Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżący R. S. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. w przedmiocie wydania kopii dokumentów z akt administracyjnych (kopii kopert), o co wystąpił we wniosku z dnia [...] października 2020 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, podnosząc między innymi, że pismem z [...] października 2020 r. poinformował skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez dalszego biegu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; - dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a wymienionego przepisu.
Należy zauważyć, że merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym najpierw badaniem dopuszczalności jej wniesienia. W tej materii trzeba zaś podkreślić, że według art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia rozumieć należy sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak np. zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność organu w załatwieniu sprawy, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona złożyła ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie albo do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 1 pkt 2 i § 3 k.p.a.).
Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest tu ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Skarga wniesiona bez uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia w myśl art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy.
Z akt niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu nie złożył do Prezesa Sądu Rejonowego ponaglenia w rozpoznaniu jego sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. o wydanie kopii dokumentu. Na uprzednie złożenie takiego ponaglenia, jako środka umożliwiającego skuteczne wniesienie skargi, nie powołał się również skarżący.
W konsekwencji uznać zatem należało, że przed wniesieniem skargi skarżący nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia, nie wniósł bowiem skutecznie ponaglenia, a zatem skarga jest niedopuszczalna.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się zaś do wniosku o przyznanie prawa pomocy zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 152/13). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi podlegającej odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność z przyczyn wyżej przedstawionych, a to z kolei stanowi o oczywistej bezzasadności skargi i tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji.