Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. we W. O. jest bezczynność S. w W. w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej.
W skardze złożonej w dniu 3 października 2022 r. skarżący zarzucał organowi bezczynność w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 23 sierpnia 2022 r. dotyczącego przekazania danych w zakresie stanu zdrowia i wyników badań diagnostycznych noworodka urodzonego w dniu 10 sierpnia 2022 r. syna D. J., w związku z prowadzonym przez skarżącego postępowaniem związanym ze zgłoszeniem małoletniego do adopcji, co narusza art. 161 ust. 4 w zw. z art. 156 ust. 1 oraz art. 190a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2022 r., poz. 447 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej). Strona wnioskowała o zobowiązanie organu do wydania żądanych dokumentów stosownie do wniosku z dnia 23 sierpnia 2022 r.; zobowiązanie organu do udzielania informacji medycznych o małoletnich wobec, których toczy się postępowanie objęte zakresem dyspozycji art. 156 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie wniosku z dnia 23 sierpnia 2022 r. złożonego przez stronę; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.; zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Uzasadniając skargę strona podała, że pismem z dnia 10 sierpnia 2022 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kamiennej Górze zwróciło się do skarżącego z prośbą o wskazanie kandydatów na rodzinę zastępczą dla noworodka urodzonego w dniu [...] w S. w W. Pismem z dnia 23 sierpnia 2022 r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o przekazanie informacji o stanie zdrowia dziecka, wynikach przeprowadzonych badań diagnostycznych oraz wyznaczył pracowników odpowiedzialnych za kontakt ze szpitalem. Pismo zostało doręczone organowi w dniu 29 sierpnia 2022 r. i do chwili obecnej strona nie uzyskała żadnych informacji niezbędnych do przeprowadzenia procedury adopcyjnej.
Skarżący podkreślał, że zgodnie z art. 156 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej do jego zadań należy w szczególności kwalifikacja dzieci zgłoszonych do przysposobienia oraz sporządzanie dla dziecka zakwalifikowanego do przysposobienia diagnozy psychologicznej i pedagogicznej oraz gromadzenie aktualnych informacji o stanie zdrowia dziecka. Przepisem wykonawczym, upoważaniającym ośrodki adopcyjne do przetwarzania żądanych danych jest art. 161 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wskazujący wprost na uprawnienia ośrodka do uzyskania informacji oraz otrzymania wszelkiej dostępnej dokumentacji dotyczącej dziecka, w tym prawnej i medycznej.
Jednocześnie ustawodawca nie określa podmiotów, do których może zwracać się ośrodek adopcyjny, celem uzyskania tych informacji. Ratio legis powołanego przepisu nakazuje aby interpretować go jako możliwość pozyskania takiej informacji z każdego miejsca, instytutu, podmiotu, który takie dane posiada.
Skarżący podkreślał, że informacje o stanie zdrowia dziecka dla którego ośrodek adopcyjny poszukuje kandydatów na rodzinę zastępczą oraz rodzinę adopcyjną są niezbędne zarówno dla oszacowania potrzeb dziecka, ale także wskazania właściwych kandydatów, których osobiste predyspozycje pozwolą na sprawowanie należytej opieki nad dzieckiem. Niezwykle istotne znaczenie ma w tym przypadku czas reakcji organu, bowiem im mniejsze dziecko tym większa szansa znalezienia odpowiednich kandydatów na rodziców. Brak informacji o stanie zdrowia dziecka uniemożliwia prawidłowe sporządzenie karty dziecka, co opóźnia proces adopcji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 10 sierpnia 2022 r. w szpitalu urodziło się dziecko, co do którego w kolejnym dniu matka zgłosiła zamiar zrzeczenia się praw rodzicielskich. O tym fakcie powiadomiono Sąd Rodzinny w Wałbrzychu, który zapoczątkował właściwą procedurę, w wyniku czego w dniu 19 sierpnia 2022 r. wydano decyzję o umieszczeniu dziecka w rodzinnej instytucjonalnej placówce zastępczej, Rodzinnym Domu Dziecka "[...]" w R. W dniu 25 sierpnia 2022 r. dziecko zostało wypisane ze szpitala, a dokumentacja lekarska została wdana jego opiekunom.
Dalej organ wskazał na zapisy ustawy o prawach pacjenta stwierdzające, że dokumentacja medyczna może zostać udostępniona określonym w ww. ustawie (a wskazanym w odpowiedzi na skargę) podmiotom udzielającym świadczeń zdrowotnych, jeżeli jest ona niezbędna do zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych, w dalszych wywodach organ przywołał ustawową listę podmiotów uprawnionych do pozyskania ww. informacji.
