się naruszenia przepisów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje

Skargę należało odrzucić.

Przed przystąpieniem do oceny zasadności każdej skargi sąd ma obowiązek zbadać, czy przedstawiona mu sprawa należy do właściwości sądów administracyjnych, a więc czy mieści się w granicach objętych kontrolą sądową. Sąd administracyjny sprawuje bowiem sądową kontrolę działalności administracji publicznej tylko w granicach prawem określonych.

Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności organów administracji publicznej.

Zakres sądowej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 ppsa. Zgodnie z jego treścią, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 VI 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 VIII 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 XI 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kpa, w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 2a i § 3, art. 4 ppsa).

Z powyższego wynika zatem, że skarga na bezczynność, czy też przewlekłość organu administracji publicznej, przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności DWKZ w przedmiocie doręczenia decyzji z 26 II 1980 r. o wpisie do rejestru zabytków miasta - Szklarska Poręba.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela dominujące w orzecznictwie stanowisko, że czynność doręczenia stronie decyzji nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a ppsa. Nie stanowi też czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa – przepis ten odnosi się bowiem do działań materialno-technicznych organu, wywołujących określone tam skutki prawne. Czynność doręczenia ani nie przyznaje, ani nie stwierdza, ani nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków. Doręczenie wywołuje jedynie ten skutek, że od daty doręczenia biegnie dla strony termin do wniesienia określonych środków zaskarżenia. Prawidłowość doręczenia może być oceniana w toku postępowania odwoławczego. Może być też przedmiotem badania przez sąd administracyjny przy ocenie legalności danego aktu. Niewykonanie takiej czynności nie jest natomiast bezczynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ppsa.

Nie podlega zatem kontroli sądowej w drodze odrębnej skargi (por. postanowienia NSA: z 6 VI 2012 r., I OSK 1194/12; z 10 II 2015 r., II OSK 171/15; z 9 IV 2015 r., II GSK 397/15; z 28 VIII 2019 r., II OSK 2269/19 - CBOSA).

W ocenie Sądu, skarga - jako niedopuszczalna - podlega odrzuceniu, albowiem doręczenie decyzji jest czynnością materialno-techniczną, która nie przyznaje, ani nie stwierdza uprawnienia lub obowiązku. W konsekwencji zatem, uznać należy, że niewykonanie takiej czynności nie jest bezczynnością, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ppsa i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Skoro czynność doręczenia decyzji przez organ nie mieści się w zakresie aktów i czynności, o których mowa w przywołanym art. 3 ppsa, należy uznać, że skarga na bezczynność DWKZ w kwestii doręczenia decyzji z 26 II 1980 r. o wpisie do rejestru zabytków Szklarskiej Poręby, nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co skutkuje jej odrzuceniem.

Okoliczności te obligowały Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 i 6 ppsa. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi postanowiono stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.