Uzasadnienie
Stowarzyszenie "[...]" przed formalnym złożeniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] złożyło wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż Stowarzyszenie "[...]" jest stowarzyszeniem zwykłym założonym przez mieszkańców wsi Starczanowo, które z uwagi na status majątkowy członków nie pozyskuje środków finansowych na swoją działalność. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż stowarzyszenie powołano w chwili gdy rozpoczęły się procedury dotyczące powstania zakładów przemysłowych o negatywnym oddziaływaniu na ludzi i środowisko. Dopóki procedury toczyły się w urzędzie gminy i Samorządowym Kolegium Odwoławczym i nie wymagały konsultacji prawnych wszelkie czynności stowarzyszenie wykonywało we własnym zakresie. Mając na uwadze fakt, iż w gronie członków stowarzyszenia nie ma prawników na etapie skargi do Sądu, skarżący widzi potrzebę wsparcia kompetentnego prawnika.
W celu uzupełnienia braków formalnych wniosku pismem z dnia 8 lutego 2012r. (odebranym w dniu 13 lutego 2012r. k. 8 akt) - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania - wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie dokumentów wskazujących na osoby uprawnione do reprezentacji stowarzyszenia w tym m.in.: protokółu z zebrania założycielskiego podpisanego przez przewodniczącego zebrania i protokolanta wraz z załącznikami: uchwałą o powołaniu organizacji i regulaminem działalności. Dodatkowo wezwano skarżącego do sprecyzowania rodzaju i wysokości stałych wydatków ponoszonych przez stowarzyszenie na przestrzeni ostatniego roku oraz podania liczby członków stowarzyszenia.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 14 lutego 2012r. wyjaśnił, że od początku działalności stowarzyszenie liczące 27 członków nie pobierało składek. Wszystkie działania podejmowane przez stowarzyszenie opierają się na pracy społecznej członków bez wsparcia finansowego. W załączeniu przesłano kopie protokołu z zebrania członkowskiego, regulamin Stowarzyszenia i zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego we W. o istnieniu stowarzyszenia zwykłego pn Stowarzyszenie "[...]".
W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż Stowarzyszenie "[...]" nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jeżeli bowiem działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie "[...]" powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt, iż Zebranie Członków nie zdecydowało się podjąć uchwały w przedmiocie obowiązku uiszczania składek członkowskich.
Ponadto wskazać należy, iż przesłany Regulamin Stowarzyszenia zakłada w §12, iż Stowarzyszenie uzyskuje środki na działalność z dobrowolnych składek członkowskich. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby członkowie stowarzyszenia w przypadku braku innych źródeł finansowania, celem skutecznego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego zebrali środki konieczne do opłacenia wpisu sądowego i opłacenia pełnomocnika z wyboru.
Mając więc na uwadze fakt, iż skarżące Stowarzyszenie nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w sytuacji rezygnacji z podjęcia uchwały w przedmiocie obowiązku uiszczania składek członkowskich i braku inicjatywy członków stowarzyszenia mającej na celu zebranie środków w wyniku dobrowolnych składek członkowskich, stanowiłoby bowiem de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności Stowarzyszenie "[...]" na Skarb Państwa, podczas gdy Stowarzyszenie powinno było co do zasady we własnym zakresie zabezpieczyć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2009r. sygn. akt II OZ 1004/09, post. NSA z dnia 1.12.2009r. sygn. akt II OZ 1056/09).
W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
MZ