Skarżący, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie jest podmiotem wskazanym w ustawie uprawnionym do uzyskania dostępu do dokumentacji lekarskiej. Powoływane przez stronę przepisy dotyczą uprawnienia ośrodków adopcyjnych do gromadzenia informacji o stanie zdrowia dziecka, czego nie można utożsamiać z uprawnieniem do żądania dokumentacji lekarskiej pacjenta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Kontrola działalności administracji publicznej dokonywana przez sądy administracyjne, a wyznaczona przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 359 ze zm., dalej: p.p.s.a.), obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku ocenie nie podlega określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
W myśl przepisu art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny lub czynność nie zostały podjęte, wystarczy stwierdzenie, iż organ nie zastosował się do przepisu regulującego konieczność działania w określonym czasie.
Przy czym rozpoznając skargę na bezczynność organu obowiązkiem Sądu jest ustalenie, czy sprawa, której dotyczy skarga mieści się w zakresie przedmiotowym art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Następnie winien ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Oceniając dopuszczalność skargi trzeba wskazać, że kontrola sądu dotyczy działalności administracji publicznej m.in. w sprawach skarg na inne niż postanowienia i decyzje akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Niewątpliwie szpital jako zakład opieki zdrowotnej jest zakładem administracyjnym, który z uwagi na unormowania stanowiące podstawę tworzenia i działalności tego rodzaju zakładów, w określonym zakresie wykonuje funkcje z zakresu administracji publicznej. Stosunek prawny pomiędzy takim zakładem a pacjentem, w zakresie udostępniania pacjentowi dotyczącej jego osoby dokumentacji medycznej jest stosunkiem administracyjnoprawnym, udostępnienie zaś tej dokumentacji następuje w drodze działania (czynności) zakładu, które może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W obecnym stanie prawnym obowiązek jaki ciąży na podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych podlega zatem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 958/12, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).
Powyższa zasada odnosi się, zdaniem Sądu, także do sytuacji zaistniałej na tle rozpoznawanej sprawy, tj. żądania udostępnienia dokumentacji medycznej pacjenta przez podmiot wywodzący swoje uprawnienia z przepisów odrębnych ustaw.
Przechodząc zatem do istoty sprawy odnotowania wymaga, że spór, który toczą jego strony dotyczy bezczynności organu w zakresie udostępnienia skarżącemu dokumentacji medycznej pacjenta szpitala. W opinii strony, jako ośrodek adopcyjny, jest uprawniony do pozyskania wskazanej we wniosku z dnia 23 sierpnia 2022 r. dokumentacji, gdyż dotyczy ona dziecka objętego procedurą adopcyjną, a swoje uprawnienie wywodzi z art. 161 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Odmienny pogląd na tę sprawę wyraża organ, wywodząc, że skarżący nie jest uprawniony do uzyskania takiej dokumentacji, gdyż nie mieści się w katalogu podmiotów wskazanych w art. 26 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta (Dz.U. z 2022 r., poz. 1865 ze zm., dalej ustawa o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta).
Rozpoznając tak nakreślony spór należy przyznać rację stronie, która zasadnie swoje uprawnienie wywodzi z przywołanego zapisu 161 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowiącego regulację o charakterze szczególnym. Zgodnie z jego brzmieniem w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 156 ust. 1, ośrodki adopcyjne mają prawo do uzyskania informacji oraz otrzymania lub wglądu do wszelkiej dostępnej dokumentacji dotyczących dziecka, w tym prawnej i medycznej. Przepis art. 156 ust. 1 ww. ustawy stanowi zaś, że do zadań ośrodka adopcyjnego należy, w szczególności: 1) kwalifikacja dzieci zgłoszonych do przysposobienia oraz sporządzanie dla dziecka zakwalifikowanego do przysposobienia diagnozy psychologicznej i pedagogicznej oraz gromadzenie aktualnych informacji o stanie zdrowia dziecka; 1a) promowanie idei adopcji, w tym poszukiwanie kandydatów do przysposobienia dziecka;
- 2) dobór rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka;
- 3) współpraca z sądem opiekuńczym, polegająca w szczególności na powiadamianiu o okolicznościach uzasadniających wszczęcie z urzędu postępowania opiekuńczego;
- 4) udzielanie pomocy w przygotowaniu wniosków o przysposobienie i zgromadzeniu niezbędnych dokumentów;
- 5) gromadzenie i aktualizowanie informacji o dzieciach, które mogą być przysposobione;
- 6) przeprowadzanie badań pedagogicznych i psychologicznych kandydatów do przysposobienia dziecka;
- 7) przeprowadzanie analizy sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej kandydatów do przysposobienia dziecka, zwanej dalej "wywiadem adopcyjnym";
- 8) prowadzenie działalności diagnostyczno-konsultacyjnej dla kandydatów do przysposobienia dziecka;
- 9) wspieranie psychologiczno-pedagogiczne kandydatów do przysposobienia dziecka oraz osób, które przysposobiły dziecko;
- 10) organizowanie szkoleń dla kandydatów do przysposobienia dziecka;
- 11) wydawanie świadectw ukończenia szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka, dokonywanie wstępnej oceny kandydatów do przysposobienia dziecka, sporządzanie opinii kwalifikacyjnej o kandydatach do przysposobienia dziecka oraz opinii, o której mowa w art. 586 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego; 11a) prowadzenie szkoleń dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka oraz wydawanie świadectw ukończenia tych szkoleń; 11b) prowadzenie szkoleń dla kandydatów do pełnienia funkcji dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego oraz wydawanie świadectw ukończenia tych szkoleń;
- 12) zapewnienie pomocy psychologicznej kobietom w ciąży oraz pacjentkom oddziałów ginekologiczno-położniczych, które sygnalizują zamiar pozostawienia dziecka bezpośrednio po urodzeniu;
- 13) prowadzenie dokumentacji z zakresu wykonywanych zadań.
