Uzasadnienie
K. M. dnia 3 marca 2016 r. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania dotyczącego przyznania zasiłku okresowego.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 marca 2016 r. K. M. został wezwany do uiszczenia wpisu od wskazanego wyżej wniosku w kwocie 100 zł.
W dniu 5 kwietnia 2016 r. wnioskodawca złożył urzędowy formularz "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami. Miesięczny dochód netto rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie 2.160,05 zł, na który składają się pobierane przezeń: zasiłek rodzinny 310 zł, wynagrodzenie jego małżonki za pracę świadczoną w niepełnym wymiarze 786,65 zł, wynagrodzenie jego małżonki z tytułu umowy o dzieło w wysokości 950 zł oraz stypendium szkolne i socjalne odpowiednio 113,40 zł i 100 zł.
Jednocześnie K. M. powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, wśród których, obok wyżywienia, leków oraz opłat związanych z zamieszkiwanym lokalem, wymienił czesne za szkołę młodszego syna w kwocie 385 zł i należność za akademik dla starszego w wysokości 340 zł, opłatę za Internet i TV (107 zł), koszty eksploatacji samochodu (230 zł), opłatę za telefon (39,96 zł) i bilet okresowy młodszego syna (62,67 zł.) oraz wskazał, iż nie posiada żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek K. M. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca zobrazuje swoją sytuację materialną w sposób jasny, jednoznaczny i wolny od wątpliwości jednakże zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący wymogu tego nie zachował. Następnie referendarz zwrócił uwagę na składane w innych sprawach przez K. M. wnioski o przyznanie prawa pomocy i wynikające z nich rozbieżności między oświadczeniami skarżącego chociażby co do ponoszonych kosztów utrzymania, w szczególności bardzo znaczne różnice pomiędzy wydatkami ponoszonymi na żywność.
Pismem z dnia 12 maja 2016 r. K. M. wniósł sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia, zarzucając: naruszenie art. 243, art. 246 § 1 pkt 2, art. 252 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 255 powyższej ustawy poprzez jego niezastosowanie oraz dokonanie oceny jego wniosku w sposób dowolny. Zdaniem K. M. złożony wniosek czynił zadość wszystkim wymaganiom wymienionym w art. 252 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie podkreślił, iż nie był wzywany do złożenia dodatkowego oświadczenia ani do przedłożenia dokumentów źródłowych.
Następnie wyjaśnił, że rozbieżności w oświadczeniach wynikają z faktu składania ich w innym czasie. Poza tym wskazał, iż decyzjami z 14 kwietnia 2015 r. oraz 9 maja 2015 r. przyznano skarżącemu zasiłki celowe w postaci dofinansowania zakupu żywności oraz dofinansowania zakupu odzieży i dofinansowania zakupu obuwia, a także zasiłek okresowy za luty i marzec 2016 r. Wskazał, że świadczenie te są przyznawane po szczegółowym sprawdzeniu stanu rodzinnego, dochodowego i majątkowego wnioskodawcy, a zatem nie ma powodu, dla którego sąd nie miałby uwzględnić stanu faktycznego stwierdzonego przez uprawniony organ administracji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie kserokopii:
- - decyzji o przyznaniu stronie skarżącej zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu żywności, odzieży i obuwia wydanych na skutek wniosku z dnia 1 lutego i 12 marca 2016 r.;
- - decyzji z dnia [...] o przyznaniu stronie skarżącej zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności na luty i marzec 2016 r.;
- - decyzji przyznających na okres zasiłkowy 2015/2016: zasiłek rodzinny, stypendium szkolne i stypendium socjalne dla syna A. M.;
- - umowy o pracę i umowy o dzieło B. M.;
- - bieżących rachunków za prąd, gaz, telefon, internet i tv oraz faktur dokumentujących aktualną opłatę za szkołę A. M. i za akademik P. M.;
- - bieżących rachunków za żywność i lekarstwa oraz
- - innych dokumentów obrazujących stan majątkowy na dzień złożenia wniosku.
Odpowiadając na wezwanie sądu K. M. nadesłał kserokopie: decyzji o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywności z dniał [...] decyzji o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywności z dnia [...] decyzji o przyznaniu zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia z dnia [...] decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego z dnia [...] decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego z dnia 5 listopada 2015 r., decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego z dnia 30 grudnia 2015 r., decyzji o przyznaniu stypendium szkolnego, dokument KW potwierdzający wypłatę stypendium dla A. M., umowy o pracę B. M., umowy o dzieło B. M. z dnia 2 stycznia 2016 r., umowy o dzieło B. M. z dnia 1 kwietnia 2016 r., bieżących rachunków za gaz, za prąd, za telefon, za TV i internet, rachunków dokumentujących aktualną opłatę czesnego za szkołę A. M., wydruku z systemu informatycznego uczelni dokumentującego aktualne opłaty za akademik P. M., paragonów za żywność oraz faktur za lekarstwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 dalej: "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Natomiast zgodnie z regulacją z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od opląt sądowych w całości) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy podkreślić, że w chwili wydawania niniejszego orzeczenia skarżący przedłożył dokumenty, których brak zaważył na oddaleniu wniosku o prawo pomocy przez starszego referendarza sądowego. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów opisanych szczegółowo powyżej wynika, że skarżący korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, przyznano mu zasiłek celowy na zakup żywności, zasiłek celowy na zakup odzieży i obuwia oraz zasiłek okresowy.
Wobec tego nie budzi wątpliwości, że uiszczenie kwoty 100 zł tytułem wpisu od wniosku narazić go na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu.
Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.