Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 20 września 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 764/22

Uzasadnienie

Pismem z dnia 18 lipca 2022 r. M. D. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w W. w przedmiocie wniosku z dnia 3 stycznia 2022 r. dotyczącego zmiany podgrupy klasyfikacyjnej z R-2 na R-3. Zarzucał, że brak reakcji organu powoduje u strony zniechęcenie do zorganizowania sobie życia po opuszczeniu Zakładu Karnego. Postawa Zakładu Karnego w W. powoduje w przyszłości straty finansowe, które mogą wynieść nawet 30 tysięcy złotych.

W uzasadnieniu wskazał, że przebywa w Zakładzie Karnym 33 lata, w tym czasie nie otrzymał żadnej możliwości dokształcania, jest wycofany społecznie, co wpłynie na jego życie po opuszczeniu zakładu. Wobec bierności władz jednostki skarżący wystąpił ze wskazanym wnioskiem, na który nie uzyskał odpowiedzi. Żądana kwota jest uzasadniona postawą jednostki, która zamiast wspomagać stronę utrudnia mu życie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego wyjaśnił, że orzeczeniem właściwej Komisji Penitencjarnej z dnia 20 kwietnia 2022 r. odmówiono stronie zmiany podgrupy kwalifikacyjnej. Stronę poinformowano o trybie odwoławczym, z czego nie skorzystała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje

Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, sprawa przedstawiona do rozpoznania Sądowi, nie podlega bowiem kognicji sądów administracyjnych.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;

1. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
2. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
3. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
5. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
6. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
7. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
8. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (a także bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu) oznacza, że sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym - zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - skarga podlega odrzuceniu.

W niniejszej sprawie skargą do Sądu została objęta bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo strony z dnia 3 stycznia 2022 r. dotyczące zmiany podgrupy klasyfikacyjnej. Zakres żądania skarżącego nie mieści się jednak w katalogu spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Zarówno treść skargi, jak i status skarżącego, który jest osadzony w zakładzie karnym wskazują, że okoliczności w niej powołane dotyczą braku reakcji na pismo skarżącego skierowane do Dyrektora Zakładu Karnego i powinny być skierowane do właściwych w tym zakresie organów.

Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. 2021, poz. 53, ze zm., zwanej dalej: k.k.w.), nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny.

Zgodnie zaś z art. 34 § 1 k.k.w. sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 5 i 6 k.k.w., o ile dotyczy ona osoby pozbawionej wolności. W art. 2 pkt 5 k.k.w. jako organy postępowania wykonawczego wskazano dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej albo osobę kierującą innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisję penitencjarną. Na decyzję sędziego penitencjarnego skazanemu przysługuje skarga do sądu penitencjarnego, w którego okręgu wydano decyzję (art. 34 § 2 k.k.w.).

Natomiast rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r. poz. 647) reguluje tryb prowadzenia postępowania zaskarżającego działalność jednostek organizacyjnych Służby Więziennej.

Organy te nie są jednak organami administracji publicznej, lecz organami postępowania karnego wykonawczego, a rozpoznawana przez nie sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Pomimo, że sprawa osoby osadzonej załatwiana jest w formie decyzji (art. 34 § 2 k.k.w.), nie jest to jednak decyzja administracyjna, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., stąd nie podlega kontroli sądu administracyjnego, lecz sądu penitencjarnego (art. 34 § 2 k.k.w.), którym jest sąd okręgowy (art. 3 § 2 k.k.w.).

W związku z powyższym, sprawa dotycząca bezczynności Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo skarżącego odnoszące się do zmiany podgrupy klasyfikacyjnej, nie podlega rozpoznaniu w trybie postępowania administracyjnego.

Podsumowując, skoro rozstrzygnięcia organów wykonawczych na mocy przepisów k.k.w. nie podlegają kognicji sądów administracyjnych, to skarżącemu nie przysługuje również skarga do sądu administracyjnego we wskazanym przedmiocie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.