Zgodnie z preambułą do ww. ustawy ma ona na celu dobro dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych, środowiska rodzinnego, atmosfery szczęścia, miłości i zrozumienia, w trosce o ich harmonijny rozwój i przyszłą samodzielność życiową, dla zapewnienia ochrony przysługujących im praw i wolności.
Nie ulega wątpliwości, że realizacji opisanych zadań wymaga m.in. uprawnień do pozyskiwania szeregu dokumentów, w tym dokumentacji prawnej i medycznej. W tym właśnie celu ustawa w powołanym przepisie wyposaża ośrodki adopcyjne w uprawnia do uzyskania informacji oraz otrzymania lub wglądu do wszelkiej dostępnej dokumentacji tak medycznej jak i prawnej. Wbrew poglądowi wyrażonemu w odpowiedzi na skargę nie jest to tylko "uprawnienie do gromadzenia informacji o stanie zdrowia dziecka", ale z zapisu tego expressis verbis wynika szerokie kompetencja do uzyskania informacji, otrzymania lub wglądu do wszelkiej dostępnej dokumentacji dotyczącej dziecka. Uprawnienia te są zatem bardzo szerokie, ustawa posługuje się pojęciem "wszelkiej dostępnej dokumentacji" oraz przewiduje możliwe działania ośrodka adopcyjnego (wgląd, otrzymanie samych dokumentów oraz wglądu do nich). Jedyne ograniczenie dotyczy podmiotu, działania te mogą odnosić się wyłącznie do dziecka względem, którego realizowane są zadania ośrodka.
Pogląd ten ma uzasadnienie w piśmiennictwie, gdzie wskazuje się, że omawiany przepis jest rodzajem uprawnienia ośrodka adopcyjnego do występowania do wszelkich instytucji dysponujących informacjami dotyczącymi dziecka o ich ujawnienie. Przepis ten można potraktować jako podstawę prawną do wykazania istnienia interesu prawnego ośrodka adopcyjnego w dostępie do określonych informacji. Ustawodawca w art. 161 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej przyznaje ośrodkowi adopcyjnemu kilka kompetencji, tzn.: prawo do uzyskania informacji dotyczących dziecka, przy czym ustawodawca nie określa ani zakresu tych informacji, ani formy ich uzyskania, co pozwala przyjąć dowolność w tej kwestii; prawo do otrzymania wszelkiej dostępnej dokumentacji dotyczącej dziecka, w tym prawnej i medycznej, a także prawo do wglądu do tego rodzaju dokumentacji. W tym zakresie ustawodawca przyznał ośrodkowi adopcyjnemu szerokie uprawnienie do zwracania się m.in. do takich instytucji, jak: sąd, urząd stanu cywilnego, Policja, organizator pieczy zastępczej, szkoły, przedszkola, szpitale itp. - w celu udostępnienia do wglądu posiadanej przez te instytucje dokumentacji dotyczącej dziecka, a w razie żądania przez ośrodek kopii dokumentacji instytucje te w myśl art. 161 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej zobowiązane są je udostępnić.
