Uzasadnienie
Postępowanie w sprawie wszczęto zostało wnioskiem z dnia 10 stycznia 2019 r. adresowanym do Burmistrza Miasta i Gminy P. (zwany dalej organem, podmiotem zobowiązanym), w którym Stowarzyszenie [...] (zwane dalej: wnioskodawcą, stroną skarżącą) domagało się udostępnienia informacji publicznej w następującym zakresie, a mianowicie:
- - "czy w urzędzie gminy (miejskim/miasta), w którymś z jego wydziałów, w jednostce organizacyjnej gminy (np. ośrodek kultury) lub w samorządowej osobie prawnej (np. w spółce należącej do gminy), prowadzone są media?;
- - jeśli tak, wnosimy o podanie jakiego typu media są prowadzone (np. gazeta, radio, telewizja, inne - jakie) i wskazane jednostki organizacyjnej lub osoby prawnej gminy;
- - prosimy o podanie linku, jeżeli media są dostępne w Internecie;
- - jeżeli gmina prowadzi dziennik lub czasopismo, prosimy o informację czy jest on zarejestrowany w sądzie;
- - jeżeli gmina prowadzi dziennik lub czasopismo, prosimy o przesłanie ostatnich 5 numerów -licząc od dnia odpowiedzi na wniosek, w formacie pdf.;
- - prosimy o informację o wydatkach gminy na ogłoszenia, artykuły sponsorowane, materiały dedykowane lub innego typu promocję w roku 2015, 2016, 2017 i do dnia udzielenia odpowiedzi na wniosek w 2018 roku".
Wobec nieotrzymania żądanych informacji wnioskodawca pismem z dnia 4 marca 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu, podnosząc zarzut naruszenia przepisów art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 10 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez brak wykonania wniosku z dnia 10 stycznia 2019 r. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia złożonego wniosku, zasądzenie na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych oraz stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wywodziła, że pomimo upływu około dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku, organ w żaden sposób się do niego nie ustosunkował. Wskazano ponadto, że to już kolejny raz organ zlekceważył wniosek adresowany do niego, co jest szkodliwe w sytuacji, gdy wniosek kierowany jest do osoby stojącej na czele gminy, a niezrealizowany przez nią obowiązek wynika z powszechnie obowiązującego prawa.
Taka postawa organu stanowi, w ocenie skarżącego, negatywny przykład dla podmiotów stojących na czele podległych jemu jednostek organizacyjnych. Skarżący podniósł, że wniosek o tożsamej treści został skierowany za pośrednictwem poczty e-mail już dwukrotnie, tj. dnia 16 lipca 2018 r. i 1 grudnia 2018 r. W celu uniknięcia wątpliwości, że wniosek o udostępnienie informacji dotarł skutecznie do organu, wnioskodawca w dniu 10 stycznia 2019 r. skierował go za pośrednictwem e-PUAP, jednakże również i ten wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją podmiotu zobowiązanego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że w zakresie własnej właściwości uwzględnił skargę,wypełniając tym samym obowiązek informacyjny w stosunku do skarżącego. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek skarżącego z dnia 1 grudnia 2018 r. został niezwłocznie przekazany do Referatu Promocji Gminy zajmującego się tematyką wskazaną we wniosku. Już w dniu 10 grudnia 2018 r. została przygotowana odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wraz z żądanymi przez stronę załącznikami. Błąd urzędnika pozostającego w przekonaniu, że wykonał w ustawowym terminie zobowiązanie przedstawienia odpowiedzi spowodował, że organ pozostawił ponowne wezwanie bez rozpoznania. Po otrzymaniu skargi błąd urzędniczy został niezwłocznie naprawiony, a żądane przez skarżącego informacje zostały przekazane, zgodnie z żądaniem, drogą elektroniczną.
Końcowo organ wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny wskazując, że do naruszenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej doszło z przyczyn błędu ludzkiego,a nie zamierzonego i celowego działania organu. Nieprawidłowość została niezwłocznie usunięta a urzędnik odpowiedzialny za spowodowanie naruszenia prawa – upomniany. Jednocześnie zobowiązano pracowników do większej uważności przy wykonywaniu swoich obowiązków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., zwanej dalej u.d.i.p.) nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 przywołanej ustawy). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Przy czym bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 61 Konstytucji RP, informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje, a także podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz będąca w ich posiadaniu, odnosząca się do tych podmiotów i przez nie wykorzystywana w ramach prowadzonej działalności, zgodnej z posiadanymi kompetencjami. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w obszarze wykonywania przez nie zadań w zakresie władzy publicznej. Informacja odnosi się do faktów, w szczególności do spraw wymienionych w art. 6 u.d.i.p.. Przepis art. 4 u.d.i.p. wymienia podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej.
W badanej sprawie pozostaje poza sporem między stronami, że Burmistrz Miasta i Gminy P. jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej oraz, że przedmiotem wniosku są informacje, które mają charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów wyżej wymienionej ustawy. A zatem została spełniona zarówno przesłanka podmiotowa, jak i przedmiotowa, których łączne zaistnienie umożliwia zastosowanie przepisów u.d.i.p.
Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności po myśli art. 161 § 1 p.p.s.a., przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. W odmiennej sytuacji, tj. gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, wówczas skargę należy oddalić.
W badanej sprawie Sąd zobowiązany był do oceny, czy organ nadal pozostaje w bezczynności co do udzielenia informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, po wniesieniu skargi w dniu 6 marca 2019 r. (koperta z datą nadania skargi – k.12) za pośrednictwem organu, organ drogą elektroniczną w dniu 13 marca 2019 r.) udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
Stwierdzić zatem należało, że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne, w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, o którą zawnioskował, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności przez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Biorąc zatem pod uwagę, że w wyniku wniosku z dnia 10 stycznia 2019 r. organ udzielił informacji pismem z dnia 13 marca 2019 r., a więc po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ nie wynikała z lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków. Opóźnienie nie było też znaczne (wniosek wpłynął do organu w dniu 10 stycznia 2019 r., termin udzielenia odpowiedzi minął w dniu 24 stycznia 2019 r., odpowiedź została udzielona w dniu 13 marca 2019 r.).
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istota rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Taka sytuacja szczególna w badanej sprawie nie zaistniała.
Konstatacji tej nie zmienia podniesiona przez skarżącego argumentacja, wedle której wniosek o tożsamej treści został skierowany wcześniej za pośrednictwem poczty e-mail dwukrotnie, albowiem w takiej sytuacji podmiotowi informacyjnie zainteresowanemu służył analogiczny jak w analizowanym przypadku instrument zwalczania bezczynności organu, z którego skorzystał on dopiero po złożeniu przedmiotowego wniosku.
Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt II sentencji wyroku. O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt III sentencji wyroku.