Uzasadnienie
Pismem z 27 X 2023 r. Y. R. (dalej "skarżąca") wniosła skargę na czynność materialno-techniczną ZUS, polegającą na niewypłaceniu świadczenia wychowawczego na dziecko – S. K. (dalej "córka") za okresy 1 VI 2022 r. - 31 V 2023 r. oraz 1 VI 2023 r. - 31 V 2024 r., w związku z rozpoznaniem sprawy na podstawie błędnej informacji udzielonej przez Straż Graniczną o wyjeździe córki poza granice Polski.
Pismem procesowym z 17 I 2024 r. pełnomocnik skarżącej doprecyzował przedmiot skargi, wskazując, że dotyczy ona bezczynności Prezesa ZUS w rozpoznaniu odwołania z 16 VIII 2023 r. od decyzji ZUS z dnia 12 V 2023 r. (010070/680/4465861/2022) uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego na córkę za okres 2022/2023 od 4 IX 2022 r.
Skarżąca została wezwana do dołączenia do akt sprawy ponaglenia wraz z dowodem potwierdzającym jego złożenie w toku postępowania administracyjnego na etapie rozpoznania odwołania w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W zakreślonym terminie skarżąca przesłała do Sądu kopie ponaglenia z 7 II 2024 r. wraz z potwierdzeniem jego nadania na adres Prezesa ZUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej jako "ppsa", sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć jej przesłanki zarówno przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i podmiotowe, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia.
Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu; wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one stronie skarżącej w postępowaniu przed organem administracji oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Ustalenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zgodnie z art. 52 § 1 ppsa, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Natomiast przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b ppsa, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto na gruncie art. 35 § 1 ustawy z 14 VI 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej "kpa", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 kpa, strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy przewlekłość organu, jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia z art. 37 kpa na niezałatwienie sprawy. Ponaglenie musi mieć przy tym formę podania w rozumieniu art. 63 § 1 kpa, a więc musi być wniesione pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z 17 II 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 670, ze zm.).
Stosowanie zaś do art. 37 § 3 pkt 1 i 2 kpa, ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie lub do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca, w następstwie wezwania do udokumentowania wniesienia w sprawie ponaglenia w trybie art. 37 kpa, dołączyła do akt sądowych ponaglenie z 7 II 2024 r. skierowane do Prezesa ZUS (nadane w placówce wyznaczonego operatora pocztowego w dniu 9 II 2024 r.), tj. po wniesieniu skargi do Sądu, co miało miejsce 27 X 2023 r. Powyższe oznacza, że rozpatrywana skarga została złożona z naruszeniem trybu określonego w art. 52 § 1-2 i 53 § 2b ppsa, warunkującego merytoryczne jej rozpoznanie. Zaistniały brak o charakterze procesowym czyni skargę niedopuszczalną.
Okoliczności te, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa, obligowały Sąd do odrzucenia skargi.