Należy podkreślić, że ustawodawca celowo zastosował określenie "wszelkiej dokumentacji", dzięki czemu instytucje posiadające dokumentację dotyczącą dziecka nie mogą ograniczać jej zakresu przy udostępnianiu ośrodkowi. Wyraźnie jednak należy rozgraniczyć zakres udostępnianej dokumentacji na dotyczącą dziecka, które ma być przysposobione, oraz pośrednio dotyczącą dziecka, lecz zawierającą również dane na temat innych osób (.A. Wilk [w:] S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, LEX/el. 2021, art. 161).
Zatem wskazana norma stanowi w opinii Sądu lex sepcialis upoważaniający skarżącego do uzyskania wskazanej w przepisie dokumentacji niezbędnej do realizacji zadań wynikających z art. 156 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Niezależnie od wskazanej argumentacji odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 26 ust. 1 i ust. 3 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta (ust. 1). Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną również: 1) podmiotom udzielającym świadczeń zdrowotnych, jeżeli dokumentacja ta jest niezbędna do zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych;
2) organom władzy publicznej, w tym Rzecznikowi Praw Pacjenta, Narodowemu Funduszowi Zdrowia, organom samorządu zawodów medycznych oraz konsultantom w ochronie zdrowia, a także Rzecznikowi Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego, w zakresie niezbędnym do wykonywania przez te podmioty ich zadań, w szczególności nadzoru i kontroli (...) (ust. 3). W tej ostatniej jednostce redakcyjnej w dalszych punktach (od 1 do 12 ustawa wskazuje podmioty uprawnione do uzyskania dokumentacji). Nie jest w sprawie sporne, że pośród tych wskazanych w dalszych jednostkach redakcyjnych uprawnionych nie wymieniono ośrodków adopcyjnych. Nie oznacza to, że nie mają one uprawnień do pozyskania takiej dokumentacji, wynika to bowiem nie tylko ze wskazanej regulacji szczególnej wynikającej z art. 161 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ale także z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta o rzeczniku praw pacjenta. W zapisie tym wskazano, że uprawnienie służy władzy publicznej w zakresie niezbędnym do wykonywania przez te podmioty ich zadań, w szczególności nadzoru i kontroli. Wbrew poglądowi wyrażonemu w odpowiedzi na skargę nie można z tej normy wyprowadzić wniosku, że pozyskanie dokumentacji uzasadnia konieczność zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych, taka przesłanka wynika z art. 26 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy i jest odnoszona wyłącznie do podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych. Wynika to wprost z zapisów ustawy, redakcji omawianego przepisu, który w ust. 3 wskazuje na 12 niezależnych punktów odnoszących się do konkretnych podmiotów, ich uprawnień oraz przesłanek uzyskania dokumentacji. Z odpowiedzi na skargę wynika zaś, że organ pkt 1 ust. 3 ustawy traktuje jako zapis odnoszących się do wszystkich podmiotów wskazanych w dalszych jednostkach redakcyjnych (od 2 do 12), co sprzeczne jest z literalnym brzmieniem ww. zapisu.
Wyjaśniwszy te kwestie należy wskazać na status ośrodka adopcyjnego. Zgodnie z art. 154 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka, zwanych dalej "kandydatami do przysposobienia dziecka", stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego (ust.1). Ośrodek adopcyjny prowadzi samorząd województwa lub podmiot, któremu samorząd województwa zlecił realizację tego zadania, na podstawie art. 190 (ust. 2). W przypadku zlecenia realizacji zadania, o którym mowa w ust. 2, marszałek województwa zleca prowadzenie ośrodka adopcyjnego na okres co najmniej 5 lat (ust. 3). Marszałek województwa publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej województwa wykaz ośrodków adopcyjnych, które na terenie województwa prowadzą postępowania adopcyjne (ust. 4).
Zgodnie ze Statutem Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej nadanym uchwałą Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 18 marca 2018 r. nr XLV/1521/18 Ośrodek jest wojewódzką samorządową jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej (§ 2 Statutu). Z § 3 Statutu wynika, że celem ośrodka jest realizacja zadań samorządu województwa w zakresie polityki społecznej, w szczególności pomocy społecznej, przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu, przeciwdziałaniu przemocy, a także realizacja zadań powierzonych na podstawie innych przepisów, porozumień i umów. Do zadań ośrodka należy m.in. prowadzenie ośrodka adopcyjnego dla województwa dolnośląskiego (§ 4 Statutu).
Zatem w opinii Sądu skarżący jest podmiotem mieszczącym się w zakresie art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta. Jest bowiem samorządową jednostką organizacyjną realizującą zadania samorządu województwa powierzone mu na mocy odrębnych przepisów. Zgodnie z poglądami piśmiennictwa powołany przepis art. 26 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta wskazuje katalog podmiotów uprawnionych przez ustawodawcę do żądania i uzyskania dokumentacji medycznej. Jest to szeroki krąg uprawnionych na podstawie odrębnych aktów prawnych. Regulacja zawarta w komentowanej ustawie ma raczej charakter porządkujący. Wskazane w art. 26 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy pojęcie "władza publiczna obejmuje (...) wszystkie władze w sensie konstytucyjnym oraz inne instytucje – także niebędące podmiotami państwowymi lub samorządowymi – o ile wykonują powierzone im funkcje władzy publicznej.
Nazwa «organ» władzy publicznej oznacza instytucję, strukturę organizacyjną, jednostkę władzy publicznej" i w tym zakresie podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest także zobowiązany do ustalenia statusu prawnego podmiotu, który zwrócił się o wydanie dokumentacji. Przesłanką, która ma uzasadniać udzielenie dostępu do dokumentacji, jest ubieganie się o dokumentację w zakresie niezbędnym do wykonywania przez te podmioty ich zadań, w szczególności nadzoru i kontroli. Użycie zwrotu "w szczególności" wskazuje, że wyliczenie to ma charakter przykładowy (E. Bielak-Jomaa, M. Ćwikiel [w:] Prawa pacjenta i Rzecznik Praw Pacjenta. Komentarz, red. D. Karkowska, Warszawa 2021, art. 26).
Zgodnie z § 70 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. z 2022 r., poz. 1304, dalej rozporządzenie), wydanego na podstawie upoważnienia wskazanego w art. 30 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta dokumentację udostępnia się z zachowaniem jej integralności, poufności oraz autentyczności, bez zbędnej zwłoki.
Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba wskazać, że organ wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów nie podjął prawem przewidzianych działań, tj. w żaden sposób nie zareagował na wniosek strony. Natomiast stosownie do § 71 rozporządzenia w przypadku gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowę przekazuje się w postaci elektronicznej albo papierowej, zgodnie z żądaniem uprawnionego organu lub podmiotu. W każdym przypadku wymagane jest podanie przyczyny odmowy.
Tym samym słuszny jest zarzut bezczynności kierowany pod adresem organu, bowiem nawet jeśli organ uznawał, że żądanie strony nie może być zrealizowane (co jak wykazano nie ma uzasadnienia prawnego) miał obowiązek podjęcia czynności i zakomunikowania tego wnioskodawcy.
Uchybienia te legły u podstaw stwierdzenia bezczynności organu w przedmiocie wniosku strony z dnia, co ma umocowanie w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie stosownie do 149 § 1 pkt 1 ww. ustawy, Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku strony z dnia 23 sierpnia 2023 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W tym zakresie obowiązkiem organu będzie rozpoznanie złożonego przez skarżącego żądania w zakreślonym terminie, kierując się wykładnią przepisów przedstawioną w rozważaniach Sądu.
Zgodnie z. art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzenie bezczynności obliguje Sąd do oceny, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15 wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie Sąd w postępowaniu organu nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa. Pojęcie to zastrzeżone jest bowiem dla szczególnie istotnego naruszenia norm prawnych, widocznego na pierwszy rzut oka, oczywiście sprzecznego z jasnym i jednoznacznym brzmieniem przepisów. W realiach rozpoznawanego sporu taka okoliczność nie wystąpiła, a błąd organu jest wyłącznie konsekwencją wykładni przepisów, co nie może być oceniane w kategoriach rażącego naruszenia prawa, czy złej woli organu.
Przyjęcie takiej kwalifikacji stopnia naruszenia prawa wyłącza w opinii Sądu orzeczenie w przedmiocie sumy pieniężnej, gdyż wiąże się ono z naruszeniem prawa w stopniu rażącym.
Odnosząc się do dalszych żądań skargi trzeba wyjaśnić, że zgodnie z przyznanymi przez prawo kompetencjami Sąd władny jest orzekać w sprawach jednostkowych i tylko w tym zakresie zobowiązać organ do określonych prawem działań, stąd wniosek strony wskazany w pkt 2 skargi nie mógł zostać uwzględniony.
Powyższe nakazywało oddalenie skargi, co do żądań ujętych w pkt 2 i 4 ww. pisma, podstawą tego orzeczenia jest art. 151 p.p.s.a.
Uznając, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku strony z dnia 23 sierpnia 2022 r. Sąd stwierdził tą okoliczność, uznając, że nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał organ do rozpoznania wniosku strony zakreślając termin 14 dni liczony od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Orzeczenie o kosztach (pkt IV wyroku) ma umocowanie w art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Końcowo wskazania wymaga, że